《《平民ê基督传》》

 | | | 转寄

Jī koàn Tē sì chiuⁿ Siàuliân Kah Sêngliân 二卷第四章 少年Kah成年

作者 Tâi e̍k:Ko Tekchiong,Siutēng Lîm Chùnio̍k & Chng Hūiphêng 2024.03.31

Tē sì chiuⁿ Siàuliân Kah Sêngliân

Sèngchheh ū kìchài Iésu tī siàuliân sîtāi, cha̍pjī hòe ê sî só͘ tútio̍h ê chi̍tê kò͘sū, lâi phahphòa hitê saⁿcha̍pnî, tn̂gtn̂g, tiāmchēng ê le̍ksú. Lán teh kîkoài m̄chai sī ū siáⁿmi̍h goânin tīteh? M̄ chai sī ū siáⁿmi̍h bo̍ktek chiah lâi teh kóng khí? Kám sī ū ìsù beh àmsī, tī I ê chengsîn sengoa̍h ê hoatta̍t siōng ê choánki? Kiámchhái sī teh àmsī, tī hit sî Iésu tāikhài chiah chho͘chho͘ iúì bat tio̍h I ê sînpì?

Iûthàilâng ê gíná, nā kàu cha̍pjī hòe, chiàu in ê kuikí, lóng hō͘ in ha̍ksi̍p lu̍thoat ê kàsī, lâi chiâⁿchò "lu̍thoat ê Kiáⁿ", tútú sī chhinchhiūⁿ hiānkim, bôlūn siáⁿmi̍h Kitokkàu ê thoânthé, ū kiâⁿin ê lések lâi hō͘ gíná, ū hūn tī kàuhōe lóng chóng ê chekjīm kāngkhoán. Chhinchhiūⁿ ánne, I ê sèhàn kî íkeng kòeliáu. I tī simlāi sī ū kámkak chongkàu siōng tiōngtāi ê chekjīm. Chit sî I ēthang kah tōalâng chòhóe chiūⁿ Êlúsalem̀ hù cheh. Só͘í lán ū tha̍k tio̍hkóng,"Τa̍k nî Pôaⁿ kòecheh ê sî, I ê pēbú khì Êlúsalem̀, kàu I cha̍pjī hòe ê sî, chiàu chehkî ê lē, lóng chiūⁿ Êlúsalem̀."

Sèngchheh tùi chit chân, ū khòaⁿ putchí tāng, só͘í tùi ánne, ū giú lán ê sim ài lâi chùì chittiám. Lán thang sióngsiōng, chitê sèngchêng tiāmchēng, chhimtîm ê gíná Iésu, tī láuchá ê tiongkan, ū gia̍h thâu teh thènghāu chitê kihōe, chit sî I ê simlāi ū putchí siū chin tōa ê kámtōng, lâi kah chèng Nachalia̍t ê sûnlé chiá chòtīn chhuthoat, tùi hit tiâu Nachalia̍t ê tōa tōlō͘, ǹg hitê pêⁿiûⁿ ti̍tti̍t lo̍hkhì, iā chùì tehkhòaⁿ hiahê tùi siangchhe lō͘ lâi chiap tīn ê chēchē ê sin ê thoânthé, tāike kengkòe sianchó͘, íki̍p sianti lâng só͘ bat le̍kkòe ê ū le̍ksú ê só͘chāi, jiânāu ū kiâⁿ kàu tī Sūliām, tāike to̍h hiohkhùn tīhia lâi thiaⁿkìⁿ Ílēsa ê sūchek, iūkoh beh kiâⁿkòe Kîpía ê sî, ū thiaⁿkìⁿ kóng, hit só͘chāi sī Sàulô ông ê kò͘hiong. In tāike ná kiâⁿ ná teh gîm hoaⁿhí ê chìnhêng koa — Siphian — lâi oló Êlúsalem̀ ê sèngsiâⁿ.

Lán sī chin ohtit siatsióng, hiahê jia̍tsim ê Iûthài gíná ê liāmthâu; chiôngtiong chò gíná ê Iésu, thâukhíseng lâi khòaⁿkìⁿ sèng ê Êlúsalem̀, hit sî I sī kámsióng siáⁿ khoán, sī hō͘ lán kohkhah bētàng siatsióng・ê! chiàu I tehkhòaⁿ, Êlúsalem̀ m̄ sī chi̍tê kokbîn ê kiaⁿsiâⁿ niāniā, mā m̄ sī chi̍tê ū siū chēchē le̍ksú ê kìek só͘ chngthāⁿê siâⁿchhī niāniā. Êlúsalem̀ sī chi̍tê sèng ê siâⁿ; ū kiatliân tī I ê chongkàu, I ê kîtó, I ê sèngchheh; iā ū kiat liân tī I ê bîncho̍k ê le̍ksú tiong chò tēit sînsèng ê sîkî. Chèng sûnlé chiá hoa̍h ji̍p Tamásek (** Êlúsalem̀ ) siâⁿ ê sî, sī íkeng ji̍p tī Siōngtè ê sèng ê siâⁿ.

