《《平民ê基督传》》

 | | | 转寄

TēGō͘ koàn TĒ4 chiuⁿ Tô͘TIONG Ê KÀSĪ‚(I LŪN SIŌNGTÈ SĪ PĒ)第五卷第四章 途中Ê教示(I 论上帝是父)

作者 Tâi e̍k:Ko Tekchiong,Siutēng Lîm Chùnio̍k & Chng Hūiphêng 2024.10.20

TĒ4 chiuⁿ Tô͘TIONG Ê KÀSĪ‚(I LŪN SIŌNGTÈ SĪ PĒ)

Chhinchhiūⁿ ánni, tī hit ê iôchoah ê chehkî, Iésu chhìgiām Êlúsalém, hit ê kiatkio̍k tútú sī chiàu I só͘ phahsǹg ・ê, ū tútio̍h kóaⁿtio̍k lâi līkhui siâⁿ・ni̍h. só͘í lán chittia̍p ài pànghē Iôhaneh ê siâⁿ・ni̍h ê kò͘sū, iā kàu nn̄g ge̍hji̍t āu chiah koh lâi saⁿkap siūⁿ I koh tńglâi hù Hiàntiāncheh ê chênghêng, inūi Iôhaneh ê kìlio̍k sī lóng bô kóngkhí Iésu chhutsiâⁿgōa khì, só͘ tútio̍h ê sū.

Lán ài koh tńglâi khòaⁿ Lō͘ka só͘ kì ê hiongchhoan ê kò͘sū, lâi kuntè Iésu sìkòe kiâⁿ tī khòngiá ê só͘chāi. Lūn hit ê tiûⁿsó͘ lóng bô kìbêng, lán iā m̄chai I sī khì tī tálo̍h. Tōabīn I sī ū kkòekhì Ioktànhô ê Pílía hit pêng ê tēhng. Iā Lō͘ka sī ū kìchài hiah ê kàsī íki̍p sūkiāⁿ, hit ê sūnsū lán māsī m̄chaiiáⁿ. Lō͘ka sī kanta chiong i tī sìkòe kiâⁿ ê tiongkan só͘ chūchi̍p ê chêngkéng, sûi chi̍tê chi̍tê lâi pâilia̍t, iáukú khah hántit chíbêng hit ê sîji̍t ásī tiûⁿsó͘. Kiámchhái sī ū chiàu chhùsū. Chóngsī khah tōabīn sī bô. I lóng sī chhinchhiūⁿ ánni siá kóng, “Ū chi̍t ji̍t” sī ū tútio̍h chit hāng, iā “Kehji̍t” ū tútio̍h hit hāng, iūkoh “Chiah ê tāichì liáuāu” chiū koh tútio̍h símmi̍h pa̍thāng ê sū.

Lán chai, chiàukhòaⁿ chit ê sîtāi khah bô teh kóngkhí I só͘ kiâⁿ ê sū, khah chē sī lūnkhí I ê kàsī, inūi chittia̍p I ê lîmchiong ê sî íkeng pekkūn, chiàu khòaⁿ lán ê Chú só͘ ài hō͘ I ê sùtô͘ ē kìtit I, ūitio̍h sèkan só͘ tio̍h lâuteh ê chēchē kàsī, chiūsī I tī Êlúsalém sī bô thang kóngkhí ・ê. Tīchia chóabīn sǹgsī iúhān, só͘í lán bēthang siôngsè kóngkhí. Chiàukhòaⁿ siōng hó ê hoattō͘, chiūsī lâi phianchi̍p I tī tô͘tiong só͘ kóng hiah ê kuihāng. tēit tiōngiàu ê susióng tio̍h hó, iā m̄bián tìì tī hit ê sìchiàⁿ ê sūnsū.

Iésu só͘ ū ê kàuhùn ê tiongkan, siōng tùhiān ・ê, chiūsī lūnkhí Siōngtè sī PĒ ê tōlí, iā tī tô͘tiong ê kìek ê tiongkan, hit ê tēit kùitiōng ê pō͘hūn, chiūsī teh kóngkhí I beh chiūⁿkhì Êlúsalém hō͘ lâng hāisí ê sî, I ū cháiⁿiūⁿ lâi kàsī chit tiâu ê tōlí.

Lán thang sióngsiōng chit ê siàuliân ê tùchiá Lō͘ka, ū siūⁿ beh siá i hit pún sin ê chheh, chiū sìkè phianchi̍p lâng só͘ bōe kìchài ê chēchē ê kò͘sū. I chho͘chho͘ tùi hiah ê bat kap Iésu saⁿkap kiâⁿ beh khì Êlúsalém ê lâng lâi thiaⁿtio̍h hit ê sitbê ê Iûⁿ kap Lōngtōngchú ê phìjū, lán thang siūⁿ hitsî i ê sim úntàng ū siū tōa kámtōng. Lō͘ka khioksī chaiiáⁿ Iésu ū sîsiông teh kóngkhí Siōngtè sī PĒ ê tōlí. Chóngsī khaksi̍t m̄bat chhinchhiūⁿ tīchia só͘ kóng・ ê hiahni̍h bíbiāu, chìchêng ê khoánsit. Só͘í tī Lō͘ka chit pún sin ê Hokimsu tiong, i te̍kpia̍t ēng chi̍t chiuⁿ lâi kóngkhí, che sūsi̍t kiám m̄sī chinchiàⁿ ha̍pgî ê hoattō͘!

Chit ê kò͘sū tōabīn sī tī chit chōa ê lúhêng ê bóechām, tī Iâlīko só͘ kóng・ ê, inūi hitsî I ū kap Satkai íki̍p I ê thiuhiòng ê pêngiú saⁿkap chia̍h, iā “Hoatlīsài lâng kap Kengha̍ksū ngia̍uhngia̍uh liām kóng, Chit ê lâng chiapla̍p pháiⁿlâng, sòa kap in chia̍h. I íkeng ūitio̍h chit ê tāichì, sòa bô símmi̍h hó ê miâsiaⁿ. I ài chiapla̍p thiuhiòng ・ê, chhiongki, íki̍p ta̍k khoán ê bô tēūi ê lâng, sòa kap in saⁿkap kaupôe kóngōe, iā Hoatlīsài lâng kap Kengha̍ksū putsî gôngngia̍h, ànchóaⁿ I ài kap hit khoán ê lâng saⁿkap kaupôe. Kîsi̍t sī hit khoán ê lâng ài kap I kaupôe, che sūsi̍t sī chámjiân koh khah tio̍h gôngngia̍h ê sū, chóngsī chiàukhòaⁿ Hoatlīsài kap Kengha̍ksū sī choanjiân bô kámsióngtio̍h chit ê tāichì. Inūi khaksi̍t kóng, khahsiông hiah ê bô tēūi ・ê, íki̍p ū chōe ê lâng sī bô koànsì, ài kap hit hō chūchheng chiâuchn̂g sèngkiat ê lâng saⁿkap ónglâi. Chóngsī in bêngbêng sī ài kap Iésu saⁿkap ónglâi.

