《《平民ê基督传》》

 | | | 转寄

Tēsì koàn Tēpeh chiuⁿ itpoaⁿ ê bînchiòng 第四卷第八章一般Ê民众

作者 Tâi e̍k:Ko Tekchiong,Siutēng Lîm Chùnio̍k & Chng Hūiphêng 2024.07.21






Tēpeh chiuⁿ itpoaⁿ ê bînchiòng

Lán nā bô siókhóa liáukái itpoaⁿ ê bînchiòng pōekéng, to̍h bētàng sìchiàⁿ bêngpe̍k Iésu tī Kapehnáum, íki̍p tī Galílaiah thoântō ê lóngchóng ê chêngkéng. Lán putsî to ū kámkak tio̍h tī I ê bīnchêng ū hó kaupôe ê bînchiòng, putchí hoaⁿhí lâi thiaⁿ Iésu ê kàsī. Chitê sūsi̍t tiantò chhinchhiūⁿ chi̍tê thang gôngngia̍h ê sū. Inūi lán tiāⁿtiāⁿ ài siūⁿ kóng itpoaⁿ ê jînbîn lóng sī bújio̍k Iésu, kīchoa̍t Iésu. Lán tiāⁿtiāⁿ sī teh siūⁿ kóng I sī siū itpoaⁿ ê kokbîn só͘ hoánkhòng, só͘ kīchoa̍t ê lâng; iā ūitio̍h chit khoán sêngkiàn ê énghióng, tìkàu sòa bô siáⁿ chùì tio̍h hiahê tansûn ê bînchiòng, íki̍p hiahê sêngsi̍t ê lâng ū ánchóaⁿ sîsiông teh kui ǹg I, ài thiaⁿ I ê kàsī, himbō͘ I ê jînkeh, chin hoahhó I ê tōlí.

I bêngbêng sī putchí ū jînbōng, itpoaⁿ ê chèng lâng lóng pekchhiat ài thiaⁿ I ê kàsī. Tī Hokimsu tiong, ta̍k bīn to lóng ū teh kóng khí, ū chin chē jia̍tsim ê lâng teh óa lâi chiūkīn Ii. Chhinchhiūⁿ lán ū tha̍k tio̍hkóng,"ū kui tōatīn ê lâng teh oekhoeh I.""Chèng lâng lóng teh chhōe I.""Τhong siâⁿ lóng chūchi̍p tī mn̂gkháu.""lâng tùi sùhong chiūkīn I.""chèng lâng thiaⁿkìⁿ to̍h tùi chiahê siâⁿ pō͘hêng tòe I.""Iésu ê lāubú kah hiaⁿtī lâi chiūkīn I; inūi lâng chē bōe tit kīn óa."Koh ū hiatlāu ê hūjînlâng tio̍h tī kui tōatīn ê chèng lâng ê tiongkan tùi I ê kachiahāu chìnchêng kiâⁿ oákhì chiūkīn I, mā ū 5000 lâng kintòe I, lâi tittio̍h I ê iúⁿchhī. Iūkoh lán iā ē kìtit Iésu tùi piàn bīniông ê soaⁿténg lo̍hlâi ê sî, ū kui tōatīn lâng tī soaⁿkha teh thènghāu I. Si̍tchāi putsî ū kui tōatīn jia̍tsim ê lâng teh oekhoeh I."chèng lâng koh chūchi̍p, tìkàu in bōe kò͘tit chia̍h." Chiàu khòaⁿ I sī chhinchhiūⁿ khipchio̍h, tōatōa ū la̍t ē giú chēchē lâng lâi chiūkīn I. Chèng lâng lóng himbō͘ ài chhinkīn I, chèng lâng m̄ sī kantaⁿ chhut tùi hò͘kî sim, si̍tchāi sī ū chiâⁿsi̍t teh himbō͘ I.

Chhiáⁿ lán ē kìtit, chitê chêngkéng m̄ sī kantaⁿ tī khah chá tiàmtī Galílaiah ê sîtāi ê chōnghóng niāniā. Chitê chêngkéng si̍tchāi sī ū chiapsio̍k tī I ê itseng, liânkàu tī I beh lîmchiong ê sî, mā sī iûgoân ū kui tōatīn lâng teh tòe I. Liân tī hitê gâu hoántùi I ê Êlúsalem̀, chèng lâng to iûgoân hoaⁿhí thiaⁿ I ê ōe. Iôhaneh kóng,"Iûthàilâng kohkhah chhōe beh thâi I,"hitê ìsù sī teh chí bêng hiahê hoántùi I ê Hoatlīsài tóng. Chóng・sī lūnkàu itpoaⁿ ê jînbîn, koattoàn sī m̄bat chhōe kihōe siūⁿ beh thâi I. In lóng sī I ê pêngiú, I ê iónghō͘ chiá. Tī hitê kháisoân ê Anhiohji̍t, Iésu íki̍p ha̍kseng tāike khiâ lî chìnchêng beh chiūⁿ Êlúsalem̀ ê sî, ū kui tōatīn ê lâng chūchi̍p tī kelō͘・ni̍h. Iā keh chákhí tī sèngtiān ni̍h,"jînbîn lóng tìì thiaⁿ I.""Τùi ánne, Hoatlīsài lâng to̍h kóng, ' lán nā iôngún I ánne. Chèng lâng beh lóng sìn I. Koh kóng, ' khókiàn lín lóng bô chháikang, lín khòaⁿ thong sèkan lóng khì tòe I lah."

Si̍tchāi tùi thâu kàu bóe, I sī chi̍tê ū jînbōng ê enghiông. Itpoaⁿ ê jînbîn sī lóng ūi I. Jînbîn nāsī ū kīn tī I ê sin piⁿ ê sî, I putsî sī thòtòng. Hiahê tùite̍k chhōe phāng ài beh lia̍h I, hit sî in "ū kiaⁿ chèng lâng.""In kóng tng chehkî m̄thang, khióngkiaⁿ jînbîn ū jiáuloān." M̄chiah in tio̍h sáilōng Iôtah,"tng jînbîn bô tīteh ê sî" lâi bē I. In tio̍h thènghāu chèng lâng lóng khì hiohkhùn hit sî, in chiah káⁿ lâi lia̍h I. Ūiáⁿ, tī hitê siū símmn̄g ê hit chákhí, ū kui tīn ê lâng chòhóe tōasiaⁿ âukiò kóng,"tèng I tī si̍pjīkè." iā hiahê kiattóng ê pôesímchiá lóng thiaⁿ chèsi ê ōe, ài tháupàng Palia̍ppa, bia̍tbô Iésu. Chóng・sī tī Golgóthah khòaⁿkìⁿ Iésu sí tī si̍pjīkè ê "chèng lâng, khòaⁿkìⁿ chiahê tāichì, lóng tûiheng tò・khì."

