《《平民ê基督传》》

 | | | 转寄

Tē it koàn Tī Κhí-thâu 第一卷 Tī起头「第一章 未有世界，伊to̍h已经Tī-Teh」之二

作者 Tâi-e̍k:Ko Tek-chiong, Siu-tèng: Chng Hūi-phêng&Lîm Chùn-io̍k 2020.12.20

Chit-ê pí-kàu ê, lóng sī khah kīn-tāi ê sū, — chí-ū sī 2,000 nî chêng ê sū. Chóng-.sī Páu-lô ū tùi Ê-hu-soh lâng kóng khí, tùi goân khì-thâu hit-ê sè-kài, to̍h í-keng ū chhim-chhim teh koan-sim tī lán, ia̍h I-é-su lîm-kàu sè-kan chit-ê kè-ōe, m̄-sī Siōng-tè chò pa̍t hāng sū liáu, chiah siūⁿ-tio̍h ê. Che to̍h sī bōe chhòng-chō thiⁿ-tē ê í-chêng, tùi Siōng-tè ê thiàⁿ-thàng, to̍h í-keng ū chit-ê éng-oán ê kè-ōe, to̍h sī beh hō͘ éng-oán ê Ki-tok lâi chín-kiù jîn-lūi, lâi chū-chi̍p tē-bīn chiūⁿ chèng khó-liân ê kiáⁿ-jî, kui tī thiⁿ-.ni̍h ê pē ê sèng-chhiú. Siōng-tè ū sî-siông teh khòaⁿ-kò͘ lán.

Ǹg-bāng lán kā che khek tiâu tī sim-.ni̍h, thang khah ē liáu-kái sèng-chheh só͘ kà-sī ê tō-lí, to̍h sī kóng, "Jîn-lūi ê keng-giām tiong, Siōng-tè ta̍k téng-hō ê khé-sī, tī bōe piáu-hiān tī-chia chit-ê ū khòaⁿ-kìⁿ ê sè-kài ê í-chêng, í-keng ū chún-pī tī hia hit-ê bô khòaⁿ-kìⁿ ê sè-kài. Bōe hián-hiān tī chit-pêng ê chìn-chêng, to̍h í-keng lāu chá tī hit-pêng lóng chai hit-ê sū-si̍t. "Tiàm tī hit-ê chhin-chhiat ê sè-kài", tī khí-thâu ū tō, tō kakah Siōng-tè tông-chāi, tō to̍h sī Siōng-tè." Tī hit-ê hn̄g-hn̄g éng-oán ê sè-kài, Siōng-tè ê thiàⁿ-thàng ê kè-ōe tiong, to̍h í-keng ū chún-pī Siōng-tè ê sèng kiáⁿ hòa-sin ài "beh ūi-tio̍h lán chèng lâng í-ki̍p lán ê chín-kiù."

Só͘-í lán beh tui-chhōe lán ê Chú ê seng-oa̍h, tio̍h ài tò-tńg siūⁿ kàu chin hn̄g ê só͘-chāi, sī tio̍h ài pôaⁿ-kòe lán ê siông-siông ê khùi-la̍t só͘ ta̍t ē kàu ê ke̍k-tiám, sī tio̍h ài kàu tī Chhòng-sè-kì teh kóng khí goân khì-thâu Siōng-tè ū chhòng-chō thiⁿ-tē, hit sî koh kóng khí bē sǹg-tit ê sî, sī tio̍h ài kàu tī sèng kiáⁿ hòa-sin, "Hi-lu̍t ông ê sî, I-é-su ū chhut-sì tī Iû-thài ê Bia̍t-lé-hèm." Hit sî koh kóng khí bû-hān liōng ê sî, chiah ē-tàng tui-chhē tio̍h lán ê Chú ê toān-kì ê khí-gôan.

Τéng-bīn só͘ kóng chiah-ê, sī Iô-há-neh teh siá Ki-tok thôan ê thāi-tō͘.

Góa ài siàu-liām tio̍h tiàm tī Ê-hu-soh hit-ê só͘ thiàⁿ ê nî-lāu ê kàm-tok, to̍h sī "I-é-su só͘ thiàⁿ ê ha̍k-seng Iô-há-neh," tng i bōe sí ê chìn-chêng, ū chē-teh gia̍h pit lâi siá hit pún “Lán ê Chú ê Seng-gâi," hit pún "chi̍t lāu-lâng ê kì-ek ê hok-im toān."

I-é-su chāi-sè saⁿ nî kú, tī Pa-le̍k-su-teng ke̍k chhin Mi-si-lah kah i kau-pôe, tī i Iô-há-neh ê kì-ek tiong, ū éng-oán ê Ki-tok, chit-ê khah chhim, giâm-siok ê su-sióng tī-.leh, chit-ê éng-oán ê Ki-tok, to̍h sī "tùi kó͘-chá í-lâi pún-lâi to̍h ū ê, tiāⁿ-tiāⁿ chhut-hiān" tī sè-kan. Só͘-í Iô-há-neh ū kiàn-chèng kóng, "Tī khí-thâu ū tō, tō kah Siōng-tè tông-chāi. Tō to̍h sī Siōng-tè." Hit sî Iô-há-neh ū siūⁿ-tio̍h éng-oán ê Ki-tok tī bōe hòa-sin ê chìn-chêng láu-chá to̍h cháiⁿ-iūⁿ teh khòaⁿ-kò͘ chit-ê khó-liân ê sè-kài. Tng chit-ê sè-kài m̄-bat siūⁿ-tio̍h i, iáu kah i lī hn̄g-hn̄g tī hit-ê àm-àm kòe-khì ê sî, "I í-keng tī sè-kan, sè-kan tùi I lâi chhòng-chō, m̄-koh sè-kan m̄-bat I." "Oa̍h-miā tī I ê lāi-bīn; chit-ê oa̍h-miā sī lâng ê kng." "Ū chin ê kng lâi ji̍p sè-kan, teh chiò bān lâng."