Āulâi I chiū tùi Hoatlīsài lâng kóng khí I siáⁿsū ē ài kap hit khoán ê lâng saⁿkap kaupôe ê intoaⁿ. I ū tùi in kóngkhí PĒ Siōngtè ê kankhó͘, kap thiàⁿthàng ê sim. I ū tùi in kóngkhí I sī siat hit saⁿ ê sèsè ê phìjū, chiūsī kóng, ū chi̍t ê bo̍kchiá chhī pah chiah ê iûⁿá; iā chi̍t ê hūjînlâng ū cha̍p ê gûná, koh chi̍t ê lāupē ū nn̄g ê hāusiⁿ; iā in lóng ū sitlo̍h chi̍t ê, tùi ánni, in chiū putchí ūitio̍h hit ê sitlo̍h khì ê lâi koansim khah kòethâu tī hit ê ígōa・ ê. Chiah ê kò͘sū ê tiongsimtiám, sī teh kóngkhí ū bó͘ hāng mi̍h, chāi i ê chúlâng khòaⁿliáu sī siōng ū kèta̍t・ ê, ū chiāmsî khì hō͘ sitlo̍hkhì, iā tútú chiàu lán ê khoán, ūitio̍h sitlo̍hkhì só͘í I chiū sòa ithoat lâi koansim i.

Ia̍h choanchoan lóng sī teh chhutla̍t kanchèng hit ê chúlâng ê simpak. Chiah ê kò͘sū thang kóng sī teh phìjū PĒ Siōngtè, m̄sī teh phìjū sitlo̍h Iûⁿ! Sitlo̍h gûná ásī sitlo̍h kiáⁿ. Iésu só͘ koansim ・ê, m̄sī hiah ê iûⁿá, gûná ásī gínná ê sū. Chiah ê kò͘sū sī teh kanchèng hit ê sitlo̍h mi̍h ê lâng ê simpak. Chiah ê phìjū sī teh soatbêng, teh khésī PĒ Siōngtè ê simpak. I sī chhinchhiūⁿ chi̍t ê bo̍kchiá, ū phahm̄kìⁿ i ê iûⁿá, chiū chhutkhì piànkiâⁿ kankhó͘ iàsiān ê lō͘chām lâi chhē i. I sī chhinchhiūⁿ hūjînlâng khûnkhûn lâi teh chhē i só͘ sitlo̍h ê gûná. Iā I sī chhinchhiūⁿ lāupē, ū ūitio̍h i ê kiáⁿ hòngtōng tī hn̄ghn̄g ê só͘chāi, lâi aisiong.

Lán ê PĒ Siōngtè ū bûhānliōng ê thiàⁿsim tī・leh. Iésu kàu ta̍k só͘chāi to sī kàsī lâng bat Siōngtè ū thiàⁿthàng I ê chīntiong ê kiáⁿjî. Chhinchhiūⁿ I ū kóng, “Lín sè ê iûⁿkûn ah, bo̍htit kiaⁿ, inūi lín ê PĒ hoaⁿhí ēng kok hō͘ lín.” “Lín ê PĒ iā chai chiah ê lóng sī lín khiàmēng ê.” “Lín kîtó ê sî tio̍h kóng, PĒ ah.” Iésu só͘ kóng ê, lóng sī anùi ê ōe, beh lâi anùi I ê chīntiong ê kiáⁿjî. Chóngsī bô koh ū chi̍t ê kò͘sū, chhinchhiūⁿ chitê ē gâu kámtōng lán. Chit ê kò͘sū sī teh piáubêng PĒ Siōngtè ê khó͘thàng kap sòngsit. Chiūsī teh piáubêng PĒ Siōngtè ū putsî teh siongsim himbō͘ I ê sèkiáⁿ koh tòtńg lâi chiūkūn I.

Chhiáⁿ sèjī lâi thiaⁿ I sī teh khésī PĒ Siōngtè ê simpak ê siausit, iā I m̄sī kanta chòe chi̍t ê lâng, mā m̄sī chi̍t ê sùtô͘ nātiāⁿ. I só͘ tiàm tī PĒ ê simhoâi tiong ê To̍ksiⁿ kiáⁿ, lâi teh khésī I. Chiūsī I ū khésī lán chai, lán nā phahm̄kìⁿ khì, chiū Siōngtè ê sim sī pí lán koh khah tútio̍h tōa ê sòngsit. Ia̍h lán ê só͘ chòe nāsī bô ū kèngùi Siōngtè, chiū Siōngtè ê sim sī pí lán koh khah kankhó͘. I sī pí lán koh khah koansim, ài himbō͘ lán tio̍h tòtńg lâi chhinkūn siānliông ê sengoa̍h. Chāi Hoatlīsài lâng thiaⁿliáu, che sī chin thang chhiⁿkiaⁿ ê susióng. Lán ū lâng thiaⁿliáu mā sī chin chhiⁿkiaⁿ, sòa chhaputto khòaⁿchòe sī bōethang sìntit ê. Iáukú lán nā ū chiàu Iésu só͘ hoanhù lán ê khoánsit, lâi chimchiok khòaⁿ lán ê chiuûi ê lâng ū cháiⁿiūⁿ teh thiàⁿ lâng, inūi lán sī ū ê thiàⁿ sī teh hoánchiò Siōngtè ê simpak, lán chiū thang chaiiáⁿ Iésu só͘ khésī ê, sī m̄ engkai tio̍h khòaⁿchòe sī chi̍t ê thang chhiⁿkiaⁿ ê susióng.