Siatsú góa sī Iûthài ê Kitoktô͘, góa to̍h beh hoántùi, m̄ goān jīn kóng Iûthài ê bînchiòng ū kīchoa̍t Iésu Kitok. Hiahê ū koânui ê lâng ū lah. Hiahê jînbîn ê tāipiáu chiá ū lah. Ia̍h jînbîn chènglâng putkò to khah kiaⁿ chèsi, só͘í hit ji̍t khòaⁿkìⁿ chiahê sū, kantaⁿ tûiheng lâi līkhui Golgóthah tò khì in tau. Siatsú in tī hit ji̍t nāsī iáu ū in ê chhutmiâ ê sianchó͘ ê chengsîn tī・leh, in úntàng liân Chú ê chi̍t ki thâumn̂g to bô beh iôngún lâng lâi kha̍p・tio̍h, mā sòa ē phahphòa chèsi kah Hoatlīsài lâng, íki̍p chèng pengteng ê sengkhu. Inūi suijiân in ū khah bô támliōng, iáukoh in ê sim tùi thâu kàu bóe, si̍tchāi lóng sī ūi I. Lán thang ēng kèngkhiân ê liāmthâu lâi siūⁿ kóng tī símphòaⁿ ê ji̍t, Kitok úntàng ē kìtit thang thè Isulael piānkái chiah tio̍h.

Lán tāike siūⁿ liáu putchí thè I hoaⁿhí, inūi tī Galílaiah chitê chhìliān ê nî, I ū thang tittio̍h chit chióng khoàilo̍k ê kenggiām. Si̍tchāi sī chin thang hoaⁿhí, inūi suijiân iáubōe lóng phó͘phiàn ài beh lâi tòe I. Iáukoh tī I ê sin piⁿ ū chēchē chhinchhiat ê lâng teh tòe I. Ia̍h tùi in tiongkan, chìchió to ū tāmpo̍h lâng koatsim beh chò I ê ha̍kseng. In sī gûgōng ê jînbîn. In tōabīn lóng sī sio̍k tī chit sèkan ê lâng, in bētàng chìnpō͘ lâi liáukái I ê kosiōng ê susiúⁿ. Suijiân in bōeē, iáukoh in tùi tī I ū hiánchhut thiàⁿthàng ê liāmthâu tī・leh. In ū putchí jia̍tsim teh siūⁿ, ū chi̍t ji̍t ài lâi ngē lia̍h I chò ông, I to̍h cheksî siaubia̍t in ê ǹgbāng. I sībô himbō͘ beh lâi chē tī Isulael gōahêng ê ôngūi, to̍kto̍k sī beh chò ông lâi chē tī lâng ê simlāi ê ôngūi. Iésu siaubia̍t in ê ǹgbāng ê sî, ū hō͘ in putchí sitbōng ê khoán, Chóng・sī in bô ūitio̍h ánne lâi pàngsak I, suijiân in ê sītōa ū putchí bôêng, teh iā hitkhoán giâugî ê chéngchí. Che sī kîī ê chênghêng. Lán thang siūⁿ I tùi in chèng tāike m̄chai kámsióng siáⁿ khoán, tōabīn I tùi in ê kámsióng sī chhinchhiūⁿ I tùi hitê himbō͘ beh tòe I ê lâng, só͘ kóng ê ōe ê khoánsit."Iésu khòaⁿ i, thiàⁿ i, to̍h kā i kóng lí iáu khiàm chi̍t hāng; koh lâi tòe góa."

Iésu ū thiàⁿthàng in. Ū lâng bat kóng Siōngtè ū thiàⁿthàng phó͘thong ê lâng. Tùi ánne, I chiah ū chhòngchō hiahni̍h chē ê phó͘thong lâng. Ia̍h in tāike mā sī thiàⁿthàng I. In tiāⁿtio̍h ài thiàⁿthàng I. Inūi I sī hiahni̍h chiàu lâng ê khoán, hiahni̍h hó kaupôe, hiahni̍h khoàilo̍k ê lâng. Κoh I sī chhinchhiūⁿ in tiongkan ê chi̍tê. I sī chènglâng tiong ê chi̍t lâng, iā chhinchhiūⁿ in tiongkan ê chi̍t lâng, gâu líkái in, gâu tôngchêng in. I m̄ sī chhinchhiūⁿ hitkhoán êngêng, bô sūlō͘ ê tiatha̍kchiá, kantaⁿ chē・teh, tùi hiahê kankhó͘ ê jînbîn, lâi teh kóng tiatha̍k. Kîsi̍t tī chènglâng tiong bô chi̍tê ū pí I kohkhah sànchhiah, á・sī ū pí I tio̍h bôa kohkhah tāng. In chai hitê teh kàsī in tio̍h khòaⁿtiōng gī khah kòethâu tī bu̍tchit ê khoàilo̍k・ê, sī chi̍tê bô chîⁿ koh bô chhù thang khiā ê lâng; in chai I sī chi̍tê lôtōng chiá, kàugia̍h bêngpe̍h lâng ê iàsiān, pōe tāngtàⁿ sī siáⁿmi̍h khoánsit, íki̍p Siōngtè tùi chitê iàsiān ê sèkài, só͘ beh siúⁿsù ê pêngan, to̍h kóng,"Τio̍h lâi chiūkīn góa, góa beh hō͘ lín anhioh."

Suijiân I kàugia̍h bêngpe̍k lán lâng só͘ū tēit pháiⁿ ê tiám, iáukoh I mā sī ū chi̍tkhoán ê châitiāu, gâu koanchhat lán lâng só͘ū chò hó ê só͘chāi. I ū susiúⁿ lâng ê hóchhù, I ū ǹgbāng lâng ê hóchhù, I ū sêngchiū lâng ê hóchhù, I ū hoathui lâng ê hóchhù. Góa bat ū chi̍t ji̍t tha̍ktio̍h I chi̍tê ha̍kseng, to̍h sī tāiha̍k kàusiū ê sū. Chitê kàusiū ê ha̍kseng tiong, bat ū chi̍tê lūn I ê siansiⁿ ê sū kóng,"I putsî siūⁿ kóng goán sī bētàng hiâm ê lâng, ia̍h só͘í goán tekkhak tio̍h chò hitkhoán ê lâng."

Sī lah, lán putchí thang ūitio̍h I lâi kámkak hoaⁿhí, inūi tī hitkhoán sitbōng, gō͘kái, oànhūn kah pōebiū ê sîtāi, ū hiah chē ê tansûn ê jînbîn teh ìhiòng I. Lán kám bô siókhóa kámkak lán khóliân ê jînlūi, tùi tī Siōngtè ê koanhē, sī bênghián iáu ū ǹgbāng ê só͘chāi tīleh? inūi chiahê lâng m̄ sī lóng sèngjîn, putkò sī pêngsiông ū chōe ê jînbîn niāniā. Iáukoh Siōngtè ū chiâⁿchò lâng ê iūⁿsiùⁿ, lâi hiahni̍h ìhiòng in tāike. Κiámchhái lán bô kah chhinchhiūⁿ sînha̍kka só͘ kàsī ê khoán, kàu hiahni̍h chêchoân pháiⁿ ê lâng, kàu "hiahni̍h hn̄ghn̄g līkhui goânpún ê gī" ê lâng. Siatsú lán ū si̍tchāi ài beh bêngpe̍k I, Siōngtè úntàng beh giú lán, hō͘ lán lóngchóng kīn óa tī I ê sin piⁿ.

Chitê sūsi̍t ū thêchhut chi̍tê iàukín ê būntê, lán chit sî ài lâi siūⁿ. Lán tùi tī khah chá, chitê kò͘sū chaiiáⁿ, hittia̍p ê chèng lâng lóng oekhoeh I, himbō͘ I. Chóng・sī kináji̍t to̍h m̄ sī ánne, hiānkim lán ê chongkàu, só͘ tēit thòngkhó͘ sitbōng ê sū, to̍h sī tōatosò͘ ê chèng lâng lóng līkhui kàuhōe.

