《《平民ê基督传》》

 | | | 转寄

TĒ6 Koàn TĒ8 chiuⁿ GOLGÓTHAH第六卷第八章 各各他

作者 Tâi e̍k:Ko Tekchiong,Siutēng Lîm Chùnio̍k & Chng Hūiphêng 2025.02.02





TĒ8 chiuⁿ GOLGÓTHAH

I chiū lóng bô tíkhòng hō͘ in iántó tī hit ê o͘sek, chho͘chho͘ ê si̍pjīkè ê téngbīn. Iā in chiū ēng tōa ki ê thihteng chin chânjím lâi tèng thàng kòe I ê chhiú kap kha. Āulâi in chiū saⁿkap chhutla̍t chiong si̍pjīkè ián khiākhílâi, sòa kā i lok lo̍hkhì thô͘khang, hitsî I ê sînkeng, I ê kunbeh ū siūtio̍h chânjím ê chhìkek, thàngthiàⁿ kàu beh piakli̍h. Siōngtè ê Sèngkiáⁿ ū tiàm tī chit ê thang chhiⁿchhìn ê thàngthiàⁿ ê chōnghóng, bīn ǹg thâuchêng lâi khòaⁿ hit ê bílē ê siâⁿ, chiūsī pek I chhut siâⁿgōa lâi tútio̍h hāisí ・ê, iā tī i ê khaē ū pengteng teh iôtāuá lâi pun I ê saⁿ, koh ū chèsi khǹg chânjím ê sim lâi hoaⁿhí in ū teksèng, iūkoh tī hit ê chehkî só͘ chūchi̍p ê lâng ū kui tōatīn chhutlâi siâⁿgōa chhinchhiūⁿ beh khòaⁿ hì chi̍tpoaⁿ. Choân sèkài ta̍k hongbīn ê lâng ū chūchi̍p tī i ê bīnchêng, chit ê sèkài chiūsī I só͘ beh thòe i sí ê sèkài.

"Iā sèkan m̄bat I." Ū chi̍t ji̍t chit ê sèkan tekkhak beh bat I, koh sī beh bat hit ê choân ìgī. Kengkòe sò͘ sèkí ê tiongkan, hit ê thang kiaⁿhiâⁿ ê o͘sek ê si̍pjīkè, chiūsī bē thang kóngkhí ê kiànsiàu kap bújio̍k ê kìhō・ ê, ū piànchiâⁿ jînlūi susióng tiong chi̍t ê tēit kosiōng ê kìhō, lâi piáubêng Siōngtè ê hiseng.

"Chènglâng ū khiā tīhia teh khòaⁿ." Ah, lán tio̍h kongtō lâi símphòaⁿ hiah ê chènglâng! Si̍tchāi to m̄sī itpoaⁿ ê bînchiòng teh oànhūn Iésu. Lán to m̄sī choânjiân pháiⁿ. Iésu ū sìniōng lán. I chai lán sī ē khamtit hō͘ I lâi ūitio̍h lán pàngsak I púnsin. siatsú nāsī chiàu chēchē lâng só͘ teh kóng ê khoán, lán sī kàuke̍k ê húpāi, lán chiū bē khamtit thang sêngsiū I ê kiùun. Lán ū thiaⁿkìⁿ lâng kóng, lán sī bē thang sìniōng lán lâng ū símmi̍h hó ê púnlêng. Chhinchhiūⁿ tī Kháisoân ê anhiohji̍t hit ê hênglia̍t ê sî, ū kui tōatīn ê lâng lóng teh hoaⁿhí, âukiò hoah Hôsànná, chóngsī siāng hiah ê lâng tī āulâi sòa âukiò kóng, Tio̍h tèng I tī si̍pjīkè! Bo̍ktit sìn I! Tī Êlúsalém siū chèsi só͘ appek hiah ê jia̍tkông ê gûbîn sī bē thang tāipiáu itpoaⁿ ê bînchiòng khóngkhài ê simchêng. Itpoaⁿ ê bînchiòng suisī bô lóng tòe I, mā lóng ū khimgióng I, iónghō͘ I, koh mā bô iôngún Hoatlīsài lâng kanok ê chhiú lâi kha̍ptio̍h I. Siōngtè sī chámjiân iáu ū tōa ê kámtōngla̍t tī lán jînlūi ê simlāi. Tī kûnchiòng ê tiongkan, ū kui tōatīn tùi Galílaiah lâi ê lâng tī・leh, in ê simlāi ū kankhó͘, inūi iáukú ē kìtit cháchêng tī Kapehnáum hit ê khoàilo̍k ê ji̍tchí. Iā ū tùi thong thiⁿē chūchi̍p lâi ê chhimtîm ê chhutgōa lâng tī・leh, tī tiapákú ê tiongkan, I ū thêko in ê susióng; koh ū Lômá ê chhianchóng tī・leh, in ū lia̍h I sī Siōngtè ê chi̍t ê Kiáⁿ. Koh ū Êlúsalém ê hūjînlâng ūitio̍h I lâu ba̍ksái, aisiong. Iā ū kuitīn lâng tûiheng tńg・khì; iā I só͘ chhimbat ê ha̍kseng khòaⁿliáu chūjiân sī koh khah siongsim. Iésu tiàmtī hit ê kankhó͘ ê sî, to m̄sī choânjiân siū sèkan lâng pàngsak.

Chóngsī hit ji̍t Golgóthah ê kûnchiòng ū tāipiáu choân sèkài ta̍k kaikip ê lâng só͘ teh khoánthāi Kitok ê thàitō͘, iā tī hit tiongkan iā ū khǹg phiankiàn, thònghūn ê tùite̍k tī・leh, iā Hokimsu tùchiá chin siongsim lâi te̍kpia̍t piáuhiān in. Chènglâng lóng ū thòngmē I, kichhì I, iā phahchhiú léngchhiò I, iā kóng I lâi tamtng chit ê ūnmiā sī engkai; koh chèsi, Hoatlīsài íki̍p Ιûthài lâng ê pōtô͘ saⁿkap teh âukiò. "Lí nāsī Siōngtè ê Kiáⁿ, taⁿ tio̍h tùi si̍pjīkè lo̍h・lâi. Lí chòe Kitok, chòe Íseklia̍t ê Ông, taⁿ tio̍h lo̍h・lâi, hō͘ goán thang sìn! I bat kiù pa̍tlâng, iā bēē kiù kakī!"