Inūi sī lâng ê thiàⁿthàng, ū sitlo̍h i sī thiàⁿ・ ê; só͘í chiah putchí kankhó͘. Inūi sī khólîn ê lāupē, ū khòaⁿtio̍h i ê kiáⁿjî pìⁿ pháiⁿ, chiah siongsim kàu thâumn̂g pìⁿ pe̍h khì, chóngsī chòe kiáⁿjî ・ê chiū khah siông lóng bô teh koansim i púnsin ê só͘chòe. Ah, lán siôngsiông ū khòaⁿtio̍h chēchē chòe Pēbú ê lâng hiánchhut chhiⁿchhám ê bīn, teh siūⁿ, siatsú nā ēthang ēng símmi̍h hoattō͘ lâi chínkiù i ê bôngun ê kiáⁿ, chiū tī kimsè iā kamgoān tamtng ta̍k ténghō ê kankhó͘, iā sòa beh sī ē ēngtit, tī lâisè mā kamgoān siū khìsak tī gōabīn o͘àm ê só͘chāi! Chittia̍p góa ē kìtit tī cháchêng, góa ū chi̍t ūi só͘ thiàⁿ ê pêngiú ê ōe, i sī hūjînlâng, i bat tùi góa kóng, “Lán saⁿkap chòe pêngiú saⁿ kaupôe sǹg sī ū kúinā nî kú lah, chóngsī góa lóng m̄bat tùi lí kóngkhí góa chi̍t hāng pìbi̍t ê kankhó͘ sū, chiūsī góa ê kiáⁿ ū piànchòe pháiⁿ kiáⁿ, sòa cháu khì pa̍t só͘chāi. Iā íkeng kengkòe cha̍p nî kú, chóngsī góa lóng bô chiaptio̍h i ê siausit. Chittia̍p góa mā sòa m̄ chaiiáⁿ i sī iáu oa̍h・ teh, ásī síkhì lah. Chóngsī góa tī mîji̍t koattoàn m̄bat bô teh siūⁿ i.”

Iésu teh kóng Siōngtè ê sòngsit, tútú sī chit ê ìsù, che chiàukhòaⁿ, sī chhaputto bē sìntit ê sū. Chit sèkan só͘ ū ê hūjînlâng, suijiân in m̄bat khòaⁿtio̍h Sèngchheh, iáukú tī in ê simlāi lóng ū teh khésī Siōngtè ê jînchû ê sim tī・leh. Iésu ū ánni kóng, Lán tio̍h ēng lán sī ū tēit hó ê iàusò͘ lâi liáukái PĒ Siōngtè. Lán suijiân sī pháiⁿ, iáukú ēhiáutit chhinchhiūⁿ ánni koansim tī lán ê kiáⁿjî, hôhòng thiⁿni̍h ê PĒ, kiám bô koh khah koansim tī lán leh? Bô lūn siáng nā sī ū sìngióng chit tiâu ê tōlí, hit ê lâng kiám iáukú ài beh līkhui I khì ?

Iésu ū kohchài lūnkhí kàu tī itchhè ê sītōalâng ê chìchhim ê simpak. Chiūsī kóng PĒ Siōngtè ê sim ū hoaⁿhí hiah ê chīntiong ê kiáⁿjî, chóngsī I sī ū ê siānliông ê kiáⁿjî sī bōe anùi I ê sim, lâi bô ūitio̍h hit chi̍t ê pháiⁿ ・ê lâi kankhó͘. Chi̍t pah chiah iûⁿ ê tiongkan mā iáu káucha̍pkáu chiah ū pêngan, iā cha̍p ê gûná mā iáu káuê, iūkoh nn̄g ê kiáⁿjî mā iáu ū chi̍t ê tī・leh. Chóngsī Siōngtè ê sim sī iáubē boánchiok. Kui tōa kûn ê tiongkan, liân chi̍t ê to bēthang tôsiám. Lán ê PĒ Siōngtè sī ūitio̍h sûi chi̍tê chi̍tê lâi kankhó͘, lâi teh subō͘ i. Lán kiám bô khòaⁿkìⁿ ū ê lâng suijiân i ê sèkiáⁿ sī thang hoaⁿhí, koai・ ê, iáukú ū putchí chhiⁿchhám teh khòaⁿkìⁿ i chi̍t ê kiáⁿjî phiauliû tī pháiⁿ ê só͘kiâⁿ. Lán só͘ ū ê koai ê sèkiáⁿ, kiám ēthang hō͘ lán bián ūitio̍h hit ê pháiⁿ・ ê, lâi lôhoân leh? Kiám bô ūitio̍h hit ê kiâⁿ chhògō͘ ê sèkiáⁿ lâi kankhó͘ leh? Lán kiám bô hiánchhut chìtōa ê Siōngtè ê sim lâi chhutsiaⁿ âukiò, kóng, “Góa ê Kiáⁿ! Góa ê Kiáⁿ!”? Lán tekkhak beh chhōe hit ê sitlo̍h ê kàu tittio̍h. Lán tio̍h ūitio̍h chit ê tōa ê khésī lâi kámsiā Siōngtè bô soah! Iésu sī kàsī ・ê, chiūsī chit tiâu ê tōlí. Siōngtè sī chhinchhiūⁿ chit khoán, kîsi̍t I ê kankhó͘ sī pí lán lâng・ ê ū bû hānliōng tī・leh. Siatsú Iésu nā bô kóngkhí, chiū lán m̄káⁿ lia̍h che chòe sī chinsi̍t ê ōe.

Āulâi I chiū koh kóngkhí Siōngtè ū putchí jia̍tsim teh chhōe hit ê sitlo̍h ・ê. Chhinchhiūⁿ hūjînlâng piàⁿsàu i ê chhùlāi, khûnkhûn teh chhōe. Iā lāupē ū the tī mn̂gni̍h, chuchu teh sióngsiōng hit ê sitlo̍hkhì ê kiáⁿjî, chiūsī teh chia̍h tāukhak chhīti ê simchêng. Iūkoh chhinchhiūⁿ bo̍kchiá ū chhutkhì khòngiá, soaⁿkan lâi chhōe sitlo̍h・ ê, kàu tittio̍h. Iésu kóng, I sī ài “chhōe kàu tit・tio̍h.” Lán ê PĒ Siōngtè bōe thang tùi tī kap hiah ê bô hoānchōe ・ê saⁿkap tī・leh, lâi tittio̍h anùi, lâi bô hoânló ū sòngsit lán. I bô beh chiong pa̍t ê lâi pó͘ hit ê khang ê ūi, lâi boánchiok I ê sim. I m̄sī chhinchhiūⁿ tōa gia̍phō͘ ài chhiàⁿ ū khùila̍t・ ê, lâi thap bô khùila̍t ê lâng ê ūi. Lán ê Chú ū kóng, m̄sī ánni, I sī lán ê PĒ. I ū khiàmēng lán. I ū sòngsit lán. I ū chhutkhì khûnkhûn chhōe hit ê sitlo̍h ・ê, kàu tit・tio̍h.