Khaksi̍t, chāi Iésu tehkhòaⁿ, I ji̍p siâⁿ hit ji̍t, sī I itseng só͘ tio̍h kìliām ê ji̍t. Tī hit chi̍t lépài kú ê tiongkan, I úntàng ū seⁿkhí kîī íki̍p kèngùi ê liāmthâu. Chhì siūⁿ, I ji̍p tī I ê pē ê chhù, choân sèkài ê Isulael lâng só͘ chunkèng kèngpài ê tiongsim, hitê chòngkoan ê tiāntn̂g, hit sî I ê simsîn m̄chai giâmsiok kàu ánchóaⁿ! chhì siūⁿ, I khòaⁿkìⁿ kángchheng kángbān ê kui tōatīn ê jia̍tsim, kèngkhiân ê Iûthàilâng, tùi thiⁿē ta̍k kok chūchi̍p, lâi chak tī Êlúsalem̀ ê koechhī, ūê tah pò͘pêⁿ hiohkhùn tī soaⁿ・n̍i̍h, iā tāike chūchi̍p chòhóe ēng tâng chi̍tiūⁿ ê sim, beh tī I ê sèngtiān lâi ho̍ksāi Pē, hit sî I khòaⁿkìⁿ hitê kongkéng, I ê simkoaⁿ kám bô chin hoaⁿhí khoàilo̍k! bô giâugî, hiahê khah lāu ê lâng ê tiongkan, ūê sī gâu kengthé lâng, gâu khòaⁿ khin lâng ê kèngkhiân, só͘í bô kàu gōani̍h siū kámtōng. Chóng・sī lâng nā m̄ sī tùi cha̍pjī hòe khí, sī bōe seⁿkhí hitkhoán ê simkoaⁿ! só͘í khaksi̍t hitê kénghóng, Iésu khòaⁿliáu sī kámkhài bû liōng!

Tī hitê giâmsiok ê àmmê, tī sûi lâng ê katêng, hoānsè ū kúinā ê katêng chò chi̍tê thoânthé, lâi t ī"lâuténg" siú hitê tùi kúinā sèkí ílâi, só͘ teh chíbêng I ê Pôaⁿ kòecheh ê lések, kohchài chhì siūⁿ, I khòaⁿtio̍h chitê chêngkéng, hit sî ê kámsióng siáⁿ khoán? hit sî Pôaⁿkòecheh ê iûⁿko íkeng thâi, bôkàⁿ ê piáⁿ kah phang chháu íkeng pâi tī toh・ n̍i̍h, ū chēchē sèsè Hàn ê gíná, tōabīn Iésu iā sī ū óa lâi mn̄g só͘ pâilia̍t ê lések kóng,"Chitê lések sī siáⁿmi̍h ìsù?"hit sî tī chèng tāike ê tiongkan, tēit lāu ê lâng, to̍h chin giâmsiok lâi ìn kóng,"Chitê to̍h sī Chú ê Pôaⁿkòecheh ê lések, lâi siàu liām chá Chú ū pôaⁿkòe Isulael chèng kiáⁿsun ê chhù, lâi chínkiù lán ê ke."khaksi̍t chhinchhiūⁿ chit khoán kénghóng, chò gíná ê Iésu khòaⁿliáu, úntàng siū tōa kámtōng, lâi seⁿkhí kîī ê liāmthâu chiah tio̍h.

Taⁿ lâi kóngkhí chiahê La̍hbí ê sū, inūi ū tāmpo̍h líiû tī・leh, só͘í lán chiah tio̍h te̍kpia̍t lâi kóngkhí I kah in tâmlūn ê kò͘sū.

Iûthàilâng ê kengchheh (Talmud) ū chísī lán chai, sèngtiān ê phênggīoân (Sanhedrim), sī khah siông tī ta̍kpái ê cheh ê sî, tio̍h ài lâi chē tī "Gîmá" ê téngbīn lâi kàsī jînbîn. In só͘ kóng・ê sī tansûn, phó͘thong ê kàsī, ta̍k lâng thang lâi thiaⁿ, lâi mn̄g. Ū chi̍t ji̍t, chitê gíná Iésu ū khòaⁿ tang khòaⁿ sai, chin hihán ê khoán, lâi sìkè kiâⁿ tī hitê chònggiām ê thiaⁿtn̂g, lâi tittio̍h chēchē sinkî ê ìnsiōng khek tī simlāi, iā tī bô phahsǹg ê tiongkan, I ū kiâⁿ lâi khiā tī hitê "Gîmá" ê téngbīn!

