《《平民ê基督传》》

 | | | 转寄

TēGō͘ koàn TĒ6 chiuⁿ TÔ͘TIONG Ê KÀSĪ(ṲI LŪN LÂNG Ê CHEKJĪM)第五卷第六章 途中Ê教示(ṲI 论人Ê责任)

作者 Tâi e̍k:Ko Tekchiong,Siutēng Lîm Chùnio̍k & Chng Hūiphêng 2024.11.03

TĒ6 chiuⁿ TÔ͘TIONG Ê KÀSĪ(ṲI LŪN LÂNG Ê CHEKJĪM)

Tī chit ê tô͘tiong ê kàsī, iûgoân iáu ū putchí iàukín ê tiám tī・leh, chiūsī Iésu ū siat tōa ê phìjū lâi kàsī lâng chaibat jînseng ê chekjīm. Khah tōabīn I m̄sī kóng chi̍t pái nātiāⁿ, úntàng ū ēng chēchē khoán ha̍p tī thiaⁿchiòng ê phìjū lâi kàsī chit tiám. Lō͘ka ū tùi lán kóngkhí Iésu ū koh siat chi̍t ê phìjū, chiūsī óakīn chit ê lúhêng ê bóechām só͘ kóng・ ê, “Tng hitsî I íkeng kūn Êlúsalém, in iā phahsǹg Siōngtè ê kok beh liâmpiⁿ hiánbêng.” Iā Máthài iûgoân ū kóngkhí chit ê būntê, putkò sī pa̍tkhoán ê soathoat, hit ê phìjū sī khòaⁿchòe sī chi̍t lépài āu lán sī putchí chhimchai・ ê, kiòchòe siū kautài gûná ê phìjū. Máthài sī kìchài lō͘bóe chit ê, sī khah ū siôngsè ê kàsī tī・leh.

Chit ê phìjū ê tiongsim ê susióng só͘ kóng, jînseng chúiàu ê sùbēng, chiūsī chòe chi̍t ê chīntiong ê koánke, lâi chiángkoán chiàu Siōngtè sú ū kautài lán ・ê. Tongsî ê lâng, lia̍h in ê chîⁿchâi íki̍p in ê hó kihōe chòe in kakī ê súiú, iā thang chiàu in kakī ê ìsù lâi ēng i. Kináji̍t ê lâng mā iûgoân sī siāng chi̍tiūⁿ. Só͘í lán ài ēng gōahêng ê khùila̍t, ásī sihêng só͘teksòe, ásī tùi hiah ê tōa hógia̍h ê lâng lâi te̍kpia̍t khioh sòe, ǹgbāng thang chó͘chí in ê hoattián. Chóngsī Iésu sī khòaⁿ kàu tī sūbu̍t ê kunté. Hit ê kunpún ê kiùtī, sī chāi tī lâng ê simkoaⁿ ê piànōaⁿ, kiànkái ê piànōaⁿ. Lán tekkhak tio̍h koanliân tī Siōngtè, íki̍p éngoán ê sèkài, chiah thang lâi liáukái jînseng ê ìgī. Hit ê éngoán ê Sèng Kiáⁿ ū kóng, che sī chiàu Siōngtè só͘ khòaⁿ ê jînseng. Siōngtè sī PĒ. Lín lóng sī hiaⁿtī. Lūn kàu Siōngtè kap íki̍p lán sûi lâng ê chekjīm, lán ê kiànkái tútú sī “chhinchhiūⁿ chi̍t lâng beh khì gōakok; chiū tiàu i kakī ê lô͘po̍k, chiong sú ū・ ê kautài in. Chi̍t ê hō͘ i gûn gō͘chheng; chi̍t ê hō͘ i nn̄gchheng; chi̍t ê hō͘ i chi̍tchheng; koh chiàu in ê châitiāu, hō͘ in khì chòe senglí.”

Si̍tchāi lâi kóng, Siōngtè ū chhe lán ta̍klâng lâi chhutsì tī sèkan, ài lán oânsêng chi̍t ê tiāⁿtio̍h ê kangtiâⁿ, lâi pangchān I, lâi tàu ínchhōa chit ê khólîn ê sèkài, hō͘ i chiâⁿchòe chi̍t ê súisúi ê sèkài. Ūitio̍h ài lán lâi ta̍tsêng chit ê bo̍ktek, I ū siúⁿsù lán sûi chi̍tlâng chi̍tlâng ū chēchió ê châitiāu tī・leh. Iā ū chi̍t ji̍t, I beh tùi lán sûi chi̍tlâng chi̍tlâng lâi mn̄g kóng, Góa ê sòekiáⁿ ah, chiong lí itseng só͘ chòe ê kang lâi pò góa chai. Lí ū ànchóaⁿiūⁿ lâi súiōng góa só͘ kautài, só͘ siúⁿsù lí ê châitiāu, lâi oânsêng jînseng ê bo̍ktek? Tùi lí ê sengoa̍h, chit ê sèkài ū ithoat pìⁿchòe kàu lōa súi, koh lí púnsin ê sengoa̍h, ū ōaⁿsin kàu tálo̍h?

TĪchia lán lâi khòaⁿ lán ê Chú ū cháiⁿiūⁿ teh piáusī hit ê chêngkéng. Chiūsī ū chi̍t ê hógia̍h ê thâuke, i ū kakī ê lô͘châi tī・leh. Chit kù “Kakī ê lô͘châi,” chiàu púnbûn Hilīnî ōe tio̍h tha̍k chòe “Siū sokpa̍k ê lô͘po̍k” ê ìsù, iā chiàu góa teh siūⁿ, chit kù chiūsī teh àmsī kóng, inūi Siōngtè ū chhòngchō lán, ū póhō͘ lán, ū chínkiù lán, ū siúⁿsù lán ta̍k hāng ê unsù kap khùila̍t, só͘í lán lâng bô lūn sī jio̍kthé ásī simsîn, si̍tchāi lóng sī sio̍k tī I ê. Só͘í chiàu chit ê phìjū lâi khòaⁿ, bô ū símmi̍h chunkùi ê lâng ū koân thang kóng, “Góa ê chhùpiⁿ sī tongjiân tio̍h kéngsoán hit tiâu ho̍ksāi Siōngtè ê lō͘ khìkiâⁿ, iā góa púnsin sī m̄ engkai tio̍h ho̍ksāi I.” M̄sī lah, lán lóng m̄sī sio̍k tī lán púnsin, iā putkoán lán hoaⁿhí ásī bô, lán sī sio̍ktī Siōngtè.

Chit ê hógia̍h ê thâuke, ū chi̍t ji̍t ài beh chhutgōa khì lúhêng, iā tī bē chhuthoat ê tāiseng, i chiū kiò i ê lô͘po̍k ài beh kautài in sûi chi̍tlâng chi̍tlâng ê kang. Hit ê chêngkéng sī chhinchhiūⁿ ánni: I ê siâⁿmn̂g íkeng khui. Iā sìlián ê béchhia mā íkeng pīpān piān. Iūkoh i ê khehthiaⁿ・ni̍h, ū pâi chi̍t tè tn̂gtn̂g ēng ângsek ê tohkun khàm teh ê toh; iā tohténg ū pâi kim kap gûn chi̍ttui chi̍ttui kim sihsih, chiūsī chi̍tchheng, nn̄gchheng, gō͘chheng, iā chit ê tōa ê thâuke chiū khiāteh lâi khòaⁿ sûi chi̍tê chi̍tê lô͘po̍k ê bīnmāu, lâi liōngsióng in sûi chi̍tlâng chi̍tlâng ê châitiāu, chiah hō͘ in ū chēchió ê chupún khì chiàu in ê gībū chòe senglí. Chit ê thâuke sī putchí chhimchai in ê châitiāu. Tī chit ê katiúⁿ chúgī ê katêng, tùi sèhàn ê sî, in ū cháiⁿiūⁿ teh thitthô, teh thiàubú, i lóng ū chùì teh khòaⁿ, iā chittia̍p in sī íkeng sêngliân, lâi teh suhāu i. Lūn chòe senglí ê sū, choânjiân m̄sī chiàu lán só͘ teh siūⁿ sī lô͘châi ê kang. Lán lóng ū tha̍ktio̍h chi̍t pún siáusoat kiòchòe “Uncle Tom’s Cabin,” Tī hit tiongkan ū teh kóng, tī Bíkok lóng sī ta̍k ji̍t chhe o͘bīn ê lô͘châi chhutkhì chhânhn̂g chòekang. Chóngsī siatsú lán ê lô͘châi nā sī ū thâunáu, ū châitiāu, iā théchit bô lōa ióng・ ê, kiatkio̍k chhe in khì chòe kang, Sī bô thang tittio̍h lōachē ê līek. Chūkó͘ ki̍pkim, Ιûthài lâng lóngsī tùi chhutsì chiū chòe senglí. Ūê sī chòe khah siókhóa・ ê, iā ūê sī chòe khah tōa ê sūgia̍p. Ta̍k ê lâng lóng sī chiàu i ê khùila̍t. Chhinchhiūⁿ ánni, lán nāsī beh kàsī Ιûthài lâng chaibat jînseng ê chekjīm, lán thang kóng bô koh ū pa̍t ê phìjū thang pí tīchia lán ê Chú só͘ kóng・ ê, koh khah ē kámtōng in ê sim.