I ài “chhōe kàu tit・tio̍h.” To̍kto̍k Siōngtè chiah chaiiáⁿ chāi tī kimsè kap lâisè hit ê ìsù kàu siáⁿ khoán. Lán chhaputto siôngsiông teh ǹgbāng siūⁿ kóng, chit khoán ê thiàⁿthàng, chòeāu tiāⁿtio̍h sī bô hō͘ I choa̍tbāng. Putkò chíū chi̍t hāng ē hō͘ I choa̍tbāng nātiāⁿ, chiūsī lán chōejîn ê simchì. Chit ê sī ē thang hō͘ I choa̍tbāng. Chhinchhiūⁿ ánni, lán ê Chú ū tī ta̍k só͘chāi lâi siongsim kóng, “Siatsú nā ē chòetit, sī ài chhōetio̍h i.”

Lán tīchia thang thiaⁿkìⁿ chi̍t ê chin túhó ê kò͘sū, chiūsī teh kóngkhí ū chi̍t ê lâng ê sèkiáⁿ ê sū, i ū sìkòe lâu tī lûntun siâⁿ hit hō îmloān ê chōeok ê sengoa̍h, i ū chhutkhì, lâi lāmsám chòe hit hō chōeok ê só͘chòe, iā bô siūⁿtio̍h i ê chhùlāi, tùi i ê sīchè, sī hoatseng ê chhiⁿchhám ê chênghêng. Āulâi chit ê kò͘sū ū biôsiá hit ê siongsim ê lāupē, i sī chi̍t ê kosiōng, khókèng ê pō͘peng, chiū chīn lóngchóng ê khùila̍t, chi̍tàm kè chi̍tàm, chi̍tgoe̍h kè chi̍tgoe̍h, lâi piànpiàn kiâⁿ tī lûntun siâⁿ ê koe lō͘ ・ni̍h, iā khì thàm ta̍k khoán ê chiútiàm, kiáukeng, íki̍p hiah ê teh chòepháiⁿ ê châukhut. I lóng bô teh khòaì hiah ê siⁿhūn lâng ē giâugî i ê phínhēng. I iā lóng bô teh khòaì símmi̍h, to̍kto̍k ài chhōetio̍h hit ê hō͘ i putchí teh siongsim ê sèkiáⁿ.

Chit ê tô͘ sī bô lōa bêng, iáukú sī chinsi̍t ê tô͘, tútú chiàu Iésu ê kàsī , ū teh piáubêng lán ê PĒ Siōngtè ū chhinchhiūⁿ ánni, lâi teh chhē I só͘ sitlo̍h・ ê. Kîsi̍t hit ê gínná, sī koattoàn m̄bat teh liâubāng i ê lāupē, ū teh khòasim i kàu ánni. Hit ê gínná chíū teh siūⁿ i ê lāupē sī chi̍t ê giâmhat, gâu siūkhì ê lâng, chittia̍p úntàng sī teh chiùchó͘ i, inūi i ū khì súntio̍h in lāupē ê kúkú ê chunmiâ. Che tútú sī chhinchhiūⁿ lán tāike chi̍tpoaⁿ, inūi lán nā pōege̍k Siōngtè, hitsî lán iûgoân ài ánni phahsǹg. Lán chho͘chho͘ lóng sī teh siūⁿ I sī ài siūkhì, ài pòoan, I sī chin léngtām, lóng bô teh koansim tī lán só͘ siū ê kankhó͘, iā bô beh thiaⁿ lán ê hoánhóe ê siaⁿim. Chóngsī tùi Iésu ū chísī lán, só͘í lán chòeāu chiah chaiiáⁿ Siōngtè ū teh kankhó͘ lán lâng ê só͘ chòe, ū chhiatchhiat teh subō͘ lán, teh ǹgbāng lán thang koh tńgkhì chiūkūn I.

Chóngsī chit tiám sī chinsi̍t ê susióng. Tīchia Iésu ū kóngkhí lán ê pháiⁿ só͘ kiâⁿ sī ē chhìkek kàu tī I ê simté. I ū khûnkhûn teh chhōe lán. I ū ēng ta̍k téng hō ê kèchhek lâi teh chhōe lán. I ū tāiseng pīpān lán ê sim, hō͘ lán thang lâi hoánhóe. Ta̍k pái lóng sī tùi I ū kámtōng lán ê sim, só͘í lán chiah ē chhíⁿgō͘, ē chai chōe, ē iubūn, hoánhóe, koh ē siⁿkhí ǹgbāng ê liāmthâu.