Khiok tī Iésu ê sîtāi, in iûgoân sī ū līkhui kàuhōe. Chóng・sī tī hiānkim, sī kohkhah siongtiōng, koh sī chi̍tê bênghián tiōngtāi ê būntê. Inūi khah chá lâng lóng bô teh chùì in, lâng lóng bô teh koansim in. Lôtōng kaikip ê lâng tī jînseng ê kēngcheng ū khah su lâng, in lóng hō͘ lâng khòaⁿ bô khí. Iáukoh tī chionglâi in to̍h úntàng bô beh sulâng, lâng beh khòaⁿ in ū khí. Chhinchhiūⁿ Auchiu tāichiàn āu, tī chitê siāhōe káichō siōng, siáⁿmi̍h lâng teh chò thâu? M̄ sī kunông, mā m̄ sī choanchè chiá, hoántńg sī itpoaⁿ ê bînchiòng. Inūi ánne, kimji̍t tōatosò͘ ê bînchiòng lâi kah kàuhōe sio kehlī, bô ónglâi, si̍tchāi sī te̍kpia̍t tio̍h chùì ê chi̍tê tiōngtāi ê būntê. Inūi kèngjiân hiānsè chò thâu ê sī bînchiòng, nāsī ánne, siáⁿ lâng beh lâi koánhat chiahê teh koánhat lâng ê itpoaⁿ ê bînchiòng ah? siáⁿ lâng beh lâi khiànchek in, chítō in ah? chi̍tê ê kunông nāsī ū chhògō͘, lán itpoaⁿ ê bînchiòng to̍h thang khiànchek i. Siatsú i só͘ chò engkai tio̍h lut ôngūi ê sî, lán bînchiòng thang lut i. Chóng・sī chit sî bînchiòng kèngjiân sī teh chò thâu ê sîtāi, in nā ū chhògō͘, to̍h bô lâng thang khiànchek in. Bô lâng thang lut in ê ôngūi. Tûliáu chongkàu ígōa, bô pō͘ thang khiànchek in. Tûliáu Kitok ígōa, bô pō͘ thang chítō in. Siatsú bînchú chúgī nā iáukoh kah lán ê kàuhōe sio kehlī, lán si̍tchāi sī tio̍h ūitio̍h chiàncheng āu, chitê sin ê sèkài lâi thó͘khùi!

Ūitio̍h siáⁿmi̍h intoaⁿ, hiānsî ê bînchiòng thài lóng kah kàuhōe keh lǐlī leh? In úntàng beh kóng che sī kàuhōe ū chhògō͘ lah, sī chūchheng Kitoktô͘ ū chhògō͘ lah. Ūiáⁿ, hiānkim tōatosò͘ teh hoántùi Kitok, che sī chi̍tê chhutmiâ ê sūsi̍t. Góa bat ū tha̍ktio̍h chi̍tê hoántùi kàuhōe ê tùchiá, to̍h sī lôtōng kaikip ê ūntōng ê chhutmiâ ê chítō chiá só͘ tù ê chheh. I putchí ke̍klia̍t lâi lémē Kitokkàu. Chóng・sī chin kîkoài, i ū ke chi̍t kù ōe teh kóng,"Iésu to̍h m̄ sī chhinchhiūⁿ kimji̍t ê kàutô͘ ê khoán, siatsú Iésu nā koh chhuthiān tī lán tiongkan, lán kimji̍t ê lâng tekkhak beh chhinchhiūⁿ kó͘chá, oeoe khoehhoeh lóng beh oákhì chiūkīn I." góa teh kîkoài, m̄chai I púnsin beh bô? Hoānsè beh. Putkò in beh sūnho̍k I á・sī m̄, che khiok sī pa̍t būntê. Sūsi̍t bînchiòng púnsin iā sī tio̍h tōatōa chūchek chiah ē ēngtit. Chiàu khòaⁿ lán kimji̍t ê lâng sînkeng ū khah kòebín, lâi teh símgī tōatosò͘ ê lâng m̄ ài khì kàuhōe ê intoaⁿ. Chiàu góa teh siūⁿ hitê chúiàu ê líiû, bô pa̍t mi̍h, chíū sī inūi in to simlāi bô siūⁿ ài beh khì kàuhōe. In to bô kàugia̍h koansim tī khah tiōngiàu ê būntôe, só͘í chiah bô beh khì kàuhōe.

Chóng・sī kàuhōe mā sī iûgoân tekkhak tio̍h tōatōa chūchek lah, khaksi̍t kàuhōe tekkhak tio̍h ēthang piáusī Kitok ê chengsîn, ǹgbāng thang chhinchhiūⁿ chásî, hō͘ Iésu gâu khipín chèng lâng. Tīchia khiok iā ū tāmpo̍h chhògō͘ tī・leh, só͘í góa ǹgbāng lán chaiiáⁿ, lán ê kàuhōe tútú tio̍h kiâⁿ siáⁿmi̍h lō͘.

Góa bat chi̍t pái, chhéngkàu chi̍t ūi ū siū kàuio̍k ê lôtōng chiá. Hit sî i ū tùi góa kóng,"hiānkim ê kàuhōe nā káⁿ chhutthâu, chhinchhiūⁿ lín kàuhōe ê thâu, Iésu ê khoán, lâi ūi bînchiòng, ūi lôtōng chiá lâi kah chupúnka chò tùite̍k. Hit sî lí úntàng beh khòaⁿkìⁿ kui tōatīn lâng, koh chi̍t pái chhinchhiūⁿ chásî kāngkhoán, beh lâi kintòe I."Chóng・sī che sī bôiáⁿ ê ōe, inūi lán ê Chú Iésu, kîsi̍t mā lóng bô ūi tó ūi chi̍t pêng, putkò sī ū ūi chènggī hoántùi chōeok; chànsêng hiseng ê hêngûi, hoántùi kò͘ kí ê só͘ chò. I sī choânjiân bô ū kaikip ê phiankiàn tī・leh. M̄ sī lah! siatsú kàuhōe ū ūi tó ūi chi̍t pêng, úntàng sī bētàng tāipiáu Kitok, ia̍h kàu bóe liân lôtōng chiá to mā sòa iûgoân bētàng hoaⁿhí lán ê kàuhōe. Siatsú nā ēthang kóng Iésu sī lóng bô phô͘tháⁿ hiahê khah kosiōng ê kaikip ê lâng, mā iûgoân thang kóng I lóng bô teh phô͘tháⁿ hiahê teh kintòe I ê bînchiòng. Si̍tchāi I ū thiàⁿthàng itpoaⁿ ê bînchiòng, Chóng・sī I mā sī ū ióngkám koh sêngsi̍t sim lâi khoánthāi in. Tī sèkài chiônglâi bat hiseng kakī lâi ho̍ksāi chèng lâng・ê, chiôngtiong Iésu sī tēit chhengpe̍h ê lâng. In ū chhògō͘, I to̍h kàsī in, in ū kò͘ kakī, I to̍h tùi in thôaⁿ pàngsak kakī ê tōlí. I hoanhù in hoânsū ài ū kunchú. I ū kàsī in tio̍h bêngpe̍k lâng ê hēnghok, putchāi tī gōahêng ê pùū.