Chhiáⁿ lán chùì lâi khòaⁿ hiah ê lô͘po̍k, chiūsī khiā tī hit ê tn̂gtn̂g ēng ângsek ê tohkun khàmteh ê tohpiⁿ beh lâi sêngsiū hiah ê gûn・ ê. Iā hiah ê gûn sī siáng ê? Hiah ê gûn khaksi̍t chiūsī chit ê chúlâng ê. Hiah ê gûn sī i ê chupún, sī tio̍h ēng chòe I ê lō͘ēng. Só͘í in ū kóng, “Chú ah, lí kautài góa gō͘chheng, nn̄gchheng.”

Chittia̍p chhiáⁿ lâi chùì khòaⁿ chiah ê lô͘po̍k, chiūsī ûióa lâi khiā tī kináji̍t Siōngtè sī pâi tī chit ê sèkài ê tn̂gtn̂g ê siàukūipiⁿ ・ê. Lán sī siū kautài ê châitiāu sī símmi̍h lè? Chiūsī chîⁿchâi, koânle̍k, tēūi, tìsek, sūgia̍p ê châilêng; kap hit hō súi koh gâu kámtōng lâng ê phínhēng, kap kiānkhong ê sinkhu, íki̍p kîthaⁿ. Taⁿ chiah ê unsù sī siáng ê? Chiūsī Siōngtè ê. Iā ūitio̍h ànchóaⁿ chiah chiong chiahê hō͘ lán? SĪ ūitio̍h ài lán tio̍h khì chòe senglí. Chiūsī ài lán lâi chòe i ê lō͘ēng. Iā I ài lán chòe símmi̍h lâi līek I? Tùi tī chit ê khólîn ê sèkài, I ū chin tōa ê kang tī・leh, chiūsī ài hō͘ I chit ê sèkài tī ta̍k hongbīn chiâⁿchòe chi̍t ê khah khoàilo̍k, khah chiâⁿsèng, khah kosiōng ê sèkài, iā nā m̄sī chioh I ê lô͘po̍k ê chhiú, chiū I sī m̄ài ēng pa̍t hoat lâi chòe. Só͘í siatsú I ê lô͘po̍k nā bô beh chòe I ê kang, chiū chit ê khólîn ê sèkài sī tio̍h thènghāu khah bān chiah ē thang tittio̍h I ê chiokhok. Inūi to bô pa̍t mi̍h hoattō͘ tī・leh. Tùi ánni, Siōngtè chiah tio̍h chiong chióngchióng ê châitiāu lâi kautài lán.

Siatsú lán nā bêngpe̍k lán sī ū itchhè ê châitiāu sī Siōngtè sī siúⁿsù lán ê, chittia̍p ài lán koh chìn chi̍tpō͘ lâi khòaⁿ hit ê kiatkio̍k siáⁿ khoán.

Kiatkio̍k thang kóng ū ê teh khoakháu i ê pùū, ásī i ê mn̂ghong, ásī i ê tìhūi, che sī chin thang hiâm ê sū lah! Ū ê lâng ài khoakháu kóng, “Hé, góa sī chhutsì tī hógia̍h ê katêng, iā koh sī chhutsì tī hit hō siōngténg ê katêng. Góa tùi chhutsì chiū ū tìhūi ê unsù tī・leh.” SĪ lah, chóngsī hoántńg tio̍h ūitio̍h ánni lâi kámsiā Siōngtè. Chiah ê chiūsī Siōngtè só͘ siúⁿsù ê tōa ê unsù, chóngsī sī ū kautài tōa ê chekjīm tī・leh. Khahsi̍t bô lūn símmi̍h lâng to bōe ēngtit khòaⁿkhin hiah ê siū Siōngtè kautài khah siókhóa unsù ê lâng. Lí chhutsì tī hit hō pùū, ásī ū bêngbōng ê katêng, m̄sī ūitio̍h ánni, lí chiū tī sèkan sī pí pa̍t lâng khah ū koânlī tī・leh. Lán ê PĒ Siōngtè ū anpâi lí ánni, khaksi̍t sī ūitio̍h ài lí ithoat gâu pangchān pa̍t lâng.

Ásī lán kiám ē thang hótáⁿ chiong lán ê Chúlâng só͘ kautài lán ê châitiāu, kanta ūitio̍h lán púnsin ê līek kap chìnpō͘, lâi súiōng i, sòa bē kìtit Siōngtè, íki̍p lán ê hiaⁿtī ê sū lah?

Ásī lán kiám ēthang tī beh sí ê sî tó tī pīⁿchhn̂g・ni̍h lâi kakī anùi, siūⁿ kóng, góa itseng to bô khì lōani̍h súnhāitio̍h pa̍t lâng? Bo̍ksu tehbeh chíntoàn lâng ê chengsîn chōngthài ū chēchē ê khùnlân ê tiám tī・leh, chiôngtiong chit khoán ê lâng chiūsī in só͘ tēit chia̍pchia̍p tútio̍h ê chi̍tê. Lán ài símchhat hit ê chòe lâng, ài chhâchhut i ê chengsîn chōngthài, ia̍h i sòa chūjiân chūjiân ê khoán tùi lán kóng, “Góa bô phahsǹg Siōngtè beh tōatōa khiànchek góa. Góa iā bô phahsǹg góa bat kò͘ì lâi hāitio̍h símmi̍h lâng.” Chhì siūⁿ kóng chit khoán ōe ê lâng! Kahná chhinchhiūⁿ Siōngtè chhe i lâi sèkan, iā ēng chēchē châitiāu siúⁿsù i, sī kanta ài i siu khílâi khǹgteh, iā bô khì hāitio̍h lâng, chiū íkeng kàugia̍h. Chhì siūⁿ, siatsú ū chi̍t ê tōa ê kiàntiokka lâi sûnsī i ê kangtiâⁿ, hitsî khòaⁿkìⁿ i só͘ chhiàⁿ, só͘ kiongkip ê lâng sī kanta pîntōaⁿ êngêng teh chē tī chhùkè! Hitsî siatsú ū ê lâng tùi i kóng, “Góa lóng bô chòe símmi̍h sionghāi lâng ê sū. Góa mā lóng bô kala̍uh chngá lâi sionghāitio̍h koelō͘ni̍h ê lâng.” Chiàu hit ê sinlô teh khòaⁿ, hit ê thâuke hō͘ i ê sinlô lâi kiongkip i, sī kahná chhinchhiūⁿ kanta ūitio̍h ánni nātiāⁿ. Kîsi̍t siatsú lán ū liáukái Kitok tī chit ê phìjū ê lāitiong sī teh kóng ê kàsī, chiū jînseng tiāⁿtio̍h sī ē putchí piànōaⁿ. Lán tekkhak lóng ē siūⁿtio̍h lán ê kîtóbûn ê ōe kóng, “Ah, goán iáu ū chēchē engkai tio̍h chòe ê sū lóng bô khì chòe!”