I ū thiaⁿkìⁿ, iā ū bêngpe̍k hit ê ōe. I sī bēē, iāsī m̄ engkai kiù I púnsin. Chóngsī I ê sim ū ūitio̍h hiah ê teh hílāng kichhì ê lâng lâi siongsim. I tehbeh lîmchiong kankhó͘ ê sî, mā lóng bô teh susióng kakī ê sū, chíū teh siūⁿ in ū khiākhí tī iáphí, pāihoāi kap chōeok ê sengoa̍h. Chòeāu I chiū bēthang koh tiāmtiām, I chiū bô koh khòaⁿ in só͘ tiàm tī chōeok ê sengoa̍h ê lâng, ēng sìnkhò ê sim lâi oa̍t ǹg chìtōa ê Pē, chiūsī chhòngchō in ê, lâi kîtó.

"Pē ah, siàbián in, inūi in só͘ chòe ê, in m̄chai!"
Chhìsiūⁿ chit kù ū cháiⁿiūⁿ khésī Siōngtè ê simpak! I sī kàugia̍h úitāi, tiāⁿtio̍h sī bô khǹg oàntò͘ ê sim. I bô siūkhì in, hoántńg sī thè in khòalū, hoânló, chiūsī khòalū in kiaⁿliáu ē pìⁿchòe pí in si̍tchāi ê khoán koh khah pháiⁿ. Chhìsiūⁿ beh lîmchiong chit ê Iésu, I ê sim ū khóngkhài kàu cháiⁿiūⁿ! I si̍tchāi ū chhutla̍t teh chhōe khòaⁿ ū símmi̍h hoattō͘ thang thè in piānkái. I m̄sī kanta siàbián in, ásī kanta thè in kîtó nātiāⁿ, hoántńg si̍tchāi ū chhutla̍t teh chhōe khòaⁿ ū símmi̍h ōe, thang thè in piānbêng. Lán khioksī bô lōachē hāng hó thang hō͘ I lâi kóngkhí, chóngsī I ū chhōe, koh ū kóngkhí i. I chai in ū phiankiàn, ū siū hit hō kàuio̍k, iā tùi I ê sū gûgōng tī・leh. Iáukú in sī m̄chai in só͘ teh chòe・ ê, siatsú in nā chai, in úntàng bô beh ánni chòe. Pē ah! Siàbián in!

Lán lóng tio̍h khiā tī Siōngtè símphòaⁿ ê kongchō chêng. Chóngsī lán tio̍h tāmpo̍h ē kìtit lâi siàuliām I, inūi liân in, I to théliōng in lâi kóng chit ê ōe: "Goán sìn lí beh lâi chòe goán ê símphòaⁿ si."

In úntàng sī bô thiaⁿkìⁿ I ê ōe. Hiah ê kichhì ê lâng nā ū thiaⁿkìⁿ, úntàng tòngbōetiâu. Tī hit ê soanjióng, thíchhiò kap hìlāng ê jia̍tnāu ê tiongkan, chíū hiah ê tēit chiapkūn si̍pjīkè kha ê lâng chiah ē thiaⁿkìⁿ I ê ōe.

Chìchió ū chi̍t lâng ū thiaⁿtio̍h. Hit ê lâng sī ēng gôngngia̍h, chhiⁿkiaⁿ ê liāmthâu lâi thiaⁿ I. Chiàu khòaⁿ hit kù ōe ū kámtōngtio̍h i kúkú thiāmchēng ê simchêng, iā chit ê kámtōng sī chūsè só͘ bēbat tùi lāubú lâi siūtio̍h・ ê. "Hitsî ū nn̄g ê hoānlâng kap I tâng tèng tī si̍pjīkè. Chi̍t ê tī chiàⁿpêng, chi̍t ê tī tòpêng." Khíchho͘ hit nn̄g ê hoānlâng lóng ū léngchhiò chit ê "Mesíiah." In māsī siūⁿ kóng, Mesíiah nā m̄sī beh gia̍h to lâi chengchiàn, sī bô símmi̍h lō͘ēng. "Lí nāsī Mesíiah, sī tio̍h kiù kakī kap goán." Hitsî tâng tèng ê chi̍t ê ū ná tiāmkhì. Lán thang sióngsiōng, i ū hiánchhut hiongok, goânkò͘, siūkhì ê bīn, lâi chùba̍k khòaⁿ chènglâng, iā ū ūitio̍h púnsin ê kankhó͘ lâi chhausim, tìkàu bē kò͘tit siūⁿ iáu hit ê Iésu ê kankhó͘. Āulâi hit ê ióngkám, thiāmchēng ê koânui ū kámtōng i ê sim. Iésu ê khipínla̍t ū chhuipek i, chiū siⁿchhut putan ê liāmthâu, sòa kakī kiànsiàu, iā ū kiànsiàu hiah ê bô támliōng ê kûnchiòng, ū cháiⁿiūⁿ teh thíchhiò chit ê bô lâng thang hûchō͘ ê lâng.

Jiânāu Iésu chiū khuichhùi kóngōe, iā hit ê chha̍t ū chùì thiaⁿ I, inūi Iésu lóng bô kiò kankhó͘, ásī kóng chiùchó͘ ê ōe, chiūsī i púnsin sī khoàikhoài kóng ê, hoántńg sī kóng, "In m̄chai in só͘ chòe ê. Pē ah, siàbián in!" Chhiáⁿ khòaⁿ! Tī chit sî ū hoatseng chi̍t ê sînjiah. Tī tiapákú ê tiongkan, hit ê lâng ū piànōaⁿ i ê simkoaⁿ, hutjiân hoánhóe i ê chōe! Kitok súi ê jînkeh tī tiapákú ê tiongkan, ūitio̍h i só͘ chòe ・ê, chiūsī Lômá tèkok ê kiùtī hoatlu̍t tī kúkú só͘ chòe liáu sitpāi・ ê, chiūsī ū kiòchhíⁿ i ê sim, hō͘ i siⁿkhí, ásī himbō͘ hó ê liāmthâu, iā iubūn i kèkhì ê só͘chòe, sòa tāmpo̍h hiánchhut himbō͘ súi, lísióng ê sengoa̍h ê iáⁿjiah. Chit ê chha̍t koh ēng kiaⁿhiâⁿ kap kámthàn ê sim lâi khòaⁿ chit ê sînbiāu ê Mesíiah, chiūsī ūitio̍h chūchheng sī Siōngtè ê Kiáⁿ lâi siū tèng・ ê. Chit ê Êlúsalém ê hoānlâng, úntàng bat thiaⁿkìⁿ lâng teh kóngkhí I ê chútiuⁿ kap I ê Sèngkok ê sū. Ūitio̍h chit ê intoaⁿ, in chiah ài beh thâi I. I sī siáng? Tàuté chit ê sînbiāu ê Lâng sī siáng? I sī símmi̍h?