Che sī ohtit sìn ê tōlí, iā lán m̄káⁿ sìn sī chinsi̍t ê sū. Iā iáukú lán tekkhak tio̍h sìn I. Inūi lán ū thiaⁿkìⁿ Kitok só͘ kóng ê chinsi̍t ê ōe, chiūsī kóng, hit ê bo̍kchiá ū teh chhōe i ê iûⁿ; iā hit ê hūjînlâng ū teh piàⁿsàu lâi teh chhōe i sī sitlo̍h ê gûná; koh hit ê lāupē ū teh siongsim i ê kiáⁿjî. Lán tio̍h chhimchhim khaksìn chit ê tōlí, inūi siatsú lán ê kiáⁿ nā siⁿkhí hòngtōng, hitsî lán thang liāusióng lán ê simchêng. Ū chi̍t ji̍t, bat ū chi̍t ê hūjînlâng tùi góa kóng, “Siatsú góa ê kiáⁿ bô thang hióngsiū thiantông ê hokkhì, chiū suijiân tī thiⁿ・ni̍h lóng chóng ê thiⁿsài, māsī bē thang chó͘tòng góa chhutkhì tī gōabīn o͘àm ê só͘chāi lâi chhōe góa ê kiáⁿ kàu tittio̍h.” Che m̄sī bô kèngkhiân ê ōe. Che chiūsī teh hoánchiò Siōngtè ê simpak. Siatsú Siōngtè nāsī bô chhinchhiūⁿ chit ê hūjînlâng ê thiàⁿthàng ê sim tī・leh, si̍tchāi sī chin khólîn ê sū. Ū chēchē lâng chia̍pchia̍p tùi góa kóngkhí, in ê simlāi ū jûloān, ū iôchoah, ū kankhó͘, ū thònghóe, iā kúinā chheng pái koatsim beh chòe hó, kiatkio̍k sitpāi; chóngsī ǹgbāng ài koh chòe, tùi chit ê si̍tchêng ū ithoat kiankò͘ góa ê sim lâi sìn, che lóng sī chhut tùi Siōngtè ê kámtōng. Ū chi̍t ji̍t, bat ū chi̍t ê lâng tùi góa kóng, “Hit ê simchêng oánjiân chhinchhiūⁿ tī tēge̍k lah.” M̄sī, che m̄sī tēge̍k lah. Chiūsī hit ê bo̍kchiá teh chhōe i ê iûⁿ; iā hit ê hūjînlâng teh piàⁿsàu; iā hit ê siū lêngjio̍k ê PĒ ū ēng thiàⁿ, putchí kiankò͘, ǹgbāng ē thang chhōe I sī sitlo̍h・ ê kàu tittio̍h. Tútú sī chiàu bó͘ pêngiú tùi góa só͘ kóng ・ê, góa teh siūⁿ, chit ê phìjū sī Kitok teh khésī Siōngtè sī PĒ, iā góa ū kámkaktio̍h lán sī khiākhí tī sèng ê tōe. Hit ê Sînlêng ê sèkài ū putsî pauûi tī lán ê sinpiⁿ. Siatsú lán ê simba̍k ū khui, ū khòaⁿkìⁿ sînlêng ê sèkài; iā siatsú lán ê hīⁿkhang ū thoatlī sèkan itchhè ê siaⁿim, lán tī chit khoán ê sîchūn, chiū ē thang khòaⁿkìⁿ Kitok ê khajiah, lán tī chit khoán chengchiàn ê sî, thang thiaⁿtio̍h Siōngtè teh piānbêng ê siaⁿ, lâi teh chhōe só͘ sitlo̍h・ ê, kàu tit・tio̍h.

Siatsú I ū chhētio̍h I sī sitlo̍h・ ê, hitsî Siōngtè ê chèng thiⁿsài tī thiⁿ・ni̍h, chiū beh ūitio̍h i lâi hoaⁿhí khoàilo̍k. Iésu khòaⁿkìⁿ hit ê lōngtōngchú tńg・lâi, hitsî i ê lāupē ê khoàilo̍k, ū hō͘ i siūⁿtio̍h PĒ Siōngtè tī thiⁿ・ni̍h, nāsī khòaⁿkìⁿ I ê kiáⁿjî tńg・lâi, iā beh ánni hoaⁿhí. Téngbīn só͘ kóng hit ê lōngtōngchú ê lāupē, ū tī kúinā goe̍hji̍t kú, ūitio̍h i sī sitlo̍h ê kiáⁿ teh siongsim, teh kîtó, sìkòe teh chhōe, iūkoh kàu āulâi kójiân chhōe・tio̍h, hitsî i ê hoaⁿhí sī bōe hêngiôngtit ê, tī chit ê phó͘thong ê kò͘sū, iûgoân ū teh piáubêng Siōngtè ê simpak. Iā hit ê gínná sī putchí gôngngia̍h chhiⁿkiaⁿ, koh siū tōa kámtōng, inūi ū hoatkiàntio̍h i ê lāupē hit ê bô iàsiān ê thiàⁿthàng, tùi ánni lâi piànōaⁿ i ê sengoa̍h, chiū hiánchhut tāitiōnghu ê khìkhài, lâi chhuthoat i ê sin ê senggâi, lâi êngkng hit ê simsîn kankhó͘ ê lāupē.

Hit ê gínná ê sītōalâng, chi̍tē thiaⁿkìⁿ tùi ta̍k hongbīn lóng teh oló i ê kiáⁿ, hitsî i ê hoaⁿhí, i ê khoàilo̍k, siáng ēthang hêngiông leh? I ū chhōe i só͘ sitlo̍h・ ê, iā kàubóe i ū chhōetio̍h i.

Che chiūsī Siōngtè ê simpak. Che chiūsī chiàu lán loánjio̍k ê lâng ê thâunáu sī ēthang chhúimô͘ PĒ Siōngtè ê simpak ê khoánsit. Lán bē ēngtit pòaⁿsìn chit ê sūsi̍t, kiámchhái lán m̄káⁿ sìn sī chinsi̍t ê sū. Che sī kèthâu hóthiaⁿ ê sū. Chóngsī iûgoân sī chinsi̍t ê sū. Kitok ū chísī chit ê tōlí. Che m̄sī siankó͘. Che sī chinsi̍t, iā sī lán ta̍k lâng só͘ tio̍h chiapla̍p ê sūsi̍t. Lán to m̄sī chòe bô Pē ê kiáⁿ. Siōngtè chiūsī lán ê PĒ. Tùi hiah ê simlāi ū himbō͘ sêngsi̍t lâi teh chengchiàn ê lâng, Iésu ū kā in kóng, “Lín sè ê iûⁿkûn ah, bo̍htit kiaⁿ, inūi lín ê PĒ hoaⁿhí ēng kok hō͘ lín.” Tùi hiah ê tiàm tī hn̄ghn̄g ê só͘chāi, hō͘ chōe só͘ khó͘chhó͘ ê chōejîn, I ū kā in kóng, “Taⁿ tio̍h khílâi, tńgkhì chhōe PĒ.”







第四章 途中Ê教示(I 论上帝是父)
亲像án-ne，tī hit-ê摇choah ê节期，耶稣试验耶路撒冷，hit-ê 结局 tú-tú是照伊所phah算ê，有tú-tio̍h赶逐来离开城里。所以咱chit时 ài放下约翰ê城里ê故事，也到两月日后chiah koh来做伙想伊koh tńg来赴献殿节ê情形，因为约翰 ê记录是lóng无讲起耶稣出城外去，所tú-tio̍h ê事。

咱ài koh tńg来看路加所记 ê乡村ê故事，来跟tòe耶稣四界行tī旷野ê所在。论hit-ê 场所lóng无记明，咱也m̄知伊是去tī tó位。大面伊是有过去约但河 ê Pí-lí-a hit-pêng ê地方。也路加所有记载hiah-ê教示以及事件，hit-ê 顺序咱mā是m̄知影。路加是kan-taⁿ kā伊tī四界行ê中间所聚集ê情景，随一个一个来排列，iáu-koh khah罕得指明hit-ê时日á是场所。Κiám-chhái是有照次序，总是khah大面是无。伊lóng是亲像án-ne写讲：「有一日」是有tú-tio̍h chit项，也「隔日」有tú-tio̍h hit项，又koh「Chiah-ê tāi-chì了后」to̍h koh tú-tio̍h啥物别项ê事。