Che sī thâuchi̍t tiám ê kàsī. Chiūsī àilán chaiiáⁿ lán ê Chúlâng sī hō͘ lán ê châitiāu, sī ài lán ūitio̍h hó ê sūgia̍p lâi súiōng i.


Chittia̍p koh lâi khòaⁿ pa̍t hongbīn ê susióng. Ū ê lâng tī simlāi beh siūⁿ kóng, chiàu khòaⁿ lán só͘ ū ê châitiāu punliáu sī putchí bô kongtō. Siatsú Siōngtè nā sī hō͘ lán sûilâng ū chekjīm tī・leh, ànchóaⁿ lán bô chiàu kongtō lâi chhutsì? lán tī siāhōe siōng lóng bô thang tiàm tī siāngkhoán ê tēūi. Lán lóng bô pîⁿpîⁿ hógia̍h, ióngkiāⁿ, chhongbêng, ásī pîⁿpîⁿ ū gâu kámtōng lâng ê phínhēng tī・leh. Phìjū lâi kóng, nn̄g ê tapo͘ gínná tiàm tī siāng ha̍kkip, iā nn̄g ê chabó͘ gínná tiàm tī siāng chhùlāi, koh nn̄g ê lâng tiàmtī siāng pàitn̂g, iáukú in ê unsù bô lūn sī tī jio̍kthé, tìsek, tōtek, ásī chengsîn ê hongbīn, lóng ū putchí chengchha tī・leh.

Sī lah, liân tī lán ê tōtek kap chengsîn ê hongbīn to iûgoân sī ánni. Che sī jînseng ê òbiāutiong chi̍t ê tēit ohtit káikoat ê būntôe. Si̍tchāi ū ê lâng sī pí pa̍t lâng khah khoài chiâⁿchòe ū chhinchhiat, ū tō͘liōng ê lâng, khah khoài thunlún, iā khah khoài gâu pangchān lâng, hō͘ lâng tittio̍h hēnghok. Si̍tchāi ū ê lâng sī khoàikhoài ū sìngióng, óakhò Siōngtè ê sim, chóngsī ū ê lâng chhutsì chiū thoânsiūtio̍h kāu giâugî ê sèngchit, chin ohtit chhimsìn Siōngtè. Che sī chi̍t ê chhimchhim ê òbiāu. Lán sī bōe liáukái chit ê òbiāu. Lán iā m̄bián biánkióng beh lâi soatbêng chit ê òbiāu. Che kiùkèng sī koh kethiⁿ hō͘ lán tútio̍h, lūn ûithoân íki̍p kîthaⁿ chēchē khah chhim ho̍kcha̍p ê òbiāu nātiāⁿ.

Chóngsī Iésu m̄sī m̄chaiiáⁿ chit ê khùnlân ê būntôe. I ū sêngjīn che sī chi̍t ê tongbiān ê sūsi̍t. I ū sêngjīn ū ê lâng Siōngtè ū kautài i chi̍tchheng, iā ūê lâng nn̄gchheng, koh ū ê lâng gō͘chheng. I lóng bô soatbêng chit ê būntôe. Chóngsī I ū kiò lán m̄bián ūitio̍h chit tiám lâi khó͘būn. Inūi chit ê phìjū ū hiánchhut chi̍t ê hokim, chi̍t ê hó ê siausit tī・leh, chiūsī kóng, lūn lâng ê unsù ū chengchha, chit ê sūsi̍t m̄sī choânjiân chhut tùi ngó͘jiân ê sū; iā Siōngtè ū chaiiáⁿ, Siōngtè ū teh khòaⁿkò͘, Siōngtè ū teh hunpiat chit ê sūsi̍t, iā ū kóng suijiân ū ê lâng ó͘ siū ê unsù sī khah chió, iáukú i nā ū chīntiong, chiū chiāmchiām kàu lō͘bóe iûgoân ē chhinchhiūⁿ pa̍t lâng sêngsiūtio̍h siāng khoán ê hoaⁿhí kap jia̍tsêng ê chhengchàn. Siōngtè sī beh pîⁿpîⁿ chhengchàn in kóng, “Hó ah, hó koh chīntiong ê lô͘po̍k.” Siōngtè sī oló in sī hó koh chīntiong, m̄sī oló in sī hó koh ū châitiāu, ásī hó koh chòeliáu ū sêngkong. Lán bēthang lóngchóng chiâⁿchòe hit khoán ê lâng. Chóngsī kámsiā Siōngtè, lán ēthang chīntiong tī lán sûilâng só͘ tio̍h chòe ê bîsè ê pō͘hūn, iūkoh che sī Siōngtè só͘ ū tùi lán iaukiû ・ê.

Só͘í bo̍htit sittáⁿ. Iā bo̍htit putpêng. Mā m̄bián kóng sī bô kongtō. Bo̍htit phahsǹg che lóng sī chhut tùi ngó͘jiân ê sū. M̄sī! Siōngtè ū anpâi hō͘ ū ê lâng ū thang pí pa̍t lâng tittio̍h khahchē ê unsù, chóngsī hit ê bo̍ktek mā sī ūitio̍h ài i ū pí pa̍tlâng tamtng khah tōa ê chekjīm. Putlūn siáⁿkhoán, chiàu khòaⁿ lūn unsù ê chhapiat, ūitio̍h beh oânsêng Siōngtè ê kang, iā sī tongjiân ū pitiàu tī・leh. Chêng ji̍t góa ū khòaⁿkìⁿ chi̍t ê hongkhîm ê kisu lâi tī kàuhōe teh siulí hongkhîm. Hit ê kisu ū chiong hongkhîm ê piá tùi téngbīn siāng tōa, kàu tī ēbīn siāng sòe・ ê, lóng sòaⁿ khuikhì. Iā góa ū khòaⁿkìⁿ hit ê kisu chin chimchiok, chiong tōa kap sòe ・ê, pîⁿpîⁿ lâi hô sûi chi̍tê chi̍tê sìchiàⁿ ê siaⁿim. I m̄ài hit ê sòe ê piá lâi tân hit ê tōa ki piá ê siaⁿim. I sī ài hiah ê piá lâi chhut chiàu in engkai chhut ê siaⁿim, tùi ánni chiah thang chhut sìchiàⁿ ê imga̍k. Lán kiám m̄sī tio̍h siūⁿ, chit ê tōa ê Chúlâng iûgoân sī chhinchhiūⁿ chit ê khoánsit, lâi teh tôaⁿ chit ê útiū ê khîmpôaⁿ ? Kiám m̄sī tùi tī koh iūⁿ ê siaⁿim, I chiah ū thang tittio̍h thiaⁿkìⁿ chi̍t ê chin hó ê imga̍k leh?