Í-siōng só͘ kóng chiah-ê, lóng sī ò-biāu ê ōe, sè-kan lâng ê su-sióng, si̍t-chāi sī oh-tit liáu-kái. Chin kî-kòai! Án-chóaⁿ kóng, "Chit-ê Ki-tok put-sî tī chia. I tiàm tī ú-tiū lāi, chò ú-tiū ê oa̍h-miā. I tiàm tī lâng ê lāi-bīn, chò liông-sim ê kng. Sui-jiân lán m̄-bat I, iáu-bōe ū sè-kan ê chìn-chêng, I to̍h í-keng khiā-khí tī lán tiong-kan." Che tú-tú sī chiàu Augustine ê ì-sù só͘ kóng, Ki-tok-kàu sī tùi khui-phiah thiⁿ-tē ê sî, to̍h kah lán tông-chāi. Che tú-tú sī chiàu Tertullian ê sim-su tiong hó-táⁿ lâi siūⁿ kóng, tùi bān sè í-lâi Ki-tok to̍h chún-pī beh hòa-sin chiâⁿ-chò lâng.

Chit-ê比较的，lóng是khah近代ê事，—只有是2,000年前ê事。总是保罗有对以弗所人讲起，tùi源起头hit-ê世界，to̍h已经有深深teh关心tī咱，亦耶稣临到世间chit-ê计画，m̄是上帝做别项事了，chiah想tio̍h ê。这to̍h是未创造天地ê以前，tùi上帝ê疼痛，to̍h已经有chit-ê永远ê计画，to̍h是beh hō͘永远ê基督来拯救人类，来聚集地面上众可怜ê kiáⁿ儿，归tī天里ê父ê圣手。上帝有时常teh看顾咱。

Ǹg望咱kā这刻tiâu tī心里，thang khah ē了解圣册所教示ê道理，to̍h是讲，「人类ê经验中，上帝ta̍k等号ê启示，tī未表现tī chia chit-ê有看见ê世界ê以前，已经有准备tī-hia hit-ê无看见ê世界。未显现tī chit-pêng ê chìn前，to̍h已经老早tī hit-pêng lóng知hit-ê事实。」Tiàm tī hit-ê亲切ê世界，「Tī起头有道，道kah上帝同在，道to̍h是上帝。」Tī hit-ê远远永远ê世界，上帝ê疼痛ê计画中，to̍h已经有准备上帝ê圣kiáⁿ化身ài「beh为tio̍h咱众人以及咱ê拯救。」

所以咱beh追chhōe咱ê主ê生活，tio̍h ài倒tńg想到真远ê所在，是tio̍h ài pôaⁿ过咱ê常常ê气力所达ē到ê极点，是tio̍h ài到tī创世记teh讲起源起头上帝有创造天地，hit时koh讲起bē算得ê时，是tio̍h ài到tī圣kiáⁿ化身，「希律王ê时，耶稣有出世tī偤太ê伯利恒。」Hit时koh讲起无限量ê时，chiah ē-tàng追chhōe tio̍h咱ê主ê传记ê起源。

顶面所讲chiah-ê，是约翰teh写基督传ê态度。

我ài siàu念tio̍h tiàm tī以弗所hit-ê所疼ê年老ê监督，to̍h是「耶稣所疼ê学生约翰，「当伊未死ê chìn前，有坐teh gia̍h笔来写hit本「咱ê主ê生涯，」hit本「一老人ê记忆ê福音传。」

耶稣在世三年久，tī巴勒斯坦极亲密来kah伊交陪，tī伊约翰ê记忆中，有永远ê基督，chit-ê khah深，严肃ê思想tī-.leh，chit-ê永远ê基督，to̍h是「tùi古早以来本来to̍h有ê，tiāⁿ-tiāⁿ出现」tī世间。所以约翰有见证讲：「Tī起头有道，道kah上帝同在。道to̍h是上帝。」Hit时约翰有想tio̍h永远ê基督tī未化身ê chìn前老早to̍h怎样teh看顾chit-ê可怜ê世界。当chit-ê世界m̄-bat想tio̍h伊，iáu kah伊离远远tī hit-ê暗暗过去ê时，「他已经tī世间，世间tùi他来创造，m̄-koh世间m̄-bat他。」「活命tī他ê内面；chit-ê活命是人ê光。」「有真ê光来入世间，teh照万人。」

以上所讲chiah-ê，lóng是奥妙ê话，世间人ê思想，实在是oh得了解。真奇怪！Án怎讲，「Chit-ê基督不时tī chia。他tiàm tī宇宙内，做宇宙ê活命。他tiàm tī人ê内面，做良心ê光。虽然咱m̄-bat他，iáu未有世间ê chìn前，他to̍h已经khiā起tī咱中间。」这tú-tú是照Augustine（奥古斯丁)ê意思所讲，基督教是tùi开辟天地ê时，to̍h kah咱同在。这tú-tú是照 Tertullian ê心思中好胆来想讲，tùi万世以来基督to̍h准备beh化身成做人。