咱知，照看chit-ê时代 khah无teh讲起伊所行ê事，khah chē是论起伊ê教示，因为chit时伊ê 临终ê时已经逼近，照看咱ê主是ài hō͘伊ê使徒ē记得伊，为tio̍h世间所tio̍h留teh ê chē-chē教示，to̍h是伊tī耶路撒冷所bē-tàng讲起ê。Tī-chia纸面算是有限，所以咱bē-tàng详细讲起。照看最好ê法度，to̍h是来编辑伊tī途中所讲hiah-ê kui项。第一重要ê思想 tio̍h好，也m̄免致意 tī hit-ê 四正 ê 顺序。

耶稣所有ê教训 ê中间，最出名 ê to̍h是论起上帝是父ê 道理，也tī途中ê记忆ê中间，hit-ê第一贵重 ê部分，to̍h是teh讲起伊beh上去耶路撒冷hō͘人害死ê时，伊有án怎来教示chit条 ê 道理。

咱thang想像chit-ê少年ê着者路加，有想beh写伊hit本新ê册，to̍h四界编辑人所未记载êchē-chē ê故事。伊初初tùi hiah-ê bat kah耶稣做伙行beh去耶路撒冷ê人来听tio̍h hit-ê 失迷 ê羊kah浪荡子ê譬喻，咱thang想hit时伊ê心稳当有受大感动。路加却是知影耶稣有时常 teh讲起上帝是父ê 道理。总是确实m̄-bat亲像tī-chia所讲ê hiah-ni̍h美妙，至情 ê款式。所以tī路加chit本新ê福音书中，伊特别用一章来讲起，这事实 kám m̄是真正合宜 ê法度！

Chit-ê故事大面是tī chit chōa ê旅行ê尾chām，tī耶利哥所讲ê，因为hit时伊有kah撒该以及伊ê 抽税 ê朋友做伙 食，也「法利赛人kah 经学士ngia̍uh-ngia̍uh念讲，chit-ê人接纳pháiⁿ人，soah kah in 食。伊已经为tio̍h chit-ê tāi-chì，soah无啥物好ê名声。伊ài接纳抽税 ê、娼妓，以及ta̍k款ê无地位 ê人，soah kah in做伙交陪讲话，也法利赛人kah经学士不时gông-ngia̍h，án怎伊ài kah hit款ê人做伙交陪。其实是hit款ê人ài kah伊交陪，这事实是明显koh-khah tio̍h gông-ngia̍h ê事，总是照看法利赛kah 经学士是全然无感想tio̍h chit-ê tāi-chì。因为确实讲，khah常hiah-ê无地位 ê，以及有罪 ê人是无惯势，ài kah hit款自称齐全圣洁 ê人做伙往来，总是in明明是ài kah耶稣做伙往来。

后来伊to̍h对法利赛人，讲起伊啥事ē ài kah hit款ê人做伙交陪ê因端。伊有对in讲起父上帝ê艰苦，kah疼痛ê心。伊有对in讲起伊所设 hit三个细细ê譬喻，to̍h是讲，有一个牧者饲百只ê羊á；也一个妇人人有十ê银á，koh一个老父有两个后生；也in lóng有失落一个，tùi án-ne，in to̍h不止为tio̍h hit-ê失落去ê来关心khah 过头 tī hit-ê以外 ê。Chiah-ê故事ê中心点，是teh讲起有某项物，在伊ê主人看了是最有价值 ê，有暂时去hō͘失落去，也tú-tú照咱ê款，为tio̍h失落去所以伊to̍h soah koh-khah来关心伊。

亦专专lóng是teh出力见证 hit-ê主人ê心腹，chiah-ê故事thang讲是teh譬喻父上帝，m̄是teh譬喻失落羊！失落银á á是失落kiáⁿ。耶稣所关心ê，m̄是hiah-ê羊á，银á á是gín-á ê事。Chiah-ê故事是teh见证 hit-ê失落物 ê人ê心腹，chiah-ê譬喻是teh 说明，teh启示父上帝ê心腹。伊是亲像一个牧者，有phah-m̄见伊ê羊á，to̍h出去拚行艰苦厌倦ê路chām来chhōe伊。伊是亲像妇人人勤勤来teh chhōe伊所失落ê银á。也伊是亲像老父，有为tio̍h伊ê kiáⁿ放荡 tī 远远 ê所在，来哀伤。

咱ê父上帝有无限量 ê疼心tī-・leh，耶稣到ta̍k所在to是教示人bat上帝有疼痛伊ê 尽忠ê kiáⁿ儿。亲像伊有讲：「Lín细ê羊群ah，m̄-thang惊，因为lín ê父欢喜用国hō͘ lín。」「Lín ê父也知chiah-ê lóng是lín 需要ê。」「Lín祈祷ê时tio̍h讲，父ah。」耶稣所讲ê，lóng是安慰ê话，beh来安慰伊ê 尽忠 ê kiáⁿ儿。总是无koh有一个故事，亲像chit-ê ē gâu感动咱。chit-ê故事是teh表明父上帝ê苦痛kah丧失。to̍h是teh表明父上帝有不时teh伤心欣慕伊ê 细kiáⁿkoh tò-tńg来就近伊。

请sè-jī来听伊所teh启示父上帝ê心腹ê消息，也伊m̄是kan-taⁿ做一个人，mā m̄是一个使徒niā-niā。伊是tiàm tī父ê心怀中 ê 独生kiáⁿ，来teh启示伊。to̍h是伊有启示咱知，咱若phah-m̄见去，to̍h上帝ê心是比咱koh-khah tú-tio̍h大ê 丧失。亦咱ê所做若是无有敬畏上帝，to̍h上帝ê心是比咱koh-khah艰苦。伊是比咱koh-khah关心，ài 欣慕咱tio̍h tò-tńg来亲近善良 ê生活。在 法利赛人听了，这是真thang生惊ê思想。咱有人听了mā是真生惊，soah差不多看做是bē-tàng信得 ê。Iáu-koh咱若有照耶稣所吩咐咱ê款式，来chim-chiok看咱ê周围ê人有án怎teh疼人，因为咱所有ê疼是teh反照上帝ê心腹，咱to̍h thang知影耶稣所启示 ê，是m̄应该tio̍h看做是一个thang生惊ê思想。