Kàuhōe ê iáubū sī tio̍h chunsiú I ê tōlí, phìjū lâi kánglūn lôtōng būntê, chin chē lâng teh Chú chhiòng kóng chò kàuchitchiá tio̍hài ū kángkiù kanggia̍p būntê. Góa khòaⁿ che sī bô pitiàu. Chiàu góa khòaⁿ, kengchè ê būntê, ū saⁿê tongsūchiá tīleh: it sī chupúnka, to̍h sī teh kiongkip lôtōng ê châiliāu; nn̄g sī lôtōng chiá, he̍ksī ēng chhiú á sī ēng thâunáu・ ê, in ê kang sī teh sengsán á・sī teh hunphòe mi̍h; saⁿ sī siauhùi chiá, nāsī bô lâng thang siau in só͘ chò ê mi̍h, kiatkio̍k in nn̄gūi sī bētàng chûn li̍p. Cháchêng sī chupúnka khah ū koânle̍k lâi appek lôtōng chiá, íki̍p siauhùi chiá. Chóng・sī hiānkim ê lôtōng chiá, sī teh chhì khòaⁿtio̍h ánchóaⁿ chiah thang lâi tittio̍h hitê koânpèng. Ia̍h nā chò ē lâi, to̍h siauhùi chiá tōabīn iûgoân mā sī ū teh ǹgbāng beh appek in. Tī chit sî lán ê kàuhōe ê sùbēng sī tio̍hài tāipiáu Kitok lâi tùi chupúnka, lôtōng chiá, íki̍p siauhùi chiá, pêⁿpêⁿ lâi khó͘khǹg kóng,"Lín sī hiaⁿtī, siáⁿsū sio khihū ah?Lín ê Chú to̍h sī Kitok, sī chi̍tê, ia̍h lín lóng sī hiaⁿtī."

Hiānkim ū chēchē kaikip, lóng sī gâu ūitio̍h kakī lâi chengchiàn, tùi hitkhoán ūntōng, lán ê kàuhōe khiok tekkhak m̄ thang ūi tó ūi chi̍t pêng, iáukoh tī chia iáu ū chi̍t kaikip, lán kàuhōe tekkhak tio̍h ūi i, to̍h sī hiahê khóliân sànchhiah・ê, bô lâng pangchō͘・ê, siū appek ê lâng. Kòekhì kàuhōe khah bô teh chò chitê tāichì, in chhiⁿchhám teh âukiò ê siaⁿ, siôngsiông ū thàu kàu tī lán ê Chú ê hīⁿkhang, kóng,"Lín Kitoktô͘ thài hiahni̍h bôêng teh chínkiù lâng ê lênghûn, tìkàu sòa bô sîkan thang lâi pangchō͘ lâi chínkiù goán."kináji̍t ê kàuhōe tekkhak tio̍h kohkhah ū koansim tī hiahê bô ióa khóliân ê lâng, lâi póhō͘ in, chhinchhiūⁿ tiongsèkí kàuhōe só͘ chò ê kāngkhoán.

Siatsú chionglâi kàuhōe nāsī kóngtio̍h sìchiàⁿ lâi piáubêng Kitok, thang hō͘ bînchiòng koh chi̍t pái lâi tòe I, kàuhōe tekkhak sī tio̍h kongjiân chhutthâu lâi iónghō͘ hiahê khóliân bô ióa ê lâng. Kàuhōe tekkhak tio̍h iàukín lâi Chú chhiòng siāhōe・ê ê chongkàu.

Lán só͘ teh kóng ê siāhōe・ê ê chongkàu sī siáⁿmi̍h ìsù?

Tī Hila̍h kàuhōe ū liûthoân teh kóng khí, nn̄gūi lâng só͘ tēit hoaⁿhí ê sèng chiá, it to̍h sī kiòchò sèng chiá Koasean(St. Cassian); jī sī kiòchò sèng chiá Nîkolia̍p(St. Nicholas). Sèng chiá Koasean sī tāipiáu kòjîn・ê ê Kitokkàu ê lâng. I putchí koansim tī i ê lênghûn kah i ê chínkiù ê sū; i ta̍k ji̍t ū lépài, iā siôngsiông kìmchia̍h lâi khó͘chhó͘ kakī. Sèng chiá Nîkolia̍p sī tāipiáu siāhōe・ê ê Kitokkàu ê lâng. I ê itseng thang kóng sī hōngsū ê sengoa̍h. I ū ūitio̍h Kitok lâi pangchō͘ hiahê khóliân ê lâng; I ū khòaⁿhō͘ hiahê phòapēⁿ・ê, I ū iónghō͘ hiahê siū appek・ê; I ū thiàⁿthàng hiahê sèhàn ê kiáⁿjî.

Chiàu in ê liûthoân ū kóng, āulâi Koasean ū sí, iā siōng khí khì thiⁿ・ni̍h ê sî, Chú ū mn̄g i kóng,
"Koasean, lí tùi hia teh chiūⁿlâi ê sî, tī tē・ni̍h lí khòaⁿkìⁿ siáⁿmi̍h bô?"
"Chú ah, góa ū khòaⁿkìⁿ chi̍tê thoachhia・ê, tī thô͘môe khut lāi, teh nòa lâi nòa khì, teh bētàng thang khílâi."
"Ia̍h lí ū pangchō͘ I chò siáⁿmi̍h bô?"
"Chú ah, bô; inūi góa beh lâi kìⁿ Lí ê bīn, góa khióngkiaⁿ phah lasâm góa ê pe̍h saⁿ."
Āulâi Nîkolia̍p ia̍h lâi, sengkhu ùòe, bak chēchē thô͘môe chin lahsap.
Hit sî Chú ū mn̄g i kóng,
"Nîkolia̍p ah, lí siáⁿsū ùòe bak hiahni̍h chē thô͘môe ?"
Nîkolia̍p kóng,
"Chú ah, góa khòaⁿkìⁿ chi̍tê khóliân ê thoachhia・ê, tī thô͘môe khut, teh nòa lâi nòa khì, ia̍h góa ū àⁿ lo̍hkhì kā i tàu giâ hitê chhialián, lâi pangchō͘ i khílâi."

Chú kóng,"Nîkolia̍p ah, lí só͘ chò sī chin hó. Κoasean ah, inūi lí ū sèjī lâi pósioh lí hit niá siū sélé ê pe̍h saⁿ, só͘í in tī sèkan ta̍k nî, beh chi̍t ji̍t lâi siàu liām lí ê êngkng. Nîkolia̍p ah, inūi lí ū pangchō͘ lí ê hiaⁿtī, thoatchhut thô͘môe ê kankhó͘, só͘í lí ū thang tittio̍h sì ji̍t."

Chitê liûthoân sī thang chò phìjū lâi kàsī lán, Iésu ū ūitio̍h hiahê tiàmtī thô͘khut lāi, teh nòa lâi nòa khì ê khóliân ê lâng lâi sí, só͘í khòaⁿ lán ê kàuhōe ū pangchō͘ in kàu siáⁿmi̍h thêngtō͘, Siōngtè beh chiàu hitê thêngtō͘ lâi chiokhok i, hō͘ i hengkhí.