Chi̍tēá ê tiongkan, chitê gíná Iésu lóng bô teh siūⁿ I ê lāubú, pêngiú íki̍p kîtha itchhè ê sū. Chitê siàuliân gíná Iésu khiā tīchia, simsîn putchí chhùita himbō͘ tìhūi, to lóng bô boánchiok Nachalia̍t hiahê bûti ê lāu La̍hbí ê kàsī. Sīmchì tī chitê "Gîmá" téng, koh ū chèng kokbîn ê tōa siansiⁿ, ū chaibat ê lâng chēchē tī・leh, só͘í ū kohkhah seⁿkhí himbō͘ ê sim.


Lán thang siūⁿ, I ū jia̍tsim tī teh thiaⁿ, lâi siū in ê kàsī. Kàu hit àm, ta̍k lâng to lóng sìsòaⁿ liáu, I ko͘putchiong iā tio̍h līkhui in, lâi sìkè se̍h lâi se̍h khì tī Êlúsalem̀ ê kelō͘ ・ n̍i̍h, iā lóng bētàng tútio̍h siáⁿmi̍h pêngiú, só͘í phahsǹg ū chhinchhiat ê hūjînlâng, hó khoánthāi chitê sitbê ê gíná Iésu, ū chúnpī pângkeng hō͘ I hiohkhùn, chúnpī mīpau hō͘ I chia̍h. Keh chákhí, I khùnchhéⁿ, to̍h kohchài lâi chahng ê só͘chāi, iā thiaⁿ iā siūⁿ in só͘ kóng ê tōlí. Ū sî I mā sòa jia̍tsêng lâi chhéngkàu in. Kàu lō͘bé, hiahê lāu La̍hbí soah putchí ū chùì tio̍h I, sīmchì soah chin chhùbī ài kah I tâmlūn, só͘í āulâi in "Lóng kîkoài I ê chhongbêng kah I ê ìntap."

Tùi tī pa̍t só͘chāi lán só͘ chaiiáⁿ, lūn gíná ê thâunáu ê hoatta̍t, lán tek khak bētàng kàu gōa kîthāi Iûthài ê La̍hbí ê pangchō͘. Hoánchoán chēchē sī koanhē gíná púnsin ê oa̍tle̍k. Liân hiahê bô bī bô sò͘ ê sîn ha̍kchiá, kiámchhái ū sî mā iáu ē kìtit in púnsin bat chò gíná ê khoán, só͘í chhinchhiūⁿ Iésu hitkhoán ū khiáukhùi, jia̍tsêng ê thâunáu ê gíná, úntàng sī putchí ē chhuipek hiahê siansiⁿ ê liôngsim. Tī hiahê Iûthài ê La̍hbí ê tiongkan, ū chēchē chin gâu・ê, m̄ sī kanta miâ kóng sī sîn ha̍kchiá niāniā. Tī in tiongkan ū chēchē chhimtîm ê susióngka, kosiōng ê jînkeh chiá tī・leh. Chhinchhiūⁿ La̍hbí Hiléluh(Hillel), Siámmái(Shammai), íki̍p Páulô ê siansiⁿ Kamália̍t(Gamaliel), chiahê siansiⁿ kàu kináji̍t, tī Iûthài ê le̍ksú tiong sī hō͘ lâng chunkèng chò chongkàu susiúⁿ ê tēit kosiōng ê chítō chiá. Chiahê lâng tōabīn tī hit ji̍t ū chhutse̍k tī hitê "Gîmá" ê téngbīn. Inūi tī Pôaⁿkòecheh ê sî, in tekkhak sī bô khiàmsek chiah tio̍h.