因为是人ê疼痛，有失落伊所疼ê；所以chiah不止艰苦。因为是可怜 ê 老父，有看tio̍h伊ê kiáⁿ儿变 pháiⁿ，chiah伤心到头毛变白去，总是做 kiáⁿ儿ê to̍h khah常 lóng无teh关心伊本身ê所做。Ah，咱常常有看tio̍h chē-chē做父母 ê人显出凄惨 ê面，teh想，设使若ē-thang用啥物法度来拯救伊ê 蒙恩ê kiáⁿ，to̍h tī今世也甘愿 担当ta̍k 等号 ê艰苦，也soah beh是ē用得，tī来世 mā 甘愿受弃sak tī外面乌暗ê所在！chit时我ē记得tī 早前，我有一位所疼ê朋友ê话，伊是妇人人，伊bat对我讲：「咱做伙做朋友相交陪，算是有几nā年久lah，总是我lóng m̄-bat对你讲起我一项秘密 ê艰苦事，to̍h是我ê kiáⁿ有变做pháiⁿkiáⁿ，soah走去别所在。也已经经过十年久，总是我lóng无接tio̍h伊ê消息。chit时我mā soah m̄知影伊是犹活 teh，á是死去lah。总是我tī暝日决断m̄-bat无teh想伊。」

耶稣teh讲上帝ê丧失，tú-tú是chit-ê意思，这照看，是差不多bōe信得 ê事。Chit世间所有ê妇人人，虽然in m̄-bat看tio̍h圣册，iáu-koh tī in ê心内lóng有teh启示上帝ê仁慈 ê心tī-・leh。耶稣有án-ne讲，咱tio̍h用咱所有第一好ê要素来了解父上帝。咱虽然是pháiⁿ，iáu-koh ē晓得亲像án-ne关心tī咱ê kiáⁿ儿，何况天里ê父，kám无koh-khah关心tī咱?无论啥人若是有信仰 chit条 ê 道理，hit-ê人kám iáu-koh ài beh离开伊去?

耶稣有koh再论起到tī一切 ê序大人ê 至深ê心腹，to̍h是讲父上帝ê心有欢喜hiah-ê 尽忠 ê kiáⁿ儿，总是伊所有ê善良 ê kiáⁿ儿是bōe-ōe安慰伊ê心，来无为tio̍h hit一个pháiⁿ ê来艰苦。一百只羊 ê中间mā犹九十九只有平安，也十个银á mā犹九个，又koh两个 kiáⁿ儿mā iáu有一个tī-・leh。总是上帝ê心是iáu未满足。Κui大群 ê中间，连一个to bē-tàng逃闪。咱ê父上帝是为tio̍h随一个一个来艰苦，来teh 思慕伊。咱kám无看见有ê人虽然伊ê 细kiáⁿ是thang欢喜，乖-・ê，iáu-koh有不止凄惨 teh看见伊一个 kiáⁿ儿漂流tī pháiⁿ ê所行。咱所有ê乖ê 细kiáⁿ，kám ē-thang hō͘咱免为tio̍h hit-ê pháiⁿ ê，来劳烦?Kám无为tio̍h hit-ê行错误ê 细kiáⁿ来艰苦?咱kám无显出至大ê上帝ê心来出声喉叫，讲：「我ê kiáⁿ！我ê kiáⁿ！」？咱的确beh chhōe hit-ê失落ê到得tio̍h。咱tio̍h为tio̍h chit-ê大ê 启示来感谢上帝无soah!耶稣所教示ê，to̍h是chit条 ê 道理。上帝是亲像chit款，其实伊ê艰苦是比咱人ê有无限量 tī-・leh。设使耶稣若无讲起，to̍h咱m̄敢掠这做是真实 ê话。
后来伊to̍h koh讲起，上帝有不止热心teh chhōe hit-ê失落ê。亲像妇人人拚扫伊ê厝内，勤勤 teh chhōe。也老父有the tī门里，tiāⁿ-tiāⁿteh想像hit-ê失落去ê kiáⁿ儿，to̍h是teh食豆壳饲猪ê心情。又koh亲像牧者有出去旷野，山间来chhōe失落ê，到得-・tio̍h。耶稣讲，伊是ài「chhōe到得-・tio̍h。」咱ê父上帝bē-tàng tùi tī kah hiah-ê无犯罪 -・ê做伙 tī-・leh，来得tio̍h 安慰，来无烦恼有丧失咱。伊无beh用别个来补hit-ê空ê位，来满足伊ê心。伊m̄是亲像大业户ài倩有气力ê，来thap无气力ê人ê位。咱ê主有讲，‹是án-ne，伊是咱ê父。伊有需要咱，伊有丧失咱，伊有出去勤勤 chhōe hit-ê失落-・ê，到得-・tio̍h。

伊ài「chhōe到得tio̍h。」独独上帝chiah知影在tī 今世 kah来世 hit-ê意思到啥款。咱差不多常常 teh ǹg望想讲，chit款ê疼痛，最后tiāⁿ-tio̍h是无hō͘伊绝望。不过只有一项ēhō͘伊绝望niā-niā，to̍h是咱罪人 ê心志。chit-ê是ē-thang hō͘伊绝望，亲像án-ne，咱ê主有tī ta̍k所在来伤心讲：「设使若ē做得，是ài chhōe-tio̍h伊。」

咱tī-chia thang听见一个真tú好ê故事，to̍h是teh讲起有一个人ê 细kiáⁿê事，伊有四界流tī伦敦城hit款淫乱 ê罪恶ê生活，伊有出去，来lām-sám做hit款 罪恶ê所做，也无想tio̍h伊ê厝内，tùi伊ê所做，所发生 ê 凄惨 ê情形。后来chit-ê故事有描写hit-ê伤心ê 老父，伊是一个高尚，可敬ê步兵，to̍h尽 lóng总 ê气力，一暗过一暗，一月过一月，来遍遍行tī伦敦城ê街路里，也去探 ta̍k款ê 酒店、kiáu间，以及hiah-ê teh做pháiⁿ ê巢窟。伊lóng无teh挂意 hiah-ê 生份人ē侥疑伊ê 品行。伊也lóng无teh挂意啥物，独独ài chhōe-tio̍h hit-ê hō͘伊不止teh伤心ê 细kiáⁿ。