Iáukoh chitê liûthoân, iûgoân thang soatbêng tī kimji̍t ê kàuhōe, só͘ū ê nn̄g khoán ê chongkàu. Thâu chi̍tkhoán, sī ēng choânsim sîn lâi susiúⁿ púnsin ê lênghûn, púnsin ê chínkiù, púnsin tùi kakī ê chengsîn sengoa̍h ê chekjīm. Chit khoán lán hoānsè thang kiòchò sī kòjîn・ê ê chongkàu. Hoân nā ū lâng jia̍tsim tī siāhōe hōngsū・ê, m̄thang khòaⁿ khin chittiám. Inūi che sī chongkàu sengoa̍h ê kinpún. Tī ta̍k sîtāi íkeng ū chēchē sèngtô͘ íki̍p enghiông, ū tittio̍h Siōngtè ê be̍ksī, hiseng itchhè lâi tô͘bô͘ chiâⁿsèng ê sengoa̍h. Chitkhoán kòjîn・ ê ê chongkàu, tio̍h ū chìnpō͘ kàu kohkhah chhim, kohkhah ū la̍t, to̍h kàuhōe íki̍p sèkài, tī chionglâi chiah ū tōa ê ǹgbāng tī・leh. Chóng・sī chongkàu nā kohkhah chhim, kohkhah ū la̍t, to̍h bô kantaⁿ boánchiok hitkhoán kòjîn・ê ê chongkàu sengoa̍h. Chongkàu nā ū koh khah tn̂g tōa, kàu bóe chūjiân sī tio̍h ū khui hoe, koh ū kiatchí. Chongkàu nā ū kohkhah chiâⁿchò chhinchhiūⁿ Kitok ê khoánsit, kàu bóe to̍h piànsêng gâu thiàⁿ lâng, gâu liânbín lán ê tângphōaⁿ; nā ū tângphōaⁿ hō͘ chōeok só͘ ûikhùn, lán tio̍h gâu hiánchhut tôngchêng ê sim, lâi kah i chòhóe kankhó͘; nā ū tângphōaⁿ siū bô kongtō ê khoánthāi, lán tio̍h ē gâu thè in siūkhì, tio̍h ū ióngkám jia̍tsêng ê sim, kamgoān ūitio̍h in lâi hùi liáu sîkan kah chengsîn, ū koatsim kamgoān piàn sèⁿmiā ài pangchō͘ in, ǹgbāng in chìchió ēthang lâi chiàu in só͘ū ê hóchhù lâi oa̍h.

Siatsú chionglâi Siōngtè ê kàuhōe nāsī kóngtio̍h thêko itpoaⁿ ê bînchiòng, tio̍h kiòchhéⁿ chèng lâng, lâi jia̍tsêng cháuchhōe lán ê Chú, lán tekkhak sī tio̍h thêko in kàu tī khahkoân, khah khoah ê chongkàu koanliām. Kàuhōe tekkhak m̄thang kantaⁿ siūⁿ, beh lâi anùi hiahê chhiⁿchhám・ ê niāniā; kàuhōe tekkhak tio̍h khólī siáⁿmi̍h hoattō͘ thang chó͘chí in ê chhiⁿchhám ê goânthâu. Kàuhōe tekkhak m̄thang kantaⁿ siūⁿ beh lâi tāmpo̍h káichō hiahê ài chia̍h chiú・ê, íki̍p pháiⁿ phínhēng・ê, lia̍h ánne chò boánchiok, iā tekkhak m̄thang iáukoh iôngún hitkhoán chhaputto tiāⁿtio̍h koh ín khí in ài lim chiú kah hòngtōng ê khoânkéng. Kàuhōe tekkhak tio̍h koansim tī siāhōe ê khoânkéng, ē hiáu jīnbêng kàu tī siáⁿmi̍h thêngtō͘, sī ū énghióng tio̍h chèng lâng ê phín sèng; kàuhōe tekkhak tio̍h chísī kokbîn chaiiáⁿ, kokbîn ê phínsèng sī pí lán kokbîn ê pùū kohkhah kùitiōng; kàuhōe tekkhak tio̍h kéngtiàu i chò hó ê kiáⁿ jî, chhongbêng, bênglí ê lâng, senglí lâng, sūgia̍pka, lôtōng chiá lâi chhutthâu; sòa iaukiû in tio̍h kā in ūitio̍h kakī ê sūgia̍p, só͘ beh hùi liáu ê sîkan kah susiúⁿ, íki̍p khùila̍t, poah tāmpo̍h lâi hiàn chò Kitok ê lō͘ēng; kàuhōe tekkhak tio̍h tùi hiahê tī lépàiji̍t chhutji̍p tī kàuhōe chhēng súisúi ê ichiûⁿ ê sìntô͘, lâi kiànchèng hō͘ in chai, siatsú in nā kantaⁿ ēng choân chengsîn lâi teh kiànli̍p kakī ê lêngsèng niāniā, sī iáubōe oânsêng Siōngtè kéngtiàu in ê tōa ê bo̍ktek; tio̍h tùi in kiànchèng, hō͘ in chai tio̍h chhiauoa̍t tī púnsin ê chínkiù kah tekhēng ê chìnpō͘, tio̍h chìnchêng lâi siàu liām, m̄nā sī tī hn̄ghn̄g ê gōapang ê só͘chāi ê lâng niāniā, koh iā tio̍h siàu liām tī púnkok só͘ū chēchē bô lâng thang pangchō͘ ê lâng, chhinchhiūⁿ tiàmtī pînbînkhut・ê, tī pēⁿīⁿ・ê, tī chûhūiīⁿ・ê, tī chiútiàm・ ê, tī tǹgtiàm ・ê, íki̍p hiahê khiākhí tī pháiⁿ chhù ê khóliân bô lâng teh koánkò͘ ê sè kiáⁿ. Che sī kàuhōe só͘ tio̍h chò ê sūgia̍p; siatsú ū lâng beh tùi lán kóng kàuhōe tekkhak tio̍h îchhî i sìchiàⁿ ê sùbēng, kantaⁿ lâi chínkiù lâng ê lênghûn, hit sî lán beh ìn kóng, kàuhōe nā thàn i ê Chú Iésu ê hoattō͘, lâi chínkiù lâng ê lênghûn to̍h sī kàugia̍h. Sī lah, kàuhōe si̍tchāi ê sùbēng, sī beh chínkiù lâng ê lênghûn, Chóng・sī lán tio̍h ē liáukái Kitok sī ēng siáⁿmi̍h hoattō͘ lâi teh chínkiù lâng ê lênghûn. I to̍h sī ēng súisúi hiseng ê chengsîn, lâi kámtōng lâng ê sim, ēng hiaⁿtī só͘ khòaⁿ ē tio̍h ê thiàⁿ, lâi kàsī in sìngióng in só͘ khòaⁿ bōe tio̍h ê Siōngtè ê thiàⁿ. Lán nāsī ánne chò, hoānsè hiahê līkhui kàuhōe ê tōatosò͘ ê lâng, úntàng ē chhinchhiūⁿ tī Galílaiah ê khoánsit, lâi chò I ê ha̍kseng. Κiámchhái lán ē koh chi̍t pái khòaⁿkìⁿ kui tōatīn lâng lâi kintòe tī I ê sin piⁿ.