I ê tângphōaⁿ chiū koh kap chènglâng saⁿkap mē Iésu. Bo̍kkoài, tī i ê bīnchêng to lóng sī hit khoán ê lâng teh chòe i ê bô͘iūⁿ. Chiūsī thâumn̂g lóng pe̍h ê chèsi, ū phokha̍k ê kengha̍ksū, koh mā ū khó kèng ê lu̍thoat phoksū tī・leh. Bo̍kkoài i iā sī ài mē I. Chóngsī hit ê hiongok, thiāmchēng ê pêngiú thiaⁿliáu chiū tòngbētiâu. "lí kìjiân tâng siū chōe, liân Siōngtè kám iā m̄kiaⁿ ? Lán siū chōe sī kongtō. Inūi lán só͘ siū ê pòèng, sī ha̍p tī lán ê só͘ kiâⁿ. Chóngsī chit ê Lâng só͘ kiâⁿ ・ê, bô chi̍t hāng m̄tio̍h!"

Lán khólîn ê jînsèng, tùi tī kap Kitok saⁿkap kauthong, chiū ē chiapchhioktio̍h súi ê sèkài, chhìsiūⁿ hit ê khólêngsèng ū tōa kàu cháiⁿiūⁿ! I tùi chiaptio̍h Kitok ê kámhòa, chiū siⁿchhut khîmgióng, hoánhóe, khiampi ê sim, āulâi chiū siūkhì, bô kò͘tio̍h kakī, lâi iónghō͘ tī i ê sinpiⁿ teh siūkhó͘ hit ê Lâng, iā jiânāu ū ithoat chìnpō͘ lâi siⁿchhut sìngióng ê kîīⁿ ê púnlêng, khaksìn Iésu m̄sī chi̍t ê phó͘thong lâng nātiāⁿ. Chit ê chha̍t ū kankhó͘ kàu beh hūnkhì. I sí ê sîkan ū ti̍tti̍t pekóa, iā sí ê ìsù sī símmi̍h, kiámchhái sī bô ìsekkhì, ásī kui tī o͘iúkhì, i m̄chai. Só͘í ū tùi hit ê chin chhiⁿkiaⁿ ê simlāi hoatchhut sitbāng ê siaⁿ âukiò kóng, "Iésu ah, Lí tī Lí ê kok lâi ê sî tio̍h ē kìtit góa!"

Hitsî Iésu chiū tôngchêng chit ê khólîn ê lâng, i chiūsī Iésu ūitio̍h sèkan lâng sí, só͘ kiat ê thâu chi̍tlia̍p kóechí. Iésu sī ohtit oa̍tthâu kòekhì khòaⁿ i. Iā I ê chi̍h kàugia̍h chhùita, kàu bē thang kóngkhí símmi̍h. Chóngsī tī chit ê tehbeh lîmchiong ê Kitok, só͘ ìn ê ōe, sī ū hiánchhut Kunông ê uigiâm tī・leh. "Góa si̍tchāi kā lí kóng, Kináji̍t lí beh kap Góa tī lo̍khn̂g."

Chhinchhiūⁿ ánni, chit ê khólîn ê chha̍t, ū tittio̍h chōe ê siàbián ê kenggiām, simlāi pêngan, iā ū tittio̍h ioksok thang hióngsiū síāu hit pêng ê oa̍hmiā. Lūn hit pêng ê sū, chíū Iésu chaiiáⁿ. Iā siatsú lán beh lâi kóng I ê ìsù, tāikhài tāmpo̍h thang kóng sī ánni. "Kinàm lán ê sinsi tiàu tī si̍pjīkè téng ê sî, lí kap góa beh saⁿkap kàu tī sílâng só͘khì ê sèkài, iā tīhia lán iûgoân ē saⁿkap siojīn, oánjiân chhinchhiūⁿ kinchákhí saⁿkap tiàu tī si̍pjīkè, lán chit nn̄g lâng chi̍tpoaⁿiūⁿ." Kòe saⁿtiám cheng āu, chit ê Iésu chiūsī hitpêng ê sèkài ê Chú, ū kòekhì tī hitpêng, lâi thènghāu chit ê tehbeh sí ê chha̍t.

I íkeng ū khuichhùi kóngōe nn̄g pái. Thâuchi̍t pái sī chhinchhiūⁿ Chèsi, iā bēbat ū khòaⁿkìⁿ chèsi chhinchhiūⁿ I hiahni̍h khóngkhài, lâi ūitio̍h hiah ê chènglâng, chiūsī chhuipek I kàu tī sí ê tēpō͘ ・ê, lâi chòe in ê tiongpó thè in kîtó. Āulâi koh chi̍tpái sī chòe chhinchhiūⁿ Kunông kóngchhut chinchiàⁿ ū koânpèng ê ōe lâi ioksok, beh hō͘ hit ê khólîn ê chha̍t thang ū hūn tī i ê Ôngkok. Iā chitpái lán ū koh thiaⁿtio̍h I ê siaⁿ, khiok m̄sī chhinchhiūⁿ Chèsi, mā m̄sī chhinchhiūⁿ Kunông, to̍kto̍k sī chhinchhiūⁿ Jînchú tī tehbeh lîmchiong ê sî, lâi siàuliām I ê lāubú, íki̍p I ê pêngiú, iā ū tùi in chīn chòe lâng ê púnhūn.

Hitsî tútú thàutiongtàu, ji̍tthâu chin iām. Hit ê saⁿtiám chengkú ê thòngkhó͘, sī íkeng kèliáu. Koh chènglâng ê hánhōa, iāsī soahliáu. Chènglâng taⁿ lóng iàsiān, bô ài khòaⁿ hit ê hìchhutkhoán ê chêngkéng, tāike sìsòaⁿ khì tīchia, tīhia ê soaⁿbéliu. Tī si̍pjīkè piⁿ pō͘peng khiāteh, in mā hō͘ ji̍tthâu pha̍k kàu chin kankhó͘, koh ū in ê chhianchóng sī chhinchhiūⁿ tângsiōng, khiâ tī i ê béténg. In māsī bô iàukín hiah ê sèsè ê thoânthé, chiūsī "hn̄ghn̄g teh khiā ・ê," kiâⁿ óa lâi chòeāu khòaⁿ kàu in ê pêngiú ê lîmchiong.