Tī āulâi tāikhài Iésu sī bô kah La̍hbí kauōaⁿ ìkiàn kàu gōa chē. Chóng・sī chit sî tāike bênghián ū saⁿchhùbī tī・leh. Chèng La̍hbí ū chhut būntê hō͘ chitê gíná Iésu lâi siūⁿ. M̄ chai Iésu thiaⁿ in ê kàsī liáu, ū kámsióng siáⁿ khoán?M̄ chai Iésu ū tùi in chhéngkàu siáⁿmi̍h khoán ê būntê bò͘? Phah sǹg ū chēchē būntê, I sī úntàng ài chai, kîtiong chhinchhiūⁿ lūnkhí Siōngtè tùi Isulael lâng ê kèōe, á・sī lūnkhí Mesíiah ê ǹgbāng, íki̍p Pôaⁿkòecheh ê ìsù. Κiámchhái I iā ū siūⁿ kóng, ánchóaⁿ Siōngtè to ū hiánchhut I ê thiàⁿ, thài ē iûgoân tī chit sèkan ū khó͘thàng, ū chōeok tī・leh, chit chióng òbiāu ê būntê, I úntàng ū mn̄g, māū khólêng. Lán kám m̄ sī chin ài thiaⁿ I ánchóaⁿ lâi mn̄g, iā ánchóaⁿ lâi ìn? siatsú chitê kò͘sū nāsī ū ìsù, ài beh àmsī, tī chitê gíná Iésu ê sengoa̍h tiong ê choánki lâi kóng, ísiōng lán só͘ teh siūⁿ ê, si̍tchāi sī chin tiōngiàu ê būntê. Hokimsu ê tùchiá, engkai tio̍h ài siá bêng, putkò Lūka chíū sī chai Mâlíah só͘ chai ê niāniā. M̄koh Mâlíah sī tútú in tâmlūn beh liáu chiah ji̍pkhì. Lūka sī tùi Mâlíah lâi tittio̍h chitê siausit. Só͘í chitê kò͘sū thang kóng sī chin ûihām, chin bô oânchoân ê kò͘sū.

Lán sī tiāⁿtio̍h ǹgbāng hiahê khah láuliān ê La̍hbí tīhia, ū ê beh ū khùila̍t thang ìn I ê jia̍tsêng ê susiúⁿ ê iaukiû. Putkoán siáⁿ khoán, in khòaⁿliáu sī siongtong chheⁿkiaⁿ I ê chhongbêng, to̍h himbō͘ Iésu lâi tiàm tī in ê tiongkan, lâi thiaⁿ lâi mn̄g téngténg ê būntê, tìkàu sòa bē kìtit sîkan ti̍tti̍t teh kòekhì, iā Nachalia̍t ê sûnlé chiá, to lóng tńgkhì à. Kàu saⁿ ji̍t āu, Iôséhuh kah Mâlíah sim putchí jû loān, lâi teh chhōe i, āulâi chhōetio̍h I tī tiān・ n̍i̍h,"chē tī hiahê siansiⁿ ê tiongkan, iā teh thiaⁿ, iā teh mn̄g."

Hit sî Mâlíah khòaⁿkìⁿ I to̍h "gōnggia̍h", tōabīn sī inūi ū khòaⁿkìⁿ i hitê kiaⁿ pháiⁿsè ê gíná Iésu, ū kah hiahê tōa La̍hbí chē chòhóe teh tâmlūn. Chóng・sī lán thang phahsǹg, m̄ sī kanta inūi ánne nātiāⁿ. Mâlíah ū khòaⁿtio̍h chitê gíná Iésu chhinchhiūⁿ ū hiánchhut tāmpo̍h kohiūⁿ ê iôngmāu, I ê ba̍kchiu ū hoatchhut sinī ê kongchhái tī・leh. Mâlíah sī teh chheⁿkiaⁿ, Iésu úntàng ū kenggiām tio̍h siáⁿmi̍h kîī ê sū chiah tio̍h!

Sī lah! Iésu ū kenggiām tio̍h Êlúsalem̀, I kakī ê Pôaⁿkòecheh, I ê Pē ê sèngtiān, kángchhengbān lâng phak pài tī Siōngtè ê bīnchêng, íki̍p kah La̍hbí chòhóe tâmlūn ê chêngkéng. Sèngchheh tùi tī lō͘bóe chit chân ū putchí khòaⁿtiōng, só͘í suijiân bô kìchài kàu gōani̍h siôngsè, thang hō͘ lán chai hitê chêngkéng, putkò lán lóng bián giâugî, chitê tāichì sī I ê chin iàukín ê kenggiām. M̄ koán siáⁿ khoán, chitê gíná Iésu tī I ê simsîn ū tittio̍h sinī ê kenggiām chiah tio̍h.

Sèngchheh ū kì Iésu hù chitê thâuchi̍t pái ê Pôaⁿkòecheh ê kò͘sū, lâi phahphòa I ê siàuliân sîtāi, hitê tn̂gtn̂g tiāmchēng ê le̍ksú; khaksi̍t chitê kò͘sū sī ū teh chísī I ê senggâi tiong ê choánki.