第八章 一般Ê民众

咱若无小khóa 了解一般ê民众背景，to̍h bē-tàng四正明白耶稣tī迦百农，以及tī加利利传道ê lóng总 ê情景。咱不时to有感觉tio̍h tī伊ê面前有好交陪ê民众，不止欢喜来听耶稣ê教示。Chit-ê事实颠倒亲像一个thang gông-ngia̍h ê事。因为咱tiāⁿ-tiāⁿ ài想讲一般ê人民lóng是侮辱耶稣，拒绝耶稣。咱tiāⁿ-tiāⁿ是teh想讲伊是受一般ê国民所反抗，所拒绝ê人；也为tio̍h chit款成见ê影响，致到续无啥注意tio̍h hiah-ê 单纯 ê民众，以及hiah-ê诚实ê人有án怎时常teh 归ǹg伊，ài听伊ê教示，欣慕伊ê人格，真hoah-hó伊ê道理。

伊明明是不止有人望，一般ê众人lóng迫切ài听伊ê教示。Tī福音书中，ta̍k面to lóng有teh讲起，有真chē热心ê人teh óa来就近伊。亲像咱有读tio̍h讲：「有kui大阵 ê人teh oe-khoeh伊。」「众人lóng teh chhōe伊。」「Τhong城lóng聚集tī门口。」「人tùi四方就近伊。」「众人听见to̍h tùi chiah-ê城步行tòe伊。」「耶稣ê老母kah兄弟来就近伊；因为人chē bōe得近óa。」Koh有血漏ê妇人人tio̍h tī kui大阵 ê众人ê中间tùi伊ê ka-chiah后进前行óa去就近伊，mā有5000人跟tòe伊，来得tio̍h伊ê养饲。又koh咱也ē记得耶稣tùi变面容ê山顶落来ê时，有kui大阵人tī山脚 teh thèng候伊。实在不时有kui大阵热心ê人teh oe-khoeh伊。「众人koh聚集，致到in bōe顾得食。」照看伊是亲像吸石，大大有力ē giú chē-chē人来就近伊。众人lóng欣慕ài 亲近伊，众人m̄是kan-taⁿ出tùi好奇心，实在是有诚实teh欣慕伊。

请咱ē记得，chit-ê情景m̄是kan-taⁿ tī khah早tiàm-tī加利利ê时代ê状况niā-niā。Chit-ê情景实在是有接续tī伊ê一生，连到tī伊beh临终ê时，mā是犹原有kui大阵人teh tòe伊。连tī hit-ê gâu 反对伊ê耶路撒冷，众人to犹原欢喜听伊ê话。约翰讲：「偤太人koh-khahchhōe beh thâi伊，」hit-ê意思是teh指明hiah-ê 反对伊ê 法利赛党。总是论到一般ê人民，决断是m̄-bat chhōe机会想beh thâi伊。In lóng是伊ê朋友，伊ê拥护者。Tī hit-ê凯旋ê安息日，耶稣以及学生大家骑驴进前beh上耶路撒冷ê时，有kui大阵 ê人聚集tī 街路里。也隔早起tī圣殿里，「人民lóng致意听伊。」「Τùi án-ne，法利赛人to̍h讲：『咱若容允伊án-ne。众人beh lóng信伊。』Koh讲：『可见lín lóng无chhái-kang，lín看thong世间lóng去tòe伊lah。』」

实在tùi头到尾，伊是一个有人望 ê英雄。一般ê人民是lóng为伊。人民若是有近tī伊ê身边 ê时，伊不时是妥当。Hiah-ê 对敌chhōe缝ài beh掠伊，hit时in「有惊众人。」「In讲当节期m̄-thang，恐惊人民有扰乱。」所以in tio̍h使弄犹大，「当人民无 tī-teh ê时」来卖伊。In tio̍h thèng候众人lóng去歇困hit时，in chiah敢来掠伊。有影，tī hit-ê受审问 ê hit早起，有kui阵 ê人做伙大声喉叫讲：「钉伊tī十字架。」也hiah-ê 结党 ê陪审者lóng听祭司ê话，ài tháu放Pa-lia̍p-pa，灭无耶稣。总是tī各各他看见耶稣死tī十字架ê「众人，看见chiah-ê tāi-chì，lóng捶胸tò-・去。」

设使我是偤太ê基督徒，我to̍h beh反对，m̄愿认讲偤太ê民众有拒绝耶稣基督。Hiah-ê有权威ê人有lah。Hiah-ê人民ê代表者有lah。亦人民众人不过to khah惊祭司，所以hit日看见chiah-ê事，kan-taⁿ槌胸来离开各各他tò去in tau。设使in tī hit日若是iáu有in ê出名ê先祖 ê精神tī-・leh，in稳当连主ê一支头毛to无beh容允人来kha̍p-・tio̍h，mā续ēphah破祭司kah法利赛人，以及众兵丁ê身躯。因为虽然in有khah无胆量，iáu-koh in ê心tùi头到尾，实在lóng是为伊。咱thang用敬虔ê念头来想讲tī审判ê日，基督稳当ē记得thang替以色列辩解chiah tio̍h。

咱大家想了不止替伊欢喜，因为tī加利利chit-ê试练 ê年，伊有thang得tio̍h chit种快乐ê经验。实在是真thang欢喜，因为虽然iáu未lóng普遍ài beh来tòe伊。Iáu-koh tī伊ê身边有chē-chē亲切ê人teh tòe伊。亦tùi in中间，至少to有淡薄人决心beh做伊ê学生。In是愚戆 ê人民。In大面lóng是属tī chit世间ê人，in bē-tàng进步来了解伊ê高尚ê思想。虽然in bōe-ē，iáu-koh in tùi tī伊有显出疼痛ê念头tī-・leh。In有不止热心teh想，有一日ài来硬掠伊做王，伊to̍h即时消灭 in ê ǹg望。伊是无欣慕beh来坐tī以色列外形ê王位，独独是beh做王来坐tī人ê心内 ê王位。耶稣消灭 in ê ǹg望ê时，有hō͘ in不止失望ê款，总是in无为tio̍h án-ne来放sak伊，虽然in ê序大有不止无闲，teh掖hit款侥疑ê 种子。这是奇异ê情形。咱thang想伊tùi in众大家m̄知感想啥款，大面伊对 in ê 感想是亲像伊对 hit-ê欣慕beh tòe伊ê人，所讲ê话ê款式。「耶稣看伊，疼伊，to̍h kā伊讲你iáu 欠一项；koh来tòe我。」

耶稣有疼痛in。有人bat讲上帝有疼痛普通ê人。Tùi án-ne，伊chiah有创造hiah-ni̍h chē ê普通人。亦in大家mā是疼痛伊。In tiāⁿ-tio̍h ài疼痛伊。因为伊是hiah-ni̍h照人ê款，hiah-ni̍h好交陪，hiah-ni̍h快乐ê人。Κoh伊是亲像in中间ê一个。伊是众人中ê一人，也亲像in中间ê一人，gâu理解in，gâu同情in。伊m̄是亲像hit款闲闲，无sū-lō͘ ê哲学者，kan-taⁿ坐-・teh，tùi hiah-ê 艰苦 ê人民，来teh讲哲学。其实tī众人中无一个有比伊koh-khah sàn-chhiah，á是有比伊tio̍h磨 koh-khah重。In知hit-ê teh教示in tio̍h看重义khah过头tī 物质ê快乐-・ê，是一个无钱 koh无厝thang khiā ê人；in知伊是一个劳动者，够额明白人ê厌倦，背重担是啥物款式，以及上帝tùi chit-ê厌倦ê世界，所beh赏赐ê平安，to̍h讲：「Τio̍h来就近我，我beh hō͘ lín安息。」

虽然伊够额明白咱人所有第一pháiⁿ ê点，iáu-koh伊mā是有一款ê 才tiāu，gâu 观察咱人所有做好ê所在。伊有思想人ê好处，伊有ǹg望人ê好处，伊有成就人ê好处，伊有发挥人ê好处。我bat有一日读tio̍h伊一个学生，to̍h是大学教授ê事。Chit-ê教授ê学生中，bat有一个论伊ê先生ê事讲：「伊不时想讲阮是bē-tàng嫌 ê人，亦所以阮的确tio̍h做hit款ê人。」