Chhinchhiūⁿ ánni, "khiā tī Iésu ê si̍pjīkè piⁿ, ū I ê lāubú," kap I kúinā ê pêngiú. I ê lāubú lóng bô koansim tī lâng ê lóemē, thíchhiò, mā bô beh khòaⁿ hiah ê teh kòekhì ê chonggiâm ê lia̍ppí. I sī Iésu ê lāubú, chittia̍p sī bô lâng thang chó͘tòng m̄ hō͘ i óa lâi I ê sinpiⁿ. Suijiân Málīa sī bēthang chhit I ê thâuhia̍h, ásī lâi liâng I jia̍t hōnghōng ê chhùichi̍h, iáukú chāi Málīa tī tēbīnchiūⁿ tûkhí kūnóa I ê sinpiⁿ ígōa, sī bô ū ùian ê só͘chāi. Málīa ū tiàm tī hit ê bē lâu ba̍ksái ê khó͘kéng, I sī siongsim ê lāubú, ū "lāi ê kiàm chha̍k thàng i ê simkoaⁿ," i ê choan chengsîn sī kàugia̍h chhámchhoeh lâi khòaⁿ Iésu ê bīnmāu, chiūsī tiàu tī i ê téngbīn ê. I sī Mesíiah. I sī i ê Chú. Suijiân hit ê òbiāu, i bē líkái, iáukú i bô bē kìtit. chóngsī m̄sī kanta ánni nātiāⁿ, chittia̍p I sī i ê Kiáⁿ; sī i ê Ângeⁿá, chiūsī íchêng bat hō͘ i phō tī hengchêng ê; sī Nachalia̍t kangtiûⁿ ê ū chhongbêng, ióngkám ê Gínná; sī chi̍t ê Chhengliân, chiūsī tùi i ê tiōnghu kèsin liáuāu, ū ūitio̍h i lâi chòe ba̍k hōngióng i ê.

Tùi ánni, Málīa chin kankhó͘ khòaⁿ I. Sī lah. Tûkhí Iésu ígōa bô pa̍tlâng thang koh khah liáukái hit ê chênghêng. Iésu siūkhó͘ ê chòekotiám sī teh pekóa, só͘í chittia̍p sī bēthang iôngún Málīa lâi tīhia khòaⁿkìⁿ hit ê sū. Suijiân chittia̍p I só͘ tiàm tī kankhó͘ ê tiongkan, iā suijiân putchí teh susióng sèkài ê chínkiù kap só͘ tehbeh kàu ê êngkng ê tiongkan, I mā bô ūitio̍h ánni sòa bô simchiâⁿ thang siàuliām I ê chiúkóaⁿ lāubú. Tng I beh lîmchiong ê sî, I ū chùsîn lâi khòaⁿ tī hit ê sió thoânthé tiong nn̄g ê lâng, chiūsī siⁿ I ê lāubú, kap I ê tângphōaⁿ, chiūsī tī i iáu oa̍hteh, kap tehbeh sí ê sî, chòe tōeit chhinkūn tī I ê sinpiⁿ ê.

"Lāubú ah, khòaⁿ lí ê Kiáⁿ! Kiáⁿ ah, khòaⁿ Lí ê lāubú!" "Tùi hitsî hit ê ha̍kseng chihchiap i kàu kakī ê ke."

Chhinchhiūⁿ ánni, I chiū ēng unjiû, thiàⁿthàng, siósim ê thàitō͘ lâi chòeāu pàngsak tēbīnchiūⁿ ê koanhē, iā kakī chi̍t lâng lâi títng só͘ beh kàu hit ê chhimkhek thang kiaⁿhiâⁿ ê kenggiām. Lán ê susióng sī bēthang liáukái, ásī siatsióng koh kòelâi hit saⁿtiám cheng kú thang chhiⁿkiaⁿ ê sū. Tī hitsî puttān I ê jio̍kthé ū siūtio̍h thang chhichhìn ê khó͘thàng, chiūsī ū ke thiⁿ kenggiāmtio̍h sînbiāu ê chengsînchiūⁿ ê tò͘cheng, bēthang kóngchhut ê chhiⁿchhám. Tī hitsî piàntē siū o͘àm só͘ jiakhàm, che sī ha̍pgî. Hit ji̍t ê o͘àm kiàmchhái sī tētāng beh kàu ê íchêng só͘ ū ê hiānsiōng. Koh ū chinchē pe̍ksek ê hûnbū lâi khàmba̍t hit ê chêngkéng, tìkàu Kanásoaⁿ ê gōahêng, Êlúsalém ê thah kap îⁿchhùkòa sòa iā chiāmchiām bô bêngkhì, bô khòaⁿ・kìⁿ. "Tùi ji̍ttàu khí, kàu saⁿtiám cheng, piàntē o͘àm!"

Che kiámsī chi̍t chióng ê kìhō, teh piáubêng Siōngtè bô hóaⁿhi ? Che kiámsī chūjiân kài iā teh piáusī hoánkhòng hit ji̍t ê chōeok ? Kám inūi sèkan lâng ū ánni ? Che kiámsī chi̍t chióng chunkùi ê pò͘lī beh jiakhàm hit ê òbiāu ê chengchiàn? Che kiámsī chi̍t chióng ê liôngsim chòeāu beh lâi kiòchhíⁿ hit ê siâⁿ・ni̍h ê pehsìⁿ? Hitsî piàntē ū o͘àm!

I tiàm tī hit ê chhichhám ê gûiki, bô chi̍t lâng ū khòaⁿkìⁿ I. Lán ū thiaⁿkìⁿ kóng, hit ê o͘àm ê saⁿtiám cheng sī thiāmchēng ê saⁿtiám cheng. I iáubē lîmchiong ê íchêng, ū ēng hit ê âukiò ê siaⁿ lâi phahphòa hit ê thiāmchēng ê sîkan, iā lán tùi hit ê âukiò ê siaⁿim, thang chai I ū cháiⁿiūⁿ kengkòe hit ê o͘àm ê sîkan. Hit ê âukiò ê siaⁿ ū tōatōa ìnsiōng tī si̍pjīkè kha teh khòaⁿ ê lâng ê sim. Siāng thâu hit nn̄g pún Hokimsu ū póchûn I tī Si̍pjīkè téng só͘ kóng・ ê, chíū sī chit kù ōe nātiāⁿ. Hokimsu ū kìchài tútú I só͘ kóngchhut ê ōe tī・leh, oánjiân chhinchhiūⁿ teh piáubêng thiaⁿchiòng koattoàn ê tò͘cheng liáuāu, I chiah tōasiaⁿ âukiò, hiánchhut hit ê bēthang hêngiôngtit ê tháupàng ê ōe. "Chhaputto saⁿtiám, Iésu ū tōasiaⁿ âukiò kóng, Ílī, Ílī, Lia̍pmásatpo̍ktāinî, chiūsī kóng, Góa ê Siōngtè! Góa ê Siōngtè! Lí siáⁿsū pànglī Góa."

Hokimsu tùchiá ū kìchài chit ê âukiò ê ōe, khòaⁿchòe sī Kitok beh lîmchiong ê sî, só͘ kóng chòeāu ê ōe, chhìsiūⁿ Hokimsu ê hótáⁿ ū khaksìn, sêngsi̍t kàu cháiⁿiūⁿ! Bo̍kkoài hiah ê bô sìngióng ê lâng sī ài chùtiōng chitkù. Chiàu in teh siūⁿ chit ê kosiōng siàuliân ê jia̍tsimka chòeāu ū khòaⁿchhut I ê chhògō͘. I ū ūitio̍h kosiōng ê lísióng lâi hiseng itchhè. I sī ǹgbāng Siōngtè ē sêngjīn I. Chóngsī chit ê bē tôsiámtit ê sí ū tùi I piáusī I ê chhògō͘, iā chòeāu I sī âukiò hit ê thang chhiⁿkiaⁿ ê ōe, thang kóng sī sitbāng kap káibê ê âukiò. Siōngtè ū pàngsak I lah. I sī chòe hit ê hiánhek ê chūkí hiseng sǹgsī kui tī khangkhang lah. M̄sī lah, I m̄sī Kitok lah.