Mâlíah khiànchek Iésu, mn̄g kóng,"kiáⁿah, lí siáⁿsū khoánthāi goán kàu ánne?" Chitkù kám m̄ sī tongjiân ê ōe? siatsú lâi kóng, ū siáⁿmi̍h hūjînlâng hoânló kúinā ji̍t kú, lâi chhōe i só͘ sitlo̍h ê sèkiáⁿ, simlāi hoànsióng ta̍k ténghō ê sū, āulâi hutjiânkan chhōetio̍h i, khòaⁿkìⁿ i ê gíná simlāi hoaⁿhoaⁿ híhí, lóng bô siūⁿtio̍h pēbú ê kankhó͘, hit sî chò pēbú ê lâng, kám m̄ sī tiāⁿtio̍h iûgoân beh chiàu ánne lâi mn̄g i ê kiáⁿ? chò lāubú ê lâng sī chin khóliân, sūsū sī chin gâu khòalū. Mâlíah sī kah chēchē hūjînlâng kāngkhoán, sī bōe líkái i ê sèkiáⁿtī simlāi só͘ teh oa̍htāng ê hitkhoán sînpì ê susiúⁿ.

Iésu tùi I ê lāubú só͘ ìn chit kù ōe, sī lán thâuchi̍t pái thiaⁿkìⁿ I só͘ kóng ê ōe, ū kìchài tī sèngchheh lāi・ê. Tùi I só͘ ìn chit kù ōe, hō͘ lán thang chai, Mâlíah só͘ siông ū ánchóaⁿ ēng súisúi ê chengsîn teh kàsī Iésu bat Pē Siōngtè ê sū. Chitkù ū teh àmsī, Mâlíah tōabīn sī íkeng ū tùi Iésu kóngkhí I ê sînpì tek ê chhutsì, íki̍p tùi Siōngtè I só͘ū ê te̍kpia̍t koanhē. I to̍h sī ìn kóng,"siáⁿsū chhōe Góa, kám m̄chai Góa engkai tī Góa ê Pē ê chhù?"

Chóng・sī chit kù ōe, kîsi̍t sī iáu ū teh piáusī kohkhah chhim ê ìsù tī・leh. I ìn ánne, sī piáubêng I íkeng ū siókhóa teh līkhui Mâlíah, sī piáubêng I ū phō hitkhoán liân Mâlíah to iā sī bētàng líkái ê susiúⁿ tī・leh. Lán thang ēng kèngkhiân ê liāmthâu lâi thuisióng, chit sî Iésu sī íkeng ū thoatchhut hitê éngoán ê sèkài ê pòaⁿ ìsek ê chengsîn chōngthāi, tī I ê simlāi íkeng ū kámchhiok tio̍h chi̍tsutá ê kng, lâi bêngpe̍k I púnsin sī ū khah kohiūⁿ tī chiuûi ê lâng, ū khah kohiūⁿ tī hiahê kah I chòhóe teh chhitthô ê gíná, íki̍p pôeióng I tōahàn ê pēbú. Chitê gíná Iésu ê chengsîn ê hoatta̍t, sī chiāmchiām ê sū, lâng só͘ bētàng khòaⁿkìⁿ・ê, sī chhinchhiūⁿ chhunthiⁿ sî ê sèchâng chhiū teh suh i ê chhiūchiap khílâi téngbīn kāngkhoán. Khiok ū sî tī lâng ê chengsîn ê hoatta̍t siōng, iûgoân bat tútio̍h chēchē pái ê choánki. Lán nāsī hôekò͘ lán chò gíná ê chōngthāi, lán iûgoân ē kìtit, kàu tī cha̍pjī hòe ê tiongkan, mā sī ū kenggiām tio̍h chēchē pái hitkhoán giâmsiok ê choánki, to̍h sī tī hitkhoán ê sîchūn, Siōngtè ū tī àmchīⁿ ê tiongkan, lâi hóngbūn lán siàuliân lâng ê simsîn, iā lán ê tōahiaⁿ mā lóng m̄chai pòaⁿhāng. Chāi hitkhoán phó͘thong lâng ê cha̍pjī hòe ê gíná, to ū hitkhoán ê kenggiām, só͘í lán khaksìn, tī hitê ū chònggiâm koh ē kámtōng lâng ê Pôaⁿkòecheh ê chi̍t lépài kan, chitê sîntông Iésu, sī úntàng tittio̍h chhimchhim ê kenggiām chiah tio̍h.

I ê lāubú Mâlíah tekkhak sī ū chi̍tsutá kámchhiok tio̍h chitê sūsi̍t, inūi lán ū tha̍ktio̍h kóng,"In m̄chai I só͘ kā in kóng ê I. I ê lāubú ū kā chiahê ōe lóng kì tī sim・ni̍h. "Chhinchhiūⁿ tī khah āulâi, lán só͘ ēthang khòaⁿkìⁿ ê, lūn I ê lāubú ê bōe liáukái I ê sū, kîsi̍t m̄ sī kanta chitpái niāniā. Tī khah āulâi I putsî tio̍h ko͘li̍p, bô lâng thang líkái I ê simsu, che sī bētàng siámphiah ê sūsi̍t. Chóng・sī liân chit sî, Iésu to sī túchiah cha̍pjī hòe niāniā, to̍h íkeng ū siókhóa kámkak tio̍h I ê ko͘to̍k, bôliâu ê liāmthâu, che sī Iésu ê ko͘to̍k ê sengoa̍h ê khígoân.