Chhiáⁿ tiapákú saⁿkap lâi siūⁿ tī chit ê phìjū só͘ū hiánchhut koh kòelâi ê susióng. Hiah ê lô͘po̍k lóng chhutmn̂g khì chòe senglí, lâi kethiⁿ in ê chîⁿgûn. Chiôngtiong nn̄g lâng ū khì oa̍hiōng i, iā tùi ánni, chiū ū tittio̍h kethiⁿ. Chóngsī chiôngtiong chi̍t lâng bô khì oa̍hiōng i, chiū sòa tìkàu sòngsit i. Tùi chit ê sūsi̍t, cheksî hō͘ lán thang khòaⁿchhut Siōngtè ê chi̍t tiâu sînsèng ê hoatchek lâi teh soatbêng, cháiⁿiūⁿ ē hō͘ I só͘ū kautài lán ê châitiāu chengchìn, kap thèpō͘ ê chênghêng, iā teh soatbêng lán ê chengsîn sengoa̍h ê chìnpō͘ kap sòngsit ê intoaⁿ. Hit ê hoatchek kánlio̍k thang kóng chhinchhiūⁿ ánni: Ū ēng chiū kethiⁿ. Bô Ēng chiū sòngsit. Chit ê chiūsī Siōngtè ê lu̍thoat teh soatbêng I sī ū kautài lán ê unsù, bô lūn sī jio̍kthé, sī simsîn, íki̍p chengsîn siōng ê unsù ê chìnpō͘ kap tòthè ê chênghêng.
1. Ū ēng chiū kethiⁿ. Tī chūjiân ê sèkài itchhè lóng ūiáⁿ sī ánni. Chhì khòaⁿ hiah ê phahthih・ê ê chhiúkut. Nā lâi kap lán ê chhiú saⁿ píkàu, ànchóaⁿ in ê, ē hiahni̍h ū khùila̍t? Inūi i ū ēng i ê khùila̍t, só͘í ná kethiⁿ. Koh chhìkhòaⁿ hiah ê chhiⁿmî lâng, i ê chhiokkak sī putchí bínchia̍t, kanta ēng chhiú lâi bong niauá hit ê iùiù ê mn̂g chiū ēhiáu hunpiat i ê o͘pe̍h. Si̍tchāi sī ū ēng chiū kethiⁿ.

Iā lán ê chengsîn siōng ê sengoa̍h iûgoân māsī siāng chit tiâu ê líkhì. Kó͘chá ê Kitoktô͘ tùi tī in ū siôngsiông oa̍h tāng in ê simsîn, íki̍p chengsîn siōng ê khùila̍t, lâi kámkak ū Siōngtè tī・leh, iā ū siôngsiông kámkak kîtó ê iàukín, tùi ánni, kiatkio̍k in ê simsîn ū ithoat ióngchòng, ithoat kosiōng, iā kámkak Siōngtè, ná chhinkūn ná si̍tchāi, iā ithoat hoaⁿhí tha̍k Sèngchheh, koh tha̍k liáu ná pêngan, iūkoh khòaⁿ só͘ ū kenggiāmtio̍h ê ta̍k ténghō ê kankhó͘ sū, lóng sī teh chengchìn in ê chengsîn sengoa̍h, ū khòaⁿ bānhāngsū lóng sī teh ínchhōa i ithoat lâi chhinkūn tī Siōngtè.

2. Bô ēng chiū sòngsit. Chiôngtiong hit chi̍t ê lô͘po̍k bô oa̍hiōng i ê châitiāu. I lóng bô khì thau the̍h ásī khì gō͘iōng i, i putkò sī khì kā i siu khílâi khǹg, bô khì ēng i. I phahsǹg jînseng sī bô símmi̍h ìgī tī・leh. I chiah ū siū kautài chi̍t chheng gûn ê châitiāu nātiāⁿ, m̄bián tio̍h ūitio̍h ánni lâi chhauhoân. Só͘í i ū khì kā i tâi teh, thang séng hùikhì, iā phahsǹg suijiân bô khì oa̍hiōng, iûgoân sī ē thang póchûn i ê gûná. Chóngsī bēē lah.

Che iûgoân sī Siōngtè ê lu̍thoat, ū koànchhoàn tī lán itchhè ê sengoa̍h. Chhì khòaⁿ Ìntō͘ ê thokpoatcheng, in ê chhiúkut ūitio̍h m̄bat teh ēng, sòa ko͘tâkhì. Engkok ê sijîn (Dickens) ū siá chi̍t phiⁿ ê siáusoat kiò chòe “Nn̄g ê siâⁿ ê kò͘sū,” chhìkhòaⁿ tī hit ê tiongkan só͘ ū biôsiá hit ê Má Iseng (Dr. Manette), i ūitio̍h m̄bat teh oa̍hiōng i ê chi̍h, sòa sitlo̍h kóngōe ê khùila̍t. Chhìkhòaⁿ hithō bùnchhú, i sī putsî khiākhí tī thô͘té àmàm ê só͘chāi, sòa sitlo̍h i ê sīle̍k. Bíkok ū chi̍t só͘chāi (Kengtucky), ū chi̍t ê tōa ê soaⁿtōng (Mammoth), tī hit lāibīn só͘ ū ê hî kap chúike sī lóng sitbêng, che sī inūi in lóng só͘ tiàm tī hit ê o͘o͘ àmàm ê só͘chāi, tìkàu sitlo̍h in ê sīle̍k. In ê ba̍kchiu khòaⁿliáu lóng sī hóhó, chóngsī lán nā eng toá khì kā i tu̍h, hitsî lán chiah chai in ê ba̍kchiu sī íkeng pháiⁿkhì. Che chiūsī chūjiân ê lu̍thoat. Chiàu chūjiân ê lu̍thoat, chiūsī lán nāsī bô khì oa̍hiōng lán só͘ ū ê khùila̍t, chiū sòa bē thang póchûn lán só͘ ū ê khùila̍t. Si̍tchāi sī bô ēng chiū sòngsit.

Tī lán ê chengsîn sengoa̍h, che iā sī chi̍t ê thang chhiⁿkiaⁿ ê sūsi̍t. Chhinchhiūⁿ ū ê lâng tī kúkú ê tiongkan ū hutlio̍k kîtó kap giánkiù Sèngkeng, iā sòa bô chhutse̍k tī kàuhōe, bô siú Sèngchhan, bô kaupôe Siōngtè. Āulâi hit ê lâng beh gôngngia̍h, i sī chiāmchiām teh chiâⁿchòe chi̍t ê bô sìngióng ê lâng; sòa bô beh sìn pòaⁿ hāng, iā bô beh kîkiû Siōngtè. Che chiūsī chiàu chit ê tōa ê goânlí só͘ kóng ê. Chiūsī bô ēng chiū sòngsit.

Kháláiluh (Carlyle) ū tùi Kholân Keng (Koran) tittio̍h chi̍t ê kò͘sū, chiūsī teh kóngkhí, bat chi̍t pái Mô͘se ū khì thàm hiah ê khiākhí tī Síhái ê kūnhū ê lâng. Hitsî in lóng biáusī Mô͘se, iā kūchoa̍t i, bô beh si̍thêng Mô͘se ê kàsī. Tùi ánni Mô͘se chiū līpia̍t in. Kholân Keng ū kóng, kehji̍t ū ê lâng ū khì khòaⁿ hiah ê lâng pìⁿchiâⁿ símmi̍h khoánsit, hitsî ū khòaⁿkìⁿ in lóng pìⁿchòe kâu. Inūi in sī bô oa̍hiōng in ê lênghûn, tìkàu sòa sitlo̍h i. Chittia̍p in sī pìⁿchòe chengsiⁿ thàmthâu chhutlâi teh khòaⁿ chit ê sèkài, iā khòaⁿliáu sī chi̍t ê o͘àm, chin bîbiāu bēthang káisoattit ê sèkài. Kholân Keng ū kóng, “Chhitji̍t ê tiongkan, in chiah chíū chi̍t pái ēkìtit in sī ū lênghûn.” Chhinchhiūⁿ ánni, Kháláiluh ēng kichhì ê thàitō͘ lâi mn̄g kóng, “Lia̍tūi, lán kiám m̄bat tútio̍h chhinchhiūⁿ chit khoán ê lâng, chiūsī tī chhit ji̍t ê tiongkan, chíū chi̍t pái ēkìtit in sī ū lênghûn?”