Lán sī siáng ēthang liáukái chit ê Chìkoâiⁿ・ ê ê chhimò ê pìkoat? Lán chai chit ê siūtèng ê chiūsī Siōngtè éngoán ê Kiáⁿ. Siatsú lán ēng kèngkhiân ê liāmthâu ài chhuichhek hit ê ìsù, lán sī chíū tio̍h ài tittio̍h chi̍t tiâu lō͘, chiah thang liáukái hit ê òbiāu, iā hit tiâu lō͘ chiūsī kóng, I sī Siōngtè beh lâi tamtng sèkan lâng ê chōe. Lán sī bēthang soatbêng hit ê ìgī tútú siáⁿkhoán. Lūn Kitok ê sio̍kchōe ê ha̍ksoat, lán kiámchhái ū kohiūⁿ ê ìkiàn tī・leh, chóngsī lán chìchió thang sìn, "Siōngtè ū hō͘ hit ê bô chōe ・ê, thè lán chiâⁿchòe chōe;" iā sìn, "I tī chhâ・ni̍h chhinsin tamtng lán ê chōe tī i ê sinkhu;" koh sìn, "I inūi lán ê chōe lâi siū khó͘chhó͘, I inūi lán ê kòesit lâi siū thàngthiàⁿ, I siū hênghoa̍t, lán tittio̍h anjiân, I siū phah, lán ē ihó."

Tī hit ê thang chhiⁿkiaⁿ saⁿtiám cheng kú ê tò͘cheng ê pìkoat sī chāi tī chit tiám, chiūsī I ū hiàn púnsin lâi lim chit ê khó͘poe; iā chit ê poe, I tī Kheksemánî hn̂g ū kiû kóng, nā ē chòetit, sī ài līkhui I.

Ísiōng iáuū símmi̍h khah chhim ê ìsù, lán khiok m̄káⁿ siatsióng. Lán chìchió sī chai I ū ūitio̍h lán, lâi tamtng chit pái tútio̍h pàngsak ê kankhó͘.

Hit ê chòeko ê chengsînchiūⁿ ê tò͘cheng kèngjiân kòeliáu, hitsî I ê jio̍kthé ū himbō͘ ài lim chúi. Che sī chi̍t chióng ê kìhō, piáubêng I ê simsîn taⁿ sī íkeng ū pêngan. Chhinchhiūⁿ I tī siūchhì hit ê thang chhiⁿchhìn ê sìcha̍pji̍t ê tiongkan, I sī m̄bat siūⁿ ài beh chia̍h, chóngsī kàu tī kíntiuⁿ ê chengsîn kòekhì liáuāu hitsî, "I chiū chai iau." Chittia̍p iāsī chhinchhiūⁿ ánni. I chinchiàⁿ sī chiàu lâng ê khoán! I ū sêngsi̍t sìniōng hiah ê chho͘iá ê Lômá peng, chaiiáⁿ in goânlâi iāsī ē hiáu kiâⁿ chhinchhiat ê hêngûi, chhìsiūⁿ chit hō ê simchêng si̍tchāi sī súi kàu cháiⁿiūⁿ! I ū tùi in kóng, "Góa chhùita." In chiū cheksî chiong ùnchhò͘ ê háijiông lâi thuh hō͘ chit ê beh lîmchiong ê Iésu lim i. Lán sī ài chòe chhinchhiūⁿ hiah ê pō͘peng lâi the̍h chúi hō͘ I lim.

I ê lîmchiong kūn lah. I ū la̍ktiám cheng kú tiàm tī si̍pjīkè ê téngbīn, tùi ánni I ê khùila̍t sī íkeng sòngsit liáu. Iā I ê oa̍hmiā ê me̍hphok ū chiāmchiām kēkhì. chóngsī I ê sim ū tittio̍h anùi, tùi ánni chiū chin pêngan. Lán thang ēng kèngkhiân ê thàitō͘ lâi sióngsiōng, chittia̍p I ū chin bínchia̍t lâi teh hôekò͘ kòekhì ê īⁿsiōng; chiūsī koh siūⁿtio̍h Siōngtè ê kautài, chit sèkài ê piáuhō kap iáⁿjiah, kó͘chá ê sianti, bô pō͘ ê sèkài , siū kùchoa̍t ê thiàⁿthàng, chhámchhoeh, kàu lâukōaⁿ chhinchhiūⁿ huih ê chênghêng, si̍pjīkè kap siūlān, lâi ūitio̍h lán khólîn ê hiaⁿtī pàngsak I ê sìⁿmiā. Chhinchhiūⁿ ánni, siūⁿliáu I chiū kóng, "Sū bêngpe̍k lah." I sī ēng hoaⁿhí khaksìn ê liāmthâu, chaiiáⁿ I ū oânsêng I ê kang, chiah lâi âukiò ánni. "Sū bêngpe̍k lah! Sū oânsêng lah! Pē ah, góa ê Sîn kautòa Lí ê chhiú, chiah ê ōe kóng soah, khùi chiū tn̄g."



第八章 各各他

伊to̍h lóng无抵抗 hō͘ in ián倒tī hit-ê乌色、粗粗ê十字架ê 顶面。也in to̍h用大支ê铁钉真残忍来钉 thàng过伊ê 手kah脚。后来in to̍h做伙出力kā十字架ián khiā-・起来，soah kā伊lok落去土孔，hit时伊ê 神经，伊ê筋beh有受tio̍h 残忍 ê 刺激、痛疼到beh爆裂。上帝ê圣kiáⁿ有tiàm tī chit-ê thang凄凊 ê痛疼ê 状况，面ǹg 头前来看hit-ê美丽 ê城，to̍h是逼伊出城外来tú-tio̍h害死-・ê，也tī伊ê脚下有兵丁teh摇 豆á来分伊ê衫，koh有祭司khǹg 残忍 ê心来欢喜in有得胜，又koh tī hit-ê节期所聚集ê人有kui大阵出来城外亲像beh看戏仝款。全世界ta̍k方面 ê人有聚集tī伊ê面前，chit-ê世界to̍h是伊所beh替伊死ê世界。