Tùi tī ísiōng só͘ kóng chiahê, hō͘ lán kohkhah ài chùì tī chit kù tété ê ōe, to̍h sī kóng, "Iésu to̍h kah in lo̍hkhì kàu Nachalia̍t, lâi sūnchiông in." siatsú, Iésu iā sī chi̍tê phó͘thong ê chūjiân lâng ê gíná lâi kóng, chhinchhiūⁿ I hitkhoán ū chhimtîm kosiōng ê susiúⁿ, íki̍p kenggiām tī・leh, I úntàng sī khah bô ìhiòng tī hitkhoán bô chhùbī ê chngkha ê sengoa̍h chiah tio̍h. I kám m̄ sī ài kah hiahê tōa siansiⁿ chòhóe tiàm tī Êlúsalem̀? I kám m̄ sī ài chū ánne tiàm tī I ê Pē ê chhù, lâi ha̍ksi̍p chò "I ê Pē ê kang" ê tōa ê kàsī? siatsú I kójiân chū ánne tiàm tīhia, bián giâugî, lán mā sī úntàng ē siūⁿchhut chēchē hóthiaⁿ koh kèngkhiân ê líiû, thang lâi piānbêng. Chóng・sī chitê sîntông Iésu chai, iā sòa chísī lán chai, lâng tansûn lâi sūnho̍k pēbú, chiôngsū hitkhoán bô khòaⁿoa̍h ê sūgia̍p, tī pē ê bīnchêng ū sî iáu kohkhah sī kosiōng, sînsèng ê sū. Lán sī putchí bē jímsiū jînseng bô khòaⁿoa̍h ê lō͘chām; só͘í khah hó lán tio̍h chai, hitkhoán ê lō͘chām, sī I só͘ beh tamtng ê thianhūn.

Chit sî chāi Iésu tehkhòaⁿ, I ê tansûn ê ji̍tsiông ê sengoa̍h, sī teh chò "I ê Pē ê kang."inūi I chitchūn, tú chiah sī cha̍pjī hòe, iā I ê tansûn ê katêng sengoa̍h, íki̍p tùi pēbú só͘ tio̍h chīn ê hàusūn, bô giâugî, sī siōng hó ê chúnpī, thang chò I chionglâi ê lō͘ēng. Tī I ê sengoa̍h, bô ū hui chūjiân ê kenggiām, á・sī ū thang hiánchhut I sī ū tōalâng ê khìkhài, lâi hō͘ lâng phō͘tháⁿ, á・sī kiaⁿhiâⁿ ê khoánsit tī・leh.

Chhengliân ê sengoa̍h, I ê hoatta̍t sī tio̍h ū chūjiân, ū kuikí, ū khongkiān, ū oa̍hkhì ê khoánsit. Chitê chò gíná ê Iésu, iûgoân sī tī bô lâng chùì tio̍h ê tiongkan, chiāmchiām lâi tōahàn・ê. Tōabīn chitsî I mā sī m̄chai iáⁿ Siōngtè ê ìsù, sī ài I tī āulâi tio̍h chīn I ê gībū lâi chiàukò͘ I ê chiúkóaⁿ ê lāubú Mâlíah, só͘í chiah lâi ínchhōa I khì tiàm tī hitê phianphiah ê chngkha, lâi hàusūn I ê sītōalâng khah ke cha̍ppeh nî kú. Chhinchhiūⁿ ánne, tī I ê simlāi khǹg sin ê būntê, tī I ê ba̍kchiu khǹg sin ê kîkoài, chitê gíná Iésu ū tòtńg khì in tau Nachalia̍t, tīhia lâi tittio̍h ha̍pgî ê chúnpī, thang oânsêng I lîmkàu sèkan ūitio̍h lán, íki̍p lán ê chínkiù ê sūgia̍p.