Chittia̍p lán ài lâi khòaⁿ hit ê Chúlâng koh tòtńglâi hitsî ê chêngkéng, chhiáⁿ lán senglâi chùì hiah ê lô͘po̍k ê thàitō͘, chiūsī tùi i kóng, “Chú ah, lí hō͘ góa” nn̄gchheng, gō͘chheng. Ah. Sī lah! Lâng ū ūitio̍h Siōngtè lâi chòe chēchē hó ê kangtiâⁿ, hitsî i tio̍h ē ēng hoaⁿhí kámsiā ê sim lâi bêngpe̍k hit ê hó ê tōngki lóng sī chhuttùi Siōngtè sīó͘hō͘ i ê. Hiah ê chīntiong ê chòe kang lâng lóng sī phahsǹg Siōngtè sī putchí ài unsù hō͘ lâng, siúⁿsù lâng. Chóngsī hiah ê bô chīntiong ê chòekang lâng, lóng sī phahsǹg Siōngtè sī putchí ài tùi lâng iaukiû ta̍khāng. "Chú ah, góa chai lí sī giâmhat ê lâng.”

Chittia̍p chhiáⁿ lâi khòaⁿ chit ê phìjū, sī biôsiá chit ê chúlâng ê gâu kó͘bú lâng ê thàitō͘. I sī ài chhengchàn lâng ê hóchhù, bô ài hiánchhut lâng ê khoattiám, iā tùi hiah ê khólîn ê lô͘po̍k, i sī ài khòaⁿkìⁿ in sī kiat hó ê kóechí, iūkoh I sī putchí hoaⁿhí, ū khòaⁿkìⁿ in bô choânjiân hō͘ i sitbāng. Ūiáⁿ, in lóng sī gûchhún ê lâng, koh ū khoattiám tī・leh, in kiàmchhái mā iáu ēthang koh tittio̍h khah hó ê sêngchek. Hit ê tòa sìchheng ê lô͘po̍k, ū tòe hit ê tòa chi̍t bān ê lô͘po̍k ji̍p lâi, iā tōabīn i ū kámkak púnsin sī khah hambān. Chóngsī chhiáⁿ chimchiok lâi thiaⁿ hit ê chúlâng só͘ kóng ê ū tō͘liōng, jia̍tjia̍t ê chhengchàn, hoaⁿhí kap keklē ê ōe, chiūsī kóng, “Hó ah!” Lán chai i sī ài chhengchàn, bô ài khiànchek lâng. Hit ê chúlâng tī bô phahsǹg ê tiongkan, chiong i ê chhiú lâi hōaⁿ tī hit ê lô͘po̍k ê kengthâuténg, koh kā i biánlē kóng, “Hó ah, hó koh chīntiong” chhìsiūⁿ hitsî hit ê khólîn ê lô͘po̍k, m̄chai ū siū biánlē, tittio̍h chòngtáⁿ kàu cháiⁿiūⁿ! Ah, lán sī teh ho̍ksāi ê Chúlâng, chiūsī chit ê khoánsit lah. Só͘í lán tī sitchì ê tiongkan, bo̍htit bōe kìtit chit tiám. Siōngtè m̄sī chuchu teh chhōechhut lán lâng ê chhògō͘, ásī teh sǹg lán lâng ê kòesit. I sī chuchu teh chhōe khòaⁿ lán ū símmi̍h hóchhù, iā chin hoaⁿhí ài chhōechhut lán ê hóchhù.

Ài koh lâi siūⁿ chi̍t hāng. Lán nāsī ū chìnpō͘ i sī siúⁿsù lán ê chîⁿchâi, khùila̍t, hitsî Siōngtè ê pòsiúⁿ sī símmi̍h? Kiámsī chū ánni thêng lán ê kang, iā éngoán lâi chē tī thiⁿ・ni̍h hit ê tōa pàitn̂g lāi ? Chiàu chit ê phìjū só͘ chísī, tùi tī lán só͘ chòe ê kang, i ê pòsióng sī símmi̍h? Hit ê pòsiúⁿ, chiūsī hō͘ lán ithoat tamtng kohkhah chē, khah chòngtāi, kosiōng ê kangchok. Oánjiân chhinchhiūⁿ lâng tī siāhōe, nāsī gâu chīn púnhūn tī siókhóa ê tēūi, chiū āulâi i ē tittio̍h koh khah koâiⁿ ê tēūi, thang chòe khah tōa ê kang. Chhinchhīuⁿ ánni, Iésu ū hiankhui hit ê éngoán ê sèkài ê pò͘lî, lâi piáusī lán chaiiáⁿ lán sī khiākhí tī pôaⁿkè lán só͘ bat ê chi̍t ê khah kóngkhoah ê útiū. I ū kóng, hiānsè chit ê sengoa̍h nā soah, hitsî lâng ê oa̍hmiā sī iáu chiapsòa teh chìnchêng. Lán sī teh kóng sísit, soah chit sèkan ê sengoa̍h, che putkò sī koh chhutsì tī chi̍t ê sin ê sèkài, lâi kenggiāmtio̍h chi̍t ê khah ē kámtōng lâng ê sengoa̍h nātiāⁿ, iā tī hitsî ê chêngkéng, itchhè khòaⁿliáu bô m̄ huisiông ē chhìkek lán ê sim. Só͘í lūn āulâi ê sèkài, m̄sī kanta anhioh, ásī soah lán ê kang ê ìsù, iáukú sī putsî ū khoàilo̍k ê chìnpō͘ tī・leh. Hit ê hó ê lô͘po̍k, sī iáubē ta̍t kàu i ê bo̍ktek tiám, putkò sī ū khòaⁿtio̍h chi̍t ê khah sin, khah sînsèng ê bo̍kphiau nātiāⁿ. I ū hoaⁿhí koh chìnchêng lâi chīn i sin ê chekjīm. “Hó ah, hó koh chīntiong ê lô͘po̍k, lí tī chió ・ê, chīntiong; góa beh siatli̍p lí lâi koán chē・ ê, hō͘ lí koán gō͘ ê siâⁿ, cha̍p ê siâⁿ.” Che chiūsī Siōngtè ê pòsióng. M̄sī éngéng kanta chòe chi̍t ê pîntōaⁿ lâng, lâi êngêng chē tī thiⁿ・ni̍h. M̄sī chhinchhiūⁿ hiah ê khólîn ê si̍tgia̍pka kàu khah lāu ê sî, chiū thòeún, ji̍tji̍t kanta chia̍h pá chē teh hanghé, teh thènghāu sí nātiāⁿ. Hoántńg sī chòe chi̍t ê éngoán sī chhengliân lâng, éngoán bô iàsiān lâi hiànsin hōngsū pa̍tlâng, iā khéng chhutkhì gōabīn lâi tôngchêng pa̍tlâng, lâi pangchān, lâi si unhūi tī Siōngtè ê útiū tiong, iā kiámchhái thang kap Kitok saⁿkap chhutkhì tī gōabīn o͘àm ê só͘chāi lâi chhē hiah ê sitlo̍h・ ê, kàu tittio̍h. Lán ê Chú só͘ hoaⁿhí ・ê, chiūsī hiah ê kamgoān oa̍hiōng i ê châitiāu, éngoán hoaⁿhí pàngsak kakī hōngsū lâng・ ê.