「也世间m̄-bat伊。」有一日chit-ê世间的确beh bat伊，koh是beh bat hit-ê全意义。经过数世纪 ê中间，hit-ê thang惊惶 ê乌色 ê十字架，to̍h是bē-tàng讲起ê 见笑kah侮辱 ê记号-・ê，有变成人类思想中一个第一高尚 ê记号，来表明上帝ê 牺牲。

「众人有khiā tī-hia teh看。」Ah，咱tio̍h 公道来 审判 hiah-ê众人！实在to m̄是一般ê民众teh怨恨耶稣，咱to m̄是全然pháiⁿ。耶稣有信用咱，伊知咱是ē-tàng hō͘伊来为tio̍h咱放sak伊本身。设使若是照chē-chē人所teh讲ê款，咱是到极ê腐败，咱to̍h bē 堪得thang承受伊ê救恩。咱有听见人讲，咱是bē-tàng信用咱人有啥物好ê本能。亲像tī 凯旋 ê安息日hit-ê行列 ê时，有kui大阵 ê人lóng teh欢喜，喉叫hoah和撒那，总是siāng hiah-ê人tī后来soah喉叫讲，Tio̍h 钉伊tī十字架！m̄-thang信伊！Tī耶路撒冷受祭司所压迫hiah-ê热狂 ê愚民是bē-tàng代表一般ê民众慷慨ê心情。一般ê民众虽是无lóng tòe伊，mā lóng有钦仰伊、拥护伊，koh mā无容允法利赛人奸恶ê 手来kha̍p-tio̍h伊。上帝是相当iáu有大ê感动力tī咱人类 ê心内，tī 群众ê中间，有kui大阵 tùi加利利来ê人tī-・leh，in ê心内有艰苦，因为iáu-koh ē记得早前 tī迦百农hit-ê快乐ê日子。也有tùi thong天下聚集来ê 深沈ê出外人tī-・leh，tī 一时á久ê中间，伊有提高in ê思想；koh有罗马 ê千总 tī-・leh，in有掠伊是上帝ê一个kiáⁿ。Κoh有耶路撒冷ê妇人人为tio̍h伊流目屎、哀伤。也有kui阵人槌胸tńg-・去；也伊所深bat ê学生看了自然是koh-khah伤心。耶稣tiàm-tī hit-ê艰苦ê时，to m̄是全然受世间人放sak。

总是hit日各各他ê 群众，有代表全世界ta̍k 阶级ê人所teh款待基督ê态度，也tī hit中间也有khǹg 偏见、痛恨 ê对敌tī-・leh，也福音书着者真伤心来特别表现 in。众人lóng有痛骂伊、讥刺伊，也phah手冷笑伊，也讲伊来担当chit-ê运命是应该；koh 祭司、法利赛以及偤太人ê 暴徒做伙 teh喉叫：「你若是上帝ê kiáⁿ，taⁿ tio̍h tùi十字架落来。你做基督，做以色列ê王，taⁿ tio̍h落来，hō͘阮 thang信！你bat救别人，也bē-ē救ka-kī！」

伊有听见，也有明白 hit-ê话。伊是bē-ē，也是m̄应该救伊本身。总是伊ê心有为tio̍h hiah-ê teh戏弄讥刺ê人来伤心。伊teh-beh临终艰苦ê时，mā lóng无teh 思想ka-kī ê事，只有teh想in有khiā起tī野鄙、败坏 kah罪恶ê生活。最后伊to̍h bē-tàng koh 恬恬，伊to̍h无koh看in是tiàm tī 罪恶ê生活ê人，用信靠 ê心来oa̍t ǹg 至大ê父，to̍h是创造 in ê，来祈祷。

「父ah，赦免in，因为in所做ê，in m̄知！」 试想chit句有án怎启示上帝ê心腹！伊是够额伟大，tiāⁿ-tio̍h是无khǹg怨妒 ê心。伊无受气in，反转是替in挂虑、烦恼，to̍h是挂虑 in恐惊ē变做比 in实在ê款koh-khah pháiⁿ。试想beh临终 chit-ê耶稣，伊ê心有慷慨到án怎！伊实在有出力teh chhōe看有啥物法度thang替in辩解。伊m̄是kan-taⁿ赦免in，á是kan-taⁿ替in祈祷niā-niā，反转实在有出力teh chhōe看有啥物话，thang替in辩明。咱却是无jōa chē项好thang hō͘伊来讲起，总是伊有chhōe，koh有讲起伊。伊知in有偏见，有受hit款教育，也对伊ê事愚戆 tī-・leh。Iáu-koh in是m̄知in所teh做ê，设使in若知，in稳当无beh án-ne做。父ah!赦免in!

咱lóng tio̍h khiā tī上帝审判 ê公座前，总是咱tio̍h淡薄ē记得来siàu念伊，因为连in，伊to体谅in来讲chit-ê话：「阮信你beh来做阮 ê 审判司。」

In稳当是无听见伊ê话，hiah-ê讥刺 ê人若有听见，稳当tòng-bē-tiâu。Tī hit-ê喧嚷、耻笑kah 戏弄 ê热闹ê中间，只有hiah-ê第一接近十字架脚ê人chiah ē听见伊ê话。

至少有一人有听tio̍h，hit-ê人是用戆ngia̍h、生惊ê 念头来听伊。照看hit句话有感动tio̍h伊久久恬静ê心情，也chit-ê感动是自细所bē-bat tùi老母来受tio̍h-・ ê。「Hit时有两个犯人kah伊同钉 tī十字架，一个tī 正pêng，一个tī 倒pêng。」起初hit两个犯人lóng有冷笑chit-ê「弥赛亚。」In mā是想讲，弥赛亚若m̄是beh gia̍h刀来争战，是无啥物路用。「你若是弥赛亚，是tio̍h 救ka-kī kah阮。」Hit时同钉ê一个有ná 恬去。咱thang想像，伊有显出凶恶、固执、受气ê面，来注目看众人，也有为tio̍h本身ê艰苦来操心，致到bē顾得想犹hit-ê耶稣ê艰苦。后来hit-ê勇敢、恬静ê权威有感动伊ê心。耶稣ê吸引力有催逼伊，to̍h生出不安ê 念头，soah ka-kī见笑，也有见笑 hiah-ê无胆量 ê 群众，有án怎teh耻笑chit-ê无人thang扶助ê人。