是lah，咱不止thang为tio̍h伊来感觉欢喜，因为tī hit款失望、误解、怨恨kah悖谬ê时代，有hiah chē ê 单纯 ê人民teh 意向伊。咱kám无小khóa感觉咱可怜ê人类，tùi tī上帝ê关系，是明显iáu有ǹg望ê所在tī--leh ?因为chiah-ê人m̄是lóng圣人，不过是pêng常有罪ê人民niā-niā。Iáu-koh上帝有成做人ê样相，来hiah-ni̍h意向in大家。Κiám-chhái 咱无kah亲像神学家所教示ê款，到hiah-ni̍h齐全pháiⁿ ê人，到「hiah-ni̍h远远离开原本 ê义」ê人。设使咱有实在ài beh明白伊，上帝稳当beh giú咱，hō͘咱lóng总近óa tī伊ê身边。

Chit-ê事实有提出一个要紧ê问题，咱chit时 ài来想。咱tùi tī khah早，chit-ê故事知影，hit-tia̍p ê众人lóng oe-khoeh伊，欣慕伊。总是今á日to̍h m̄是án-ne，现今咱ê 宗教，所第一痛苦失望ê事，to̍h是大多数ê众人lóng离开教会。

却tī耶稣ê时代，in犹原是有离开教会。总是tī现今，是koh-khah伤重，koh是一个明显重大ê问题。因为khah早人lóng无teh注意in，人lóng无teh关心in。劳动阶级ê人tī人生ê 竞争有khah输人，in lóng hō͘人看无起。Iáu-koh tī将来in to̍h稳当无beh输人，人beh看in有起。亲像欧洲大战后，tī chit-ê社会改造上，啥物人teh做头？M̄是君王，mā m̄是专制者，反转是一般ê民众。因为án-ne，今日大多数ê民众来kah教会相隔离，无往来，实在是特别 tio̍h注意ê一个重大ê问题。因为竟然现世做头ê是民众，若是án-ne，啥人 beh来管辖chiah-ê teh管辖人ê一般ê民众ah?啥人 beh来遣责in，指导in ah?一个 ê君王若是有错误，咱一般ê民众to̍h thang遣责伊。设使伊所做应该tio̍h lut王位 ê时，咱民众thang lut伊。总是chit时民众竟然是teh做头ê时代，in若有错误，to̍h无人thang遣责in。无人thang lut in ê王位。除了宗教以外，无步thang遣责in。除了基督以外，无步thang指导in。设使民主主义若iáu-koh kah咱ê教会相隔离，咱实在是tio̍h为tio̍h战争后，chit-ê新ê世界来吐气！

为tio̍h啥物因端，现时ê民众thài lóng kah教会隔离离leh？In稳当beh讲这是教会有错误lah，是自称基督徒有错误lah。有影，现今大多数 teh反对基督，这是一个出名ê事实。我bat有读tio̍h一个反对教会ê着者，to̍h是劳动阶级ê运动 ê出名ê 指导者所着 ê册。伊不止剧烈来lé骂基督教。总是真奇怪，伊有加一句话teh讲：「耶稣to̍h m̄是亲像今日ê教徒ê款，设使耶稣若koh出现 tī咱中间，咱今日ê人的确beh亲像古早，oe-oe khoeh-hoeh lóng beh óa去就近伊。」我teh奇怪，m̄知伊本身beh无？Hoān-sè beh。不过in beh顺服iá是m̄，这却是别问题。事实民众本身也是tio̍h大大自责chiah ē用得。照看咱今日ê人神经有khah过敏，来teh审议大多数ê人m̄ ài去教会ê因端。照我teh想hit-ê主要 ê理由，无别物，只有是因为in to心内无想ài beh去教会。In to无够额关心tī khah重要ê问题，所以chiah无beh去教会。

总是教会mā是犹原的确tio̍h大大自责lah，确实教会的确tio̍h ē-thang表示基督ê精神，ǹg望thang亲像早时，hō͘耶稣gâu 吸引众人。Tī-chia却也有淡薄错误tī-・leh，所以我ǹg望咱知影，咱ê教会tú-tú tio̍h行啥物路。

我bat一pái，请教一位有受教育ê劳动者。Hit时伊有对我讲：「现今ê教会若敢出头，亲像lín教会ê头，耶稣ê款，来为民众，为劳动者来kah资本家做对敌。Hit时你稳当beh看见kui大阵人，koh一pái亲像早时仝款，beh来跟tòe伊。」总是这是无影 ê话，因为咱ê主耶稣，其实mā lóng无为 tó位一pêng，不过是有为正义反对罪恶；赞成牺牲ê 行为，反对顾己ê所做。伊是全然无有阶级ê偏见 tī-・leh。M̄是lah!设使教会有为 tó位一pêng，稳当是bē-tàng代表基督，亦到尾连劳动者to mā续犹原bē-tàng欢喜咱ê教会。设使若ē-thang讲耶稣是lóng无phô͘-tháⁿ hiah-ê khah高尚ê 阶级ê人，mā犹原thang讲伊lóng无teh phô͘-tháⁿ hiah-ê teh跟tòe伊ê民众。实在伊有疼痛一般ê民众，总是伊mā是有勇敢koh诚实心来款待in。Tī世界从来bat牺牲ka-kī来服事众人-・ê，从中耶稣是第一清白 ê人。In有错误，伊to̍h教示in，in有顾ka-kī，伊to̍h对in传放sak ka-kī ê道理。伊吩咐in凡事ài有君子。伊有教示in tio̍h明白人ê 幸福，不在tī外形ê富有。

教会ê要务是tio̍h遵守伊ê道理，譬喻来讲论劳动问题，真chē人teh主倡讲做教职者tio̍h-ài有讲究工业问题。我看这是无必要。照我看，经济 ê问题，有三个当事者tī--leh:一是资本家，to̍h是teh供给劳动 ê材料；二是劳动者，或是用手á是用头脑-・ ê，in ê工是teh生产á是teh分配物；三是消费者，若是无人thang消in所做ê物，结局in两位是bē-tàng存立。早前是资本家khah有权力来压迫劳动者，以及消费者。总是现今ê劳动者，是teh试看tio̍h án怎chiah thang来得tio̍h hit-ê权柄。亦若做ē来，to̍h消费者大面犹原mā是有teh ǹg望beh压迫in。Tī chit时咱ê教会ê使命是tio̍h-ài代表基督来对资本家、劳动者，以及消费者，平平来苦劝讲：「Lín是兄弟，啥事相欺负ah?Lín ê主to̍h是基督，是一个，亦lín lóng是兄弟。」

现今有chē-chē阶级，lóng是gâu为tio̍h ka-kī来征战，对hit款运动，咱ê教会却的确m̄-thang为 tó位一pêng，iáu-koh tī chia iáu有一阶级，咱教会的确tio̍h为伊，to̍h是hiah-ê可怜sàn-chhiah-・ê，无人帮助-・ê，受压迫ê人。过去教会khah无teh做chit-ê tāi-chì、in凄惨teh喉叫ê声，常常有thàu到tī咱ê主ê 耳孔，讲：「Lín基督徒thài hiah-ni̍h无闲teh拯救人ê灵魂，致到续无时间thang来帮助来拯救阮。」今á日ê教会的确tio̍h koh-khah有关心tī hiah-ê无依óa可怜ê人，来保护in，亲像中世纪教会所做ê仝款。