第六章 途中Ê教示(ṲI 论人Ê责任)

Tī chit-ê途中ê教示，犹原iáu有不止要紧ê点tī-・leh，to̍h是耶稣有设大ê譬喻来教示人知bat人生 ê 责任。Κhah大面伊m̄是讲一pái niā-niā，稳当有用chē-chē款合tī 听众ê譬喻来教示chit点。路加有tùi咱讲起耶稣有koh设一个譬喻，to̍h是óa近chit-ê旅行ê尾chām所讲ê」，当hit时伊已经近耶路撒冷，in 也phah算上帝ê国beh liâm-piⁿ显明。」也马太犹原有讲起chit-ê问题，不过是别款ê 说法，hit-ê譬喻是看做是一礼拜后咱所不止深知ê，叫做受交带银á ê譬喻。马太所记载路尾 chit-ê，是khah有详细 ê教示tī-・leh。

chit-ê譬喻ê中心ê思想是讲，人生主要ê使命，to̍h是做一个尽忠 ê管家，来掌管照上帝所有交带咱-・ê。当时 ê人，掠in ê 钱财以及in ê好机会做in ka-kī ê所有，也thang照in ka-kī ê意思来用伊。今á日ê人mā犹原是siāng一样，所以咱ài用外形 ê气力，á是施行所得税，á是tùi hiah-ê大好额 ê人来特别khioh税，ǹg望thang阻止in ê 发展。总是耶稣是看到tī 事物 ê根底。Hit-ê根本ê救治，是在tī人ê心肝ê变换，见解 ê变换。咱的确 tio̍h 关连tī上帝，以及永远ê世界，chiah thang来了解人生 ê意义。Hit-ê永远ê 圣kiáⁿ有讲，这是照上帝所看ê人生。上帝是父，lín lóng是兄弟。论到上帝kah以及咱随人ê 责任，咱ê 见解 tú-tú是「亲像一人beh去外国；to̍h召伊ka-kī ê 奴仆，kā所有ê 交带 in。一个hō͘伊银五千；一个hō͘伊两千；一个hō͘伊一千；koh照in ê 才tiāu，hō͘ in去做seng-lí。」

实在来讲，上帝有差咱ta̍k人来出世 tī世间，ài咱完成一个tiāⁿ-tio̍h ê工程，来帮助伊，来tàu 引chhōa chit-ê 可怜 ê世界，hō͘伊成做一个súi-súi ê世界。为tio̍h ài咱来达成 chit-ê目的，伊有赏赐咱随一人一人有chē少ê 才tiāu tī-・leh。也有一日，伊beh对咱随一人一人来问讲，我ê 细kiáⁿah，kā你一生所做ê工来报我知。你有án怎来使用我所交带，所赏赐你ê 才tiāu，来完成人生 ê目的？对你ê生活，chit-ê世界有koh-khah变做到jōa súi，koh你本身ê生活，有换新到tó位？

Tī-chia咱来看咱ê主有án怎teh表示 hit-ê情景，to̍h是有一个好额 ê头家，伊有ka-kī ê 奴才 tī-・leh。Chit句「ka-kī ê 奴才」，照本文Hi-lē-nî话tio̍h读做「受束缚 ê 奴仆」ê意思，也照我teh想，chit句to̍h是teh暗示讲，因为上帝有创造咱，有保护咱，有拯救咱，有赏赐咱ta̍k项ê恩赐kah气力，所以咱人无论是肉体á是心神，实在lóng是属tī伊ê。所以照chit-ê譬喻来看，无有啥物尊贵 ê人有权 thang讲：「我ê厝边是当然 tio̍h 拣选hit条服事上帝ê 路去行，也我本身是m̄应该tio̍h 服事伊。」m̄是lah，咱lóng m̄是属tī咱本身，也不管咱欢喜á是无，咱是属tī上帝。

Chit-ê好额 ê头家，有一日ài beh出外去旅行，也tī未出发ê 进前，伊to̍h叫伊ê 奴仆 ài beh 交带 in 随一人一人ê工。Hit-ê情景是亲像án-ne:伊ê城门已经开。也四轮ê 马车mā已经准备便。又koh伊ê 客厅里，有排一块长长用红色ê桌巾盖teh ê桌；也桌顶有排金kah银一堆一堆金sih-sih，to̍h是一千、两千、五千，也chit-ê大ê头家to̍h khiā-teh来看随一个一个 奴仆 ê面貌，来量想in 随一人一人ê 才tiāu，chiah hō͘ in有chē少ê 资本去照in ê义务做seng-lí。chit-ê头家是不止深知in ê 才tiāu。Tī chit-ê 家长主义 ê家庭，tùi细汉 ê时，in有án怎teh thit-thô，teh 跳舞，伊lóng有注意teh看，也chit时 in是已经成年，来teh 侍候伊。论做seng-lí ê事，全然m̄是照咱所teh想是奴才 ê工。咱lóng有读tio̍h一本小说叫做 “Uncle Tom’s Cabin”，tī hit中间有teh讲，tī 美国lóng是ta̍k日差乌面 ê 奴chiah出去田园做工。总是设使咱ê 奴才若是有头脑，有才tiāu，也体chit无jōa勇ê，结局差in去做工，是bē-tàng得tio̍h jōa chē ê 利益。自古及今，偤太人lóng是tùi出世to̍h做seng-lí。有ê是做khah 小khóa-・ ê，也有ê是做khah大ê事业，ta̍k-ê人lóng是照伊ê气力。亲像án-ne，咱若是beh教示偤太人知bat人生 ê 责任，咱thang讲无koh有别ê譬喻thang比 tī-chia咱ê主所讲-・ê，koh-khah ē感动in ê心。

请咱注意来看hiah-ê 奴仆，to̍h是khiā tī hit-ê长长用红色 ê桌巾盖teh ê桌边beh来承受hiah-ê银 ê。也hiah-ê银是啥人 ê？Hiah-ê银确实to̍h是chit-ê主人ê。Hiah-ê银是伊ê 资本，是tio̍h用做伊ê路用。所以in有讲：「主ah，你交带我五千，两千。」

Chit时请来注意看chiah-ê 奴仆，to̍h是围óa来khiā tī今á日上帝所排 tī chit-ê世界ê长长 ê账柜边ê。咱所受交带 ê 才tiāu是啥物leh？Τo̍h是钱财、权力、地位、知bat、事业ê才能；kah hit款súi koh gâu感动人ê 品行，kah 健康 ê身躯，以及其他。Taⁿ chiah-ê恩赐是啥人 ê？Τo̍h是上帝ê。也为tio̍h án怎chiah kā chiah-ê hō͘咱？是为tio̍h ài咱tio̍h去做seng-lí，to̍h是ài咱来做伊ê路用。也伊ài咱做啥物来利益伊？对tī chit-ê 可怜 ê世界，伊有真大ê工tī-・leh，to̍h是ài hō͘伊chit-ê世界tī ta̍k方面成做一个khah快乐，khah 成圣，khah 高尚 ê世界，也若m̄是借伊ê 奴仆 ê 手，to̍h伊是m̄-ài用别法来做。所以设使伊ê 奴仆若无beh做伊ê工，to̍h chit-ê 可怜 ê世界是tio̍h thèng候khah慢chiah ē-thang得tio̍h伊ê 祝福，因为to无别物 法度tī-・leh。Tùi án-ne，上帝才 tio̍h kā种种 ê 才tiāu来交带咱。

设使咱若明白咱所有一切 ê 才tiāu是上帝所赏赐咱ê，chit时 ài咱koh进一步来看hit-ê 结局啥款。

结局 thang讲，有ê teh 夸口伊ê 富有，á是伊ê 门风，á是伊ê 智慧，这是真thang嫌 ê事lah!有ê人ài 夸口讲：「Hé，我是出世 tī 好额 ê家庭，也koh是出世 tī hit款上等 ê家庭。我tùi出世to̍h有智慧 ê恩赐 tī-・leh。」是lah，总是反转tio̍h为tio̍h án-ne来感谢上帝。Chiah-ê to̍h是上帝所赏赐 ê大ê恩赐，总是是有交带大ê 责任 tī-・leh。Κhah实无论啥物人to bē用得看轻 hiah-ê受上帝交带 khah 小khóa恩赐 ê人。你出世 tī hit款富有，á是有名望 ê家庭，m̄是为tio̍h án-ne，你to̍h tī世间是比别人khah有权利 tī-・leh。咱ê父上帝有安排你án-ne，确实是为tio̍h ài你koh-khah gâu帮助别人。

Á是咱kám ē-thang好胆kā咱ê主人所交带咱ê 才tiāu，kan-taⁿ为tio̍h咱本身ê 利益kah 进步，来使用伊，soah bē记得上帝，以及咱ê兄弟ê事?