然后耶稣to̍h开嘴讲话，也hit-ê 贼有注意听伊，因为耶稣lóng无叫艰苦，á是讲咒诅 ê话，to̍h是伊本身所快快讲ê，反转是讲：「In m̄知 in所做ê。父ah，赦免in!」请看！tī chit时有发生chi̍t-ê神迹。Tī 一时á久ê中间，hit-ê人有变换伊ê心肝，忽然悔改伊ê罪！基督súi ê人格tī 一时á久ê中间，为tio̍h伊所做-・ê，to̍h是罗马帝国ê 救治 法律 tī 久久所做了失败 -・ê，to̍h是有叫醒伊ê心，hō͘伊生起，á是欣慕好ê 念头，也忧闷伊过去ê所做，soah淡薄显出欣慕súi、理想 ê生活ê影迹。Chit-ê贼koh用惊惶kah感叹 ê心来看chit-ê神妙ê弥赛亚，to̍h是为tio̍h自称是上帝ê Kiáⁿ来受钉-・ê。chit-ê耶路撒冷ê 犯人，稳当bat听见人teh讲起伊ê主张kah伊ê圣国ê事。为tio̍h chit-ê因端，in chiah ài beh thâi伊。伊是啥人？到底 chit-ê神妙ê人是啥人？伊是啥物？

伊ê 同伴to̍h koh kah众人做伙骂耶稣，莫怪，tī伊ê面前 to lóng是hit款ê人teh做伊ê模样。to̍h是头毛 lóng 白 ê 祭司，有博学ê 经学士，koh mā有可敬ê律法博士tī-・leh。莫怪伊也是ài骂伊，总是hit-ê凶恶、恬静ê朋友听了to̍h tòng-bē-tiâu。「你既然同受罪，连上帝kám也m̄惊?咱受罪是公道。因为咱所受ê 报应，是合tī咱ê所行。总是chit-ê人所行-・ê，无一项m̄-tio̍h！」

咱可怜 ê人性，tùi tī kah基督做伙沟通，to̍h ē接触tio̍h súi ê世界，试想hit-ê 可能性有大到án怎！伊tùi接tio̍h基督ê 感化，to̍h生出钦仰、悔改、谦卑ê心，后来to̍h受气，无顾tio̍h ka-kī，来拥护tī伊ê身边teh受苦 hit-ê人，也然后有koh-khah进步来生出信仰ê 奇异 ê本能，确信耶稣m̄是一个普通人niā-niā。Chit-ê 贼有艰苦到beh晕-・去。伊死ê时间有直直逼óa，也死ê意思是啥物，hoān-sè是无意识去，á是归tī乌有-・去，伊m̄知。所以有tùi hit-ê真生惊ê心内发出失望 ê声喉叫讲：「耶稣ah，你tī你ê国来ê时tio̍h ē记得我！」

Hit时耶稣to̍h同情chit-ê 可怜 ê人，伊to̍h是耶稣为tio̍h世间人死，所结 ê 头一粒果子。耶稣是oh得oa̍t头过去看伊。也伊ê舌够额嘴干，到bē-tàng讲起啥物。总是tī chit-ê teh-beh临终 ê基督，所应 ê话，是有显出君王 ê威严 tī-・leh。「我实在kā你讲，今á日你beh kah我tī乐园。」

亲像án-ne，chit-ê 可怜 ê 贼，有得tio̍h 罪 ê 赦免ê经验，心内平安，也有得tio̍h 约束 thang享受死后hit-pêng ê活命。论hit-pêng ê事，只有耶稣知影。也设使咱beh来讲伊ê意思，大概淡薄thang讲是án-ne。「今暗咱ê身尸吊 tī十字架顶ê时，你kah我beh做伙到tī死人所去ê世界，也tī-hia咱犹原ē做伙相认，宛然亲像今早起做伙 吊 tī十字架，咱chit两人仝款样。」过三点钟后，chit-ê耶稣to̍h是hit-pêng ê世界ê主，有过去tī hit-pêng，来thèng候chit-ê teh-beh死ê 贼。

伊已经有开嘴讲话两pái，头一pái是亲像祭司，也bē-bat有看见祭司亲像伊hiah-ni̍h 慷慨，来为tio̍h hiah-ê众人，to̍h是催逼伊到tī死ê地步-・ê，来做in ê中保替in祈祷。后来koh一pái是最亲像君王讲出真正有权柄 ê话来约束，beh hō͘ hit-ê 可怜 ê 贼 thang有份 tī伊ê王国。也chit-pái咱有koh听tio̍h伊ê声，却m̄是亲像祭司，mā m̄是亲像君王，独独是亲像人子tī teh-beh临终 ê时，来siàu念伊ê老母，以及伊ê朋友，也有对in 尽做人ê本份。

Hit时tú-tú thàu中昼，日头真炎。Hit-ê三点钟久 ê 痛苦，是已经过了。Κoh众人ê喊哗，也是soah了。众人taⁿ lóng厌倦，无ài看hit-ê戏出款ê情景，大家四散去tī-chia，tī hia-ê山尾溜。Tī十字架边步兵khiā-teh，in mā hō͘日头曝到真艰苦，koh有in ê千总是亲像铜像，骑tī伊ê马顶。In mā是无要紧hiah-ê细细ê团体，to̍h是「远远 teh khiā -・ê」，行óa来最后看到in ê朋友ê 临终。

亲像án-ne，「khiā tī耶稣ê十字架边，有伊ê老母」，kah伊几nā个朋友。伊ê 老母 lóng无关心tī人ê詈骂、耻笑，mā无beh看hiah-ê teh过去ê庄严 ê拉比。伊是耶稣ê 老母，chit时是无人thang阻挡 m̄ hō͘伊óa来伊ê身边。虽然马利亚是bē-tàng拭伊ê头额，á是来凉伊热hōng-hōng ê 嘴舌，iáu-koh 在马利亚tī 地面上除了近óa伊ê身边以外，是无有慰安ê所在。马利亚有tiàm tī hit-ê bē 流目屎 ê 苦境，伊是伤心ê 老母，有「利 ê剑凿thàng伊ê心肝」，伊ê专精神是够额惨戚来看耶稣ê面貌，to̍h是吊 tī伊ê 顶面 ê。伊是弥赛亚，伊是伊ê主。虽然hit-ê奥妙，伊bē理解，iáu-koh伊无bē记得。总是m̄是kan-taⁿ án-ne niā-niā，chit时伊是伊ê kiáⁿ；是伊ê红婴á，to̍h是以前bat hō͘伊抱 tī 胸前 ê；是拿撒勒 工场 ê有聪明、勇敢 ê gín-á；是一个青年，to̍h是tùi伊ê丈夫过身了后，有为tio̍h伊来做木奉养伊-・ê。

Tùi án-ne，马利亚真艰苦看伊。是lah，除了耶稣以外无别人thang koh-khah了解hit-ê情形。耶稣受苦 ê 最高点是teh逼óa，所以chit时是bē-tàng容允马利亚来tī-hia看见hit-ê事。虽然chit时伊是tiàm tī艰苦ê中间，也虽然不止teh 思想世界ê 拯救kah所teh-beh到ê荣光 ê中间，伊mā无为tio̍h án-ne soah无心情thang siàu念伊ê 守寡老母。当伊beh临终 ê时，伊有注神来看tī hit-ê小团体中两个人，to̍h是生伊ê 老母，kah伊ê tâng伴，to̍h是tī伊iáu 活teh，kah teh-beh死ê时，做第一亲近tī伊ê身边-・ê。