设使将来教会若是讲tio̍h四正来表明基督，thang hō͘民众koh一pái来tòe伊，教会的确是tio̍h公然出头来拥护 hiah-ê可怜无依óa ê人。教会的确tio̍h要紧来主倡社会的ê 宗教。

咱所teh讲ê社会的ê 宗教是啥物意思？

Tī希腊教会有流传teh讲起，两位人所第一欢喜ê圣者：一to̍h是叫做圣者Koa-se-an(St. Cassian)；二是叫做圣者Nî-ko-lia̍p(St. Nicholas)。圣者Koa-se-an是代表个人的ê基督教ê人。伊不止关心tī伊ê灵魂 kah伊ê拯救ê事；依ta̍k日有礼拜，也常常禁食来苦楚ka-kī。圣者Nî-ko-lia̍p是代表社会的ê基督教ê人。伊ê一生thang讲是奉事ê生活。伊有为tio̍h基督来帮助hiah-ê可怜ê人；伊有看护 hiah-ê破病-・ê，伊有拥护 hiah-ê受压迫-・ê；伊有疼痛hiah-ê细汉ê kiáⁿ儿。

照in ê流传有讲，后来Koa-se-an有死，也上起去天里ê时，主有问伊讲：
「Koa-se-an，你tùi hia teh上来ê时，tī地里你看见啥物无？」
「主ah，我有看见一个拖车-・ê，tī土糜窟内，teh nòa来nòa去，teh bē-tàng thang起来。」
「亦你有帮助伊做啥物无？」
「主ah，无；因为我beh来见你ê面，我恐惊phah la-sâm我ê白衫。」
后来Nî-ko-lia̍p亦来，身躯污秽，bak chē-chē土糜真lah-sap。
Hit时主有问伊讲：
「Nî-ko-lia̍p ah，你啥事污秽bak hiah-ni̍h chē土糜 ?」
Nî-ko-lia̍p讲：
「主ah，我看见一个可怜ê 拖车-・ê，tī土糜窟，teh nòa来nòa去，亦我有àⁿ落去kā伊tàu giâ hit-ê车轮，来帮助伊起来。」

主讲：「Nî-ko-lia̍p ah，你所做是真好。Κoa-se-an ah，因为你有细腻来保惜你hit领受洗礼ê白衫，所以in tī世间ta̍k年，beh一日来siàu念你ê荣光。Nî-ko-lia̍p ah，因为你有帮助你ê 兄弟，脱出土糜ê 艰苦，所以你有thang得tio̍h四日。」

Chit-ê流传是thang做譬喻来教示咱，耶稣有为tio̍h hiah-ê tiàm-tī土窟内，teh nòa来nòa去ê可怜ê人来死，所以看咱ê教会有帮助in到啥物程度，上帝beh照hit-ê程度来祝福伊，hō͘伊兴起。

Iáu-koh chit-ê流传，犹原thang说明tī今日ê教会，所有ê两款ê 宗教。头一款，是用全心神来思想本身ê灵魂，本身ê拯救，本身tùi ka-kī ê精神生活ê责任。chit款咱hoān-sè thang叫做是个人的ê 宗教。凡若有人热心tī社会奉事-・ê，m̄-thang看轻chit点。因为这是宗教生活ê根本。Tī ta̍k时代已经有chē-chē圣徒以及英雄，有得tio̍h上帝ê默示，牺牲一切来图谋成圣 ê生活。Chit款个人的ê 宗教，tio̍h有进步到koh-khah深，koh-khah有力，to̍h教会以及世界，tī将来chiah有大ê ǹg望tī-・leh。总是宗教若koh-khah深，koh-khah有力，to̍h无kan-taⁿ满足hit款个人的ê 宗教生活。宗教若有koh-khah长大，到尾自然是tio̍h有开花，koh有结子。宗教若有koh-khah成做亲像基督ê款式，到尾to̍h变成gâu疼人，gâu怜悯咱ê同伴；若有同伴hō͘罪恶所围困，咱tio̍h gâu显出同情ê心，来kah伊做伙艰苦；若有同伴受无公道ê款待，咱tio̍h ē gâu替in受气，tio̍h有勇敢热诚ê心，甘愿为tio̍h in来费了时间kah精神，有决心甘愿变性命ài帮助in，ǹg望in至少ē-thang来照in所有ê好处来活。

设使将来上帝ê教会若是讲tio̍h 提高一般ê民众，tio̍h叫醒众人，来热诚走chhōe咱ê主，咱的确是tio̍h 提高in到tī khah高，khah阔ê 宗教观念。教会的确m̄-thang kan-taⁿ想，beh来安慰 hiah-ê 凄惨-・ ê niā-niā；教会的确tio̍h考虑啥物法度thang阻止 in ê凄惨ê源头。教会的确m̄-thang kan-taⁿ想beh来淡薄改造hiah-ê ài 食酒-・ê，以及pháiⁿ品行-・ê，掠án-ne做满足，也的确m̄-thang iáu-koh容允hit款差不多tiāⁿ-tio̍h koh ín起in ài lim酒kah 放荡 ê 环境。教会的确tio̍h关心tī社会ê 环境，ē晓认明到tī啥物程度，是有影响tio̍h众人ê 品性；教会的确tio̍h指示国民知影，国民 ê 品性是比咱国民 ê富有koh-khah贵重；教会的确tio̍h拣召伊做好ê kiáⁿ儿，聪明、明理ê人，seng-lí人、事业家、劳动者来出头；续要求in tio̍h kā in为tio̍h ka-kī ê事业，所beh 费了ê时间kah思想，以及气力，拨淡薄来献做基督ê路用；教会的确tio̍h对hiah-ê tī礼拜日出入tī教会穿súi-súi ê衣裳ê信徒，来见证hō͘ in知，设使in若kan-taⁿ用全精神来teh建立ka-kī ê灵性niā-niā，是iáu未完成上帝拣召in ê大ê目的；tio̍h对in见证，hō͘ in知tio̍h超越tī本身ê拯救kah德行ê 进步，tio̍h进前来siàu念，m̄-nā是tī远远ê外邦ê所在ê人niā-niā，koh也tio̍h siàu念tī本国所有chē-chē无人thang帮助ê人，亲像tiàm-tī贫民窟-・ê，tī病院-・ê，tī慈惠院-・ê，tī酒店-・ ê，tī当店 -・ê，以及hiah-ê khiā起tī pháiⁿ厝ê可怜无人teh 管顾ê细kiáⁿ。这是教会所tio̍h做ê事业；设使有人beh对咱讲教会的确tio̍h维持伊四正ê使命，kan-taⁿ来拯救人ê灵魂，hit时咱beh 应讲，教会若趁伊ê主耶稣ê法度，来拯救人ê灵魂to̍h是够额。是lah，教会实在ê使命，是beh拯救人ê灵魂，总是咱tio̍h ē了解基督是用啥物法度来teh拯救人ê灵魂。伊to̍h是用súi-súi牺牲ê精神，来感动人ê心，用兄弟所看ē tio̍h ê疼，来教示in信仰in所看bōe tio̍h ê上帝ê疼。咱若是án-ne做，hoān-sè hiah-ê离开教会ê大多数ê人，稳当ē亲像tī加利利ê款式，来做伊ê学生。Κiám-chhái咱ē koh一pái看见kui大阵人来跟tòe tī伊ê身边。