Á是咱kám ē-thang tī beh死ê时倒tī病床里来ka-kī安慰，想讲，我一生to无去jōa-ni̍h损害tio̍h别人？牧师teh-beh 诊断人ê精神状态有chē-chē ê 困难 ê点tī-・leh，从中chit款ê人to̍h是in所第一chia̍p-chia̍p tú-tio̍h ê一个。咱ài审察 hit-ê做人，ài查出伊ê精神状态，亦伊soah自然自然 ê款对咱讲：「我无phah算上帝beh大大谴责我，我也无phah算我bat 故意来害tio̍h啥物人。」试想讲chit款话 ê人！Kah-ná亲像上帝差伊来世间，也用chē-chē才tiāu赏赐伊，是kan-taⁿ ài伊收起来khǹg-teh，也无去害tio̍h人，to̍h已经够额。试想，设使有一个大ê 建筑家来巡视伊ê工程，hit时看见伊所倩，所供给ê人是kan-taⁿpîn-tōaⁿ闲闲teh坐tī 厝架！Hit时设使有ê人对伊讲：「我lóng无做啥物伤害人ê事，我mā lóng无ka-la̍uh砖á来伤害tio̍h 街路里ê人。」照hit-ê薪劳teh看，hit-ê头家hō͘伊ê薪劳来供给伊，是kah-ná亲像kan-taⁿ为tio̍h án-ne niā-niā。其实设使咱有了解基督tī chit-ê譬喻ê内中所teh讲ê教示，人生tiāⁿ-tio̍h是ē不止变换。咱的确lóng ē想tio̍h咱ê祈祷文 ê话讲：「Ah，阮iáu有chē-chē应该tio̍h做ê事lóng无去做！」

这是头一点ê教示，to̍h是ài咱知影咱ê主人所hō͘咱ê 才tiāu，是ài咱为tio̍h好ê事业来使用伊。

Chit时 koh来看别方面 ê思想，有ê人tī心内beh想讲，照看咱所有ê 才tiāu分了是不止无公道。设使上帝若是hō͘咱随人有责任 tī-・leh，án怎咱无照公道来出世？咱tī社会上 lóng bē-tàng tiàm tī siāng款ê 地位。咱lóng无平平好额、勇健、聪明，á是平平有gâu感动人ê 品行tī-・leh。譬喻来讲，两个ta-po͘ gín-á tiàm tī siāng学级，也两个cha-bó͘ gín-á tiàm tī siāng厝内，koh两个人tiàm-tī siāng 拜堂，iáu-koh in ê恩赐无论是tī肉体、知bat、道德，á是精神ê方面，lóng有不止精差tī-・leh。

是lah，连tī咱ê 道德kah精神ê方面 to犹原是án-ne。这是人生 ê奥妙中一个第一oh得解决 ê问题。实在有ê人是比别人khah快成做有亲切，有度量 ê人，khah快吞忍，也khah快gâu帮助人，hō͘人得tio̍h 幸福。实在有ê人是快快有信仰，óa靠上帝ê心，总是有ê人出世to̍h传受tio̍h kāu侥疑ê性质，真oh得深信上帝。这是一个深深ê奥妙。咱是bōe了解chit-ê奥妙，咱也m̄免勉强 beh来说明 chit-ê奥妙。这究竟是koh加添hō͘咱tú-tio̍h，论遗传以及其他chē-chē khah 深复杂ê奥妙niā-niā。

总是耶稣m̄是m̄知影chit-ê 困难 ê问题，伊有承认这是一个当面ê事实。伊有承认有ê人上帝有交带伊一千，也有ê人两千，koh有ê人五千，伊lóng无说明 chit-ê问题。总是伊有叫咱m̄免为tio̍h chit点来苦闷，因为chit-ê譬喻有显出一个福音，一个好ê消息tī-・leh，to̍h是讲，论人ê恩赐有精差，chit-ê事实m̄是全然出tùi 无意中 ê事；也上帝有知影，上帝有teh看顾，上帝有teh分别 chit-ê事实，也有讲虽然有ê人所受ê恩赐是khah少，iáu-koh 伊若有尽忠，to̍h渐渐到路尾犹原ē亲像别人承受tio̍h siāng款ê欢喜kah热诚ê 称赞。上帝是beh 平平 称赞 in讲：「好ah，好koh 尽忠 ê 奴仆。」上帝是o-ló in是好koh 尽忠，m̄是o-ló in是好koh有才tiāu，á是好koh做了有成功。咱bē-tàng lóng总成做hit款ê人。总是感谢上帝，咱ē-thang尽忠tī咱随人所tio̍h做ê 微细 ê部分，又koh这是上帝所有对咱要求 -・ê。

所以m̄-thang失胆，也m̄-thang不平，mā m̄免讲是无公道。M̄-thang phah算这lóng是出tùi 无意中 ê事。M̄是！上帝有安排hō͘有ê人有thang比别人得tio̍h khah chē ê恩赐，总是hit-ê目的mā是为tio̍h ài伊有比别人担当khah大ê 责任。无论啥款，照看论恩赐 ê差别，为tio̍h beh完成上帝ê工，也是当然有必要 tī-・leh。前日我有看见一个风琴ê技师来tī 教会teh 修理风琴。Hit-ê技师有kā风琴 ê pi-á tùi 顶面siāng大，到tī下面siāng细ê，lóng散开去。也我有看见hit-ê技师真 chim-chiok，kā大kah细ê，平平来和一个一个四正 ê声音。伊m̄-ài hit-ê细ê pi-á来tân hit-ê大支pi-á ê声音。伊是ài hiah-ê pi-á来出照in应该出ê声音，tùi án-ne才 thang出四正ê音乐。咱kám m̄是tio̍h想，chit-ê大ê主人犹原是亲像chit-ê款式，来teh弹chit-ê宇宙ê 琴盘 ?Kám m̄是tùi tī koh-iūⁿ ê声音，伊chiah有thang得tio̍h听见一个真好ê音乐 ?

请一时á久做伙来想tī chit-ê譬喻所有显出koh过来ê思想，hiah-ê 奴仆lóng出门去做seng-lí，来加添in ê 钱银。从中两人有去活用伊，也tùi án-ne，to̍h有得tio̍h加添。总是从中一人无去活用伊，to̍h soah致到丧失伊。Tùi chit-ê事实，即时hō͘咱thang看出上帝ê一条神圣 ê 法则来teh 说明，án怎ē hō͘伊所有交带咱ê 才tiāu精进，kah退步ê情形，也teh 说明咱ê精神生活ê 进步kah丧失 ê因端。Hit-ê 法则简略thang讲亲像án-ne:有用to̍h加添，无用to̍h丧失。chit-ê to̍h是上帝ê 律法 teh 说明伊所有交带咱ê恩赐，无论是肉体，是心神，以及精神上ê恩赐 ê 进步kah倒退ê情形。
1）有用to̍h加添：Tī自然 ê世界一切lóng有影是án-ne，试看hiah-ê phah铁ê ê 手骨。若来kah咱ê 手相比较，án怎in ê，ē hiah-ni̍h有气力？因为伊有用伊ê气力，所以ná加添。Κoh试看hiah-ê青瞑人，伊ê触觉是不止敏捷，kan-taⁿ用手来摸猫á hit-ê幼幼ê毛，to̍h ē晓分别伊ê乌白，实在是有用to̍h加添。
也咱ê精神上 ê生活犹原mā是siāng chit条 ê理气，古早ê基督徒 tùi tī in有常常活动 in ê心神，以及精神上 ê气力，来感觉有上帝tī-・leh，也有常常感觉祈祷ê要紧。Tùi án-ne，结局 in ê心神有koh-khah勇壮，koh-khah高尚，也感觉上帝，ná 亲近ná实在，也koh-khah欢喜读圣册，koh读了ná平安，又koh看所有经验tio̍h ê ta̍k 等号 ê艰苦事，lóng是teh精进in ê精神生活，有看万项事lóng是teh 引chhōa伊koh-khah来亲近tī上帝。
2）无用to̍h丧失：从中hit一个奴仆无活伊ê 才tiāu，伊lóng无去偷the̍h á是去误用伊，伊不过是去kā伊收起来khǹg，无去用伊。伊phah算人生是无啥物意义 tī-・leh，伊chiah有受交带一千银 ê 才tiāu niā-niā，m̄免tio̍h为tio̍h án-ne来操烦。所以伊有去kā伊埋teh，thang省费气，也phah算虽然无去活用，犹原是ē-thang保存伊ê银á，总是bē-ē lah。 这犹原是上帝ê 律法，有贯串tī咱一切 ê生活。试看印度ê托钵僧，in ê 手骨为tio̍h m̄-bat teh用，soah枯tâ去。英国ê诗人(Dickens)有写一篇ê小说叫做「两个城ê故事」，试看tī hit-ê中间所有描写hit-ê马医生(Dr。Mane t te)，伊为tio̍h m̄-bat teh 活用伊ê舌，soah失落讲话 ê气力。试看hit款 bùn鼠，伊是不时khiā起tī土底暗暗ê所在，soah失落伊ê视力。美国有一所在(Kengtucky)，有一个大ê山洞(Mammoth)，tī hit内面所有ê鱼kah水鸡是lóng失明，这是因为in lóng是tiàm tī hit-ê乌乌暗暗ê所在，致到失落in ê视力。In ê目chiu看了lóng是好好，总是咱若用刀á去kā伊tu̍h，hit时咱才知in ê目chiu是已经pháiⁿ去，这to̍h是自然 ê 律法。照自然 ê 律法，to̍h是咱若是无去活用咱所有ê气力，to̍h soah bē-tàng保存咱所有ê气力，实在是无用to̍h丧失。