「老母ah，看你ê Kiáⁿ！Kiáⁿah，看你ê 老母！」「Τùi hit时hit-ê学生chih接伊到ka-kī ê家。」

亲像án-ne，伊to̍h用温柔、疼痛、小心ê态度来最后放sak地面上ê关系，也ka-kī一人来抵当所beh到hit-ê 深劾 thang惊惶 ê经验。咱ê思想是bē-tàng了解，á是设想koh过来hit三点钟久 thang生惊ê事。Tī hit时m̄-nā伊ê肉体有受tio̍h thang凄凊ê苦痛，to̍h是有加添经验tio̍h神妙ê精神上ê斗争，bē-tàng讲出ê 凄惨。Tī hit时遍地受乌暗所遮盖，这是合宜。Hit日ê乌暗kiàm-chhái是地动beh到ê以前所有ê现象。Κoh有真chē白色 ê云雾来kàm密hit-ê情景，致到橄榄山ê外形，耶路撒冷ê塔kah圆厝盖soah也渐渐无明去，无看见。」Tùi日昼起，到三点钟，遍地乌暗！」

这kám是一种ê记号，teh表明上帝无欢喜?这kám是自然界也teh表示反抗hit日ê罪恶?Kám因为世间人有án-ne ?这kám是一种尊贵 ê布帘beh遮盖 hit-ê奥妙ê 争战 ?这kám是一种ê 良心最后beh来叫醒 hit-ê城里ê人民 ?Hit时遍地有乌暗！

伊tiàm tī hit-ê 凄惨 ê 危机，无一人有看见伊。咱有听见讲，hit-ê乌暗ê三点钟是恬静ê三点钟。伊iáu未临终 ê以前，有用hit-ê喉叫ê声来phah破 hit-ê恬静ê时间，也咱tùi hit-ê喉叫ê声音，thang知伊有án怎经过 hit-ê乌暗ê时间。Hit-ê喉叫ê声有大大印象 tī十字架脚teh看ê人ê心。Siāng 头hit两本福音书有保存伊tī十字架顶所讲ê，只有是chit句话niā-niā。福音书有记载tú-tú伊所讲出ê话tī-・leh，宛然亲像teh表明听众决断ê tiām-cheng了后，伊chiah大声喉叫，显出hit-ê bē-tàng形容得 ê tháu放ê话。」差不多三点，耶稣有大声喉叫讲，以lī，以lī，Lia̍p-másat-po̍k-tāinî，to̍h是讲，我ê上帝！我ê上帝！你啥事放lī我。」

福音书着者有记载chit-ê喉叫ê话，看做是基督beh临终 ê时，所讲最后ê话，试想福音书ê好胆有确信，诚实到án怎！莫怪hiah-ê无信仰ê人是ài注重chit句。照in teh想，chit-ê 高尚少年ê热心家，最后有看出伊ê 错误。伊有为tio̍h 高尚 ê理想来牺牲一切，伊是ǹg望上帝ē承认伊。总是chit-ê bē 逃闪得 ê死有对伊表示伊ê 错误，也最后伊所喉叫hit-ê thang生惊ê话，thang讲是失望 kah ka解谜ê喉叫。上帝有放sak伊lah，伊所做hit-ê出名ê 自己 牺牲算是归tī 空空lah。M̄是lah，伊m̄是基督lah。

咱是啥人 ē-thang了解chit-ê 至高 ê ê 深奥ê秘诀?咱知chit-ê受钉 ê to̍h是上帝永远ê Kiáⁿ。设使咱用敬虔ê 念头 ài 推测hit-ê意思，咱是只有tio̍h ài得tio̍h一条路，chiah thang了解hit-ê奥妙，也hit条路to̍h是讲，伊是上帝beh来担当世间人ê罪。咱是bē-tàng说明hit-ê意义 tú-tú啥款。论基督ê赎罪 ê学说，咱hoān-sè有koh样ê意见 tī-・leh，总是咱至少 thang信，「上帝有hō͘ hit-ê无罪-・ ê，替咱成做罪；」也信，「伊tī柴里亲身担当咱ê罪 tī伊ê身躯；」koh信，「伊因为咱ê罪来受苦楚，伊因为咱ê 过失来受痛疼，伊受刑罚，咱得tio̍h 安然；伊受phah，咱ē医好。」

Tī hit-ê thang生惊三点钟久 ê斗争ê秘诀是在tī chit点，to̍h是伊有献本身来lim chit-ê苦杯；也chit-ê 杯，伊tī 客西马尼园有求讲，若ē做得，是ài离开伊。

以上iáu有啥物khah深ê意思，咱却m̄敢设想。咱至少是知伊有为tio̍h咱，来担当chit pái tú-tio̍h放sak ê艰苦。

Hit-ê 最高ê精神上ê斗争竟然过了，hit时伊ê肉体有欣慕ài lim水。这是一种ê记号，表明伊ê心神taⁿ是已经有平安。亲像伊tī受试 hit-ê thang凄凊ê 四十日ê中间，伊是m̄-bat想ài beh 食，总是到tī 紧张ê精神过去了后hit时，「伊to̍h知iau。」Chit时 也是亲像án-ne，伊真正是照人ê款！伊有诚实信用 hiah-ê 粗野 ê罗马兵，知影in原来也是ē晓行亲切 ê行为，试想chit种 ê心情实在是súi到án怎！伊有对in讲：「我嘴干。」In to̍h即时用ùn醋ê海绒来thuh hō͘ chit-ê beh临终 ê耶稣lim伊。咱是ài做亲像hiah-ê 步兵来the̍h 水 hō͘伊lim。

伊ê 临终近lah，伊有六点钟久 tiàm tī十字架ê 顶面，tùi án-ne，伊ê气力是已经丧失了，也伊ê活命 ê脉膊有 渐渐低-・去。总是伊ê心有得tio̍h 安慰，tùi án-ne to̍h真平安。咱thang用敬虔ê态度来想像，chit时伊有真敏捷来teh回顾过去ê异象；to̍h是koh想tio̍h上帝ê交带，chit世界ê表号kah影迹，古早ê先知，无步ê世界，受拒绝 ê疼痛、惨戚，到流汗亲像血ê情形，十字架kah受难，来为tio̍h咱可怜 ê兄弟放sak伊ê性命。亲像án-ne，想了伊to̍h讲：「事 明白lah。」伊是用欢喜确信 ê 念头，知影伊有完成伊ê工，chiah来喉叫án-ne。「事明白lah!事完成 lah!父ah，我ê 神交tòa你ê 手。」Chiah-ê话讲soah，气to̍h断。