第四章 少年Kah成年

圣册有记载耶稣tī少年时代，十二岁ê时所tú tio̍h ê一个故事，来phah破hitê三十年，长长、恬静ê历史。咱teh奇怪m̄知是有啥物原因tī teh？M̄知是有啥物目的chiah来teh讲起？Kám是有意思beh暗示，tī伊ê精神生活ê发达上ê一转机？Kiámchhái是teh暗示，tī hit时耶稣大概chiah初初有意识着伊ê神秘？

偤太人ê gín'á，若到十二岁，照in ê规矩，lóng hō͘ in学习律法ê教示，来成做「律法ê Kiáⁿ」，tútú是亲像现今，无论啥物基督教ê团体，有行in ê礼式来hō͘ gín'á，有份tī教会lóng总ê责任仝款。亲像ánne，伊ê细汉期已经过了。伊tī心内是有感觉宗教上重大ê责任。Chit时伊ēthang kah大人做伙chiūⁿ耶路撒冷赴节。所以咱有读tio̍h讲：「Τa̍k年Pôaⁿ过节ê时，伊ê父母去耶路撒冷，到伊十二岁ê时，照节期ê例，lóng chiūⁿ耶路撒冷。」

圣册tùi chit层，有看不止重，所以tùi ánne，有giú咱ê心ài来注意chit点。咱thang想像，chitê性情恬静、深沉ê gín'á耶稣，tī老早ê中间，有gia̍h头teh thèng候chitê机会，chit时伊ê心内有不止受真大ê感动，来kah众拿撒勒ê巡礼者做阵出发，tùi hit条拿撒勒ê大道路，ǹg hitê平洋直直落去，也注意teh看hiahê tùi双叉路来接阵ê chēchē ê新ê团体，大家经过先祖，以及先知人所bat历过ê有历史ê所在，然后有行到tī Sūliām，大家to̍h歇困tī hia来听见Ílēsa ê事迹，又koh beh 行过Kîpí'a ê时，有听见讲，hit所在是扫罗王ê故乡。In大家ná行ná teh吟欢喜ê进行歌—诗篇—来oló耶路撒冷ê圣城。

咱是真oh得设想，hiahê热心ê偤太gín'á ê念头；从中做gín'á ê耶稣，头起先来看见圣ê耶路撒冷，hit时伊是感想啥款，是hō͘咱koh khah bē tàng设想得ê！照伊teh看，耶路撒冷m̄是一个国民ê京城niāniā，mā m̄是一个有受chēchē历史ê记忆所粧thāⁿê城市niāniā。耶路撒冷是一个圣ê城；有结连tī伊ê宗教，伊ê祈祷，伊ê圣册；也有结连tī伊ê民族ê历史中做第一神圣ê时期。众巡礼者hoa̍h入大马色(**耶路撒冷)城ê时，是已经入tī上帝ê圣ê城。

确实，在耶稣teh看，伊入城hit日，是伊一生所tio̍h记念ê日。Tī hit一礼拜久ê中间，伊稳当有生起奇异以及敬畏ê念头。试想，伊入tī伊ê父ê厝，全世界ê以色列人所尊敬敬拜ê中心，hitê壮观ê殿堂，hit时伊ê心神m̄知严肃到án怎！试想，伊看见káng千káng万ê kui大阵ê热心敬虔ê偤太人，tùi天下ta̍k国聚集，来chak tī耶路撒冷ê街市，有ê搭布棚歇困tī山里，也大家聚集做伙用同一样ê心，beh tī伊ê圣殿来服事父，hit时伊看见hitê光景，伊ê心肝kám无真欢喜快乐！无侥疑，hiahê khah老ê人ê中间，有ê是gâu kengthé人，gâu看轻人ê敬虔，所以无到gōani̍h受感动。总是人若m̄是tùi十二岁起，是bōe生起hit款ê心肝！所以确实hitê景况，耶稣看了是感慨无量！

Tī hitê严肃ê暗暝，tī随人ê家庭，hoānsè有几nā个家庭做一个团体，来tī「楼顶」守hitê tùi几nā世纪以来，所teh指明伊ê Pôaⁿ过节ê礼式，koh再试想，伊看tio̍h chitê情景，hit时ê感想啥款？Hit时Pôaⁿ过节ê羊羔已经thâi，无酵ê饼kah芳草已经排tī桌里，有chēchē细细汉ê gín'á，大面耶稣也是有óa来问所排列ê礼式讲：「Chitê礼式是啥物意思？」Hit时tī众大家ê中间，第一老ê人，to̍h真严肃来应讲：「Chitê to̍h是主ê Pôaⁿ过节ê礼式，来siàu念早主有pôaⁿ过以色列众kiáⁿ孙ê厝，来拯救咱ê家。」确实亲像chit款景况，做gín'á ê耶稣看了，稳当受大感动，来生起奇异ê念头chiah tio̍h。

Taⁿ来讲起chiahê拉比ê事，因为有淡薄理由tī leh，所以咱chiah tio̍h特别来讲起伊kah in谈论ê故事。

偤太人ê经册(Talmud)有指示咱知，圣殿ê评议员(Sanhedrim)，是khah常tī ta̍k pái ê节ê时，tio̍h ài来坐tī「砛á」ê顶面来教示人民。In所讲ê是单纯、普通ê教示，ta̍k人thang来听，来问。有一日，chitê gín'á耶稣有看东看西，真稀罕ê款，来四界行tī hitê壮严ê厅堂，来得tio̍h chēchē新奇ê印象刻tī心内，也tī无phah算ê中间，伊有行来khiā tī hitê「砛á」ê顶面！