Chit-ê图是无jōa 明，iáu-koh是真实 ê图，tú-tú照耶稣ê教示，有teh表明咱ê父上帝有亲像án-ne，来teh chhōe伊所失落-・ê。其实hit-ê gín-á，是决断m̄-bat teh辽望伊ê 老父，有teh挂心伊到án-ne。Hit-ê gín-á只有teh想伊ê 老父是一个严辖，gâu受气ê人，chit时稳当是teh 咒诅伊，因为伊有去损tio̍h in 老父ê老早ê尊名。这tú-tú是亲像咱大家仝款，因为咱若背逆上帝，hit时咱犹原ài án-ne phah算。咱初初lóng是teh想伊是ài受气，ài报冤，伊是真冷淡，lóng无teh关心tī咱所受ê艰苦，也无beh听咱ê悔改 ê声音。总是tùi耶稣有指示咱，所以咱最后chiah知影上帝有teh艰苦咱人ê所做，有tiāⁿ-tio̍h teh 思慕咱，teh ǹg望咱thang koh tńg去就近伊。

总是chit点是真实 ê思想，tī-chia耶稣有讲起咱ê pháiⁿ所行是ē刺激到tī伊ê心底。伊有勤勤 teh chhōe咱，伊有用ta̍k 等号 ê 计策来teh chhōe咱，伊有进前准备咱ê心，hō͘咱thang来悔改。Ta̍k-pái lóng是tùi伊有感动咱ê心，所以咱chiah ē醒悟，ē知罪，ē忧闷、悔改，kohē生起ǹg望ê 念头。 这是oh得信 ê 道理，也咱m̄敢信是真实 ê事。也iáu-koh咱的确 tio̍h信伊。因为咱有听见基督所讲ê真实 ê话，to̍h是讲，hit-ê牧者有teh chhōe伊ê羊；也hit-ê妇人人有teh 拚扫来teh chhōe伊所失落ê银á；koh hit-ê 老父有teh伤心伊ê kiáⁿ儿。咱tio̍h 深深确信chit-ê 道理，因为设使咱ê kiáⁿ若生起放荡，hit时咱thang料想咱ê心情。有一日，bat有一个妇人人tùi我讲：「设使我ê kiáⁿbē-tàng享受天堂 ê 福气，to̍h虽然tī天里lóng 总 ê天使，mā是bē-tàng阻挡我出去tī外面乌暗ê所在来chhōe我ê kiáⁿ到得tio̍h。」这m̄是无敬虔ê话，这to̍h是teh反照上帝ê心腹。设使上帝若是无亲像chit-ê妇人人ê疼痛ê心tī-・leh，实在是真可怜 ê事。有chē-chē人chia̍p-chia̍ptùi我讲起，in ê心内有jû乱，有摇choah，有艰苦，有痛悔，也几nā千pái 决心beh做好，结局失败；总是ǹg望ài koh做，tùi chit-ê 实情有koh-khah坚固我ê心来信，这lóng是出tùi上帝ê感动。有一日，bat有一个人对我讲：「Hit-ê心情宛然亲像tī 地狱lah。」‹是，这m̄是地狱lah。to̍h是hit-ê牧者 teh chhōe伊ê羊；也hit-ê妇人人teh 拚扫；也hit-ê受凌辱 ê父有用疼，不止坚固，ǹg望ē-thang chhōe伊所失落ê到得tio̍h。Tú-tú是照某朋友对我所讲ê，我teh想，chit-ê譬喻是基督teh启示上帝是父，也我有感觉tio̍h咱是khiā起tī圣ê地。Hit-ê 神灵 ê世界有不时包围tī咱ê身边。设使咱ê心目有开，有看见神灵 ê世界；也设使咱ê 耳孔有脱离世间一切 ê声音，咱tī chit款ê时chūn，to̍h ē-thang看见基督ê 脚迹，咱tī chit款争战 ê时，thang听tio̍h上帝teh 辩明 ê声，来teh chhōe所失落-・ê，到得-・tio̍h。

设使伊有chhōe-tio̍h伊所失落-・ê，hit时上帝ê众天使tī天里，to̍h beh为tio̍h伊来欢喜快乐。耶稣看见hit-ê浪荡子tńg来，hit时伊ê 老父ê快乐，有hō͘伊想tio̍h父上帝tī天里，若是看见伊ê kiáⁿ儿tńg来，也beh án-ne欢喜。顶面所讲hit-ê浪荡子ê 老父，有tī几nā月日久，为tio̍h伊所失落ê kiáⁿ teh伤心，teh祈祷，四界teh chhōe，又koh到后来果然 chhōe-tio̍h，hit时伊ê欢喜是bōe 形容得 ê，tī chit-ê 普通 ê故事，犹原有teh表明上帝ê心腹。也hit-ê gín-á是不止gông-ngia̍h生惊，koh受大感动，因为有发见tio̍h伊ê 老父 hit-ê无厌倦ê疼痛，tùi án-ne来变换伊ê生活，to̍h显出大丈夫ê气概，来出发伊ê新ê生涯，来荣光hit-ê心神艰苦ê 老父。

Hit-ê gín-á ê序大人，一下听见tùi ta̍k方面 lóng teh o-ló伊ê kiáⁿ，hit时伊ê欢喜，伊ê快乐，啥人 ē-thang形容 ?伊有chhōe伊所失落-・ê，也到尾伊有chhōe-tio̍h伊。

这to̍h是上帝ê心腹，这to̍h是照咱软弱 ê人ê头脑所ē-thang揣摩父上帝ê心腹ê款式。咱bōe用得半信chit-ê事实，hoān-sè咱m̄敢信是真实 ê事。这是过头好听ê事，总是犹原是真实 ê事。基督有指示chit-ê 道理。这m̄是仙古，这是真实，也是咱ta̍k人所tio̍h接纳ê事实。咱to m̄是做无父ê kiáⁿ，上帝to̍h是咱ê父。Tùi hiah-ê心内有欣慕诚实来teh 争战 ê人，耶稣有kā in讲：「Lín细ê羊群ah，m̄-thang惊，因为lín ê父欢喜用国hō͘ lín。」Tùi hiah-ê tiàm tī 远远 ê所在，hō͘罪所苦楚ê罪人，伊有kā in讲：「Τaⁿ tio̍h起来，tńg去chhōe父。」