Tī咱ê精神生活，这也是一个thang生惊ê事实。亲像有ê人tī 久久 ê中间有忽略祈祷kah研究圣经，也soah无出席 tī 教会，无守圣餐，无交陪上帝。后来hit-ê人beh gông-ngia̍h，伊是渐渐 teh成做一个无信仰ê人；soah无beh信半项，也无beh祈求上帝。这to̍h是照chit-ê大ê原理所讲ê，to̍h是无用to̍h丧失。

Khá-lái-luh(Carlyle)有tùi可兰经(Koran)得tio̍h一个故事，to̍h是teh讲起，bat一pái 摩西有去探 hiah-ê khiā起tī死海ê kūn-hū/近附ê人。Hit时in lóng 藐视摩西，也拒绝伊，无beh实行摩西ê教示。Tùi án-ne，摩西to̍h离别in。可兰经有讲，隔日有ê人有去看hiah-ê人变成啥物款式，hit时有看见in lóng 变做猴。因为in是无活用 in ê灵魂，致到soah失落伊。chit时 in是变做精牲探头出来teh看chit-ê世界，也看了是一个乌暗，真微妙bē-tàng解说得 ê世界。可兰经有讲：「七日ê中间，in chiah只有一pái ē记得in是有灵魂。」亲像án-ne，Khá-lái-luh用讥刺ê态度来问讲：「列位，咱kám m̄-bat tú-tio̍h亲像chit款ê人，to̍h是tī 七日ê中间，只有一pái ē记得in是有灵魂？」

Chit时咱ài来看hit-ê主人koh tò-tńg来hit时ê情景，请咱先来注意hiah-ê 奴仆 ê态度，to̍h是对伊讲：「主ah，你hō͘我」两千，五千。Ah，是lah!人有为tio̍h上帝来做chē-chē好ê工程，hit时伊tio̍h ē用欢喜感谢 ê心，来明白 hit-ê好ê 动机lóng是出tùi上帝所hō͘伊ê。Hiah-ê 尽忠 ê做工人lóng是phah算上帝是不止ài恩赐 hō͘人，赏赐人。总是hiah-ê无尽忠 ê做工人，lóng是phah算上帝是不止ài tùi人要求 ta̍k项。」主ah，我知你是严辖 ê人。」

Chit时请来看chit-ê譬喻，所描写chit-ê主人ê gâu鼓舞人ê态度。伊是ài称赞人ê好处，无ài显出人ê 缺点，也tùi hiah-ê 可怜 ê 奴仆，伊是ài看见in所结好ê 果子，又koh伊是不止欢喜，有看见in无全然hō͘伊失望。有影，in lóng是愚蠢 ê人，koh有缺点tī-・leh，in kiàm-chhái mā犹ē-thang koh得tio̍h khah好ê 成绩。Hit-ê带四千ê 奴仆，有tòe hit-ê带一万 ê 奴仆入来，也大面伊有感觉本身是khah ham-bān。总是请chim-chiok来听hit-ê主人所讲ê有度量，热诚 ê 称赞，欢喜kah 激励 ê话，to̍h是讲：「好ah!」咱知伊是ài称赞，无ài谴责人。Hit-ê主人tī无phah算ê中间，kā伊ê 手来hōaⁿ tī hit-ê 奴仆 ê 肩头顶，koh kā伊勉励讲：「好ah，好koh 尽忠。」试想hit时hit-ê 可怜 ê 奴仆，m̄知有受勉励，得tio̍h壮胆到án怎！Ah，咱所teh服事 ê主人，to̍h是chit-ê款式lah。所以咱tī 失志 ê中间，m̄-thang bē记得chit点。上帝m̄是tiāⁿ-tiāⁿ teh chhōe出咱人ê 错误，á是teh 算咱人ê 过失。伊是tiāⁿ-tiāⁿ teh chhōe看咱有啥物好处，也真欢喜ài chhōe出咱ê好处。

Ài koh来想一项，咱若是有进步伊所赏赐咱ê 钱财、气力，hit时上帝ê 报赏是啥物？Kám是自án-ne停咱ê工，也永远来坐tī天里hit-ê大拜堂内?照chit-ê譬喻所指示，tùi tī咱所做ê工，伊ê 报赏是啥物？Hit-ê 报赏，to̍h是hō͘咱koh-khah担当koh-khah chē，khah 壮大、高尚 ê工作。宛然亲像人tī社会，若是gâu 尽本份 tī 小khóa ê 地位，to̍h后来伊ē得tio̍h koh-khah 高 ê 地位，thang做khah大ê工。亲像án-ne，耶稣有掀开hit-ê永远ê世界ê 布帘，来表示咱知影咱是khiā起tī pôaⁿ过咱所bat ê一个khah广阔ê宇宙。伊有讲，现世 chit-ê生活若soah，hit时人ê活命是犹接续teh进前。咱所teh讲死失，soah chit世间ê生活，这不过是koh出世 tī一个新ê世界，来经验tio̍h一个khah会感动人ê生活niā-niā，也tī hit时ê情景，一切看了lóng 非常ē刺激咱ê心。所以论后来ê世界，m̄是kan-taⁿ安息，á是soah咱ê工 ê意思，iáu-koh是不时有快乐ê 进步tī-・leh。Hit-ê好ê 奴仆，是iáu未达到伊ê目的点，不过是有看tio̍h一个khah新，khah神圣 ê目标niā-niā。伊有 koh chìn前来尽欢喜新ê 责任。」好ah，好koh 尽忠 ê 奴仆，你tī 少-・ê，尽忠；我beh设立你来管chē-・ê，hō͘你管ê城，十ê城。」这to̍h是上帝ê 报赏。M̄是tiāⁿ-tiāⁿkan-taⁿ做一个pîn-tōaⁿ，来闲闲坐tī天里。M̄是亲像hiah-ê 可怜 ê 实业家到khah老ê时，to̍h退隐，日日kan-taⁿ食饱 坐teh烘火，teh thèng候死niā-niā。反转是做一个永远是青年人，永远无厌倦来献身奉事别人，也肯出去外面来同情别人，来帮助，来施恩惠tī上帝ê宇宙中，也hoān-sè thang kah基督做伙出去tī外面乌暗ê所在来chhōe hiah-ê失落-・ê，到得tio̍h。咱ê主所欢喜-・ê，to̍h是hiah-ê 甘愿活用伊ê 才tiāu，永远欢喜放sak ka-kī奉事人-・ê。