Chi̍tē'á ê中间，chitê gín'á耶稣lóng无teh想他ê老母、朋友以及其他一切ê事。Chitê少年gín'á耶稣khiā tī chia，心神不止嘴干欣慕智慧，to lóng无满足拿撒勒hiahê无知ê老拉比ê教示。甚至tī chitê「砛á」顶，koh有众国民ê大先生，有知bat ê人chēchē tī leh，所以有koh khah生起欣慕ê心。


咱thang想，伊有热心tī teh听，来受in ê教示。到hit暗，ta̍k人to lóng四散了，伊ko͘不终也tio̍h离开in，来四界se̍h来se̍h去tī耶路撒冷ê街路里，也lóng bē tàng tú tio̍h啥物朋友，所以phah算有亲切ê妇人人，好款待chitê失迷ê gín'á耶稣，有准备房间hō͘他歇困，准备面包hō͘他食。隔早起，他困醒，to̍h koh再来昨昏ê所在，也听也想in所讲ê道理。有时伊mā续热诚来请教in。到路尾，hiahê老拉比soah不止有注意tio̍h伊，甚至soah真趣味ài kah他谈论，所以后来in「Lóng奇怪他ê聪明kah他ê应答。」

Tùi tī别所在咱所知影，论gín'á ê头脑ê发达，咱的确bē tàng到gōa期待偤太ê拉比ê帮助。反转chēchē是关系gín'á本身ê阅历。连hiahê无味无素ê神学者，kiámchhái有时mā犹ē记得in本身bat做gín'á ê款，所以亲像耶稣hit款有巧气、热诚ê头脑ê gín'á，稳当是不止ē催逼hiahê先生ê良心。Tī hiahê偤太ê拉比ê中间，有chēchē真gâu ê，m̄是kantaⁿ名讲是神学者niāniā。Tī in中间有chēchē深沉ê思想家，高尚ê人格者tī leh。亲像拉比Hiléluh(Hillel)、Siámmái(Shammai)，以及保罗ê先生Kamália̍t(Gamaliel)，chiahê先生到今á日，tī偤太ê历史中是hō͘人尊敬做宗教思想ê第一高尚ê指导者。Chiahê人大面tī hit日有出席tī hitê「砛á」ê顶面。因为tī Pôaⁿ过节ê时，in的确是无欠席chiah tio̍h。

Tī后来大概耶稣是无kah拉比交换意见到gōa chē。总是chit时大家明显有相趣味tī leh。众拉比有出问题hō͘ chitê gín'á耶稣来想。M̄知耶稣听in ê教示了，有感想啥款？M̄知耶稣有tùi in请教啥物款ê问题无？Phah算有chēchē问题，他是稳当ài知，其中亲像论起上帝tùi以色列人ê计画，á是论起弥赛亚ê ǹg望，以及Pôaⁿ过节ê意思。Κiámchhái他也有想讲，án怎上帝to有显出他ê疼，thài ē犹原tī chit世间有苦痛，有罪恶tī leh，chit种奥妙ê问题，他稳当有问，mā有可能。咱kám m̄是真ài听他án怎来问，也án怎来应？设使chitê故事若是有意思，ài beh暗示，tī chitê gín'á耶稣ê生活中ê转机来讲，以上咱所teh想ê，实在是真重要ê问题。福音书ê着者，应该tio̍h ài写明，不过路加只有是知马利亚所知ê niāniā。M̄ koh马利亚是tútú in谈论beh了chiah入去。路加是tùi马利亚来得tio̍h chitê消息。所以chitê故事thang讲是真遗憾，真无完全ê故事。

咱是tiāⁿtio̍h ǹg望hiahê khah老练ê拉比tī hia，有ê beh有气力thang应他ê热诚ê思想ê要求。不管啥款，in看了是相当生惊他ê聪明，to̍h欣慕耶稣来tiàm tī in ê中间，来听来问等等ê问题，致到续bē记得时间直直teh过去，也拿撒勒ê巡礼者，to lóng tńg去à。到三日后，约瑟kah马利亚心不止jû乱，来teh chhōe他，后来chhōe tio̍h他tī殿 里，「坐tī hiahê先生ê中间，也teh听，也teh问。」

Hit时马利亚看见他to̍h「戆gia̍h」，大面是因为有看见他hitê 惊pháiⁿ势ê gín'á耶稣，有kah hiahê大拉比坐做伙teh谈论。总是咱thang phah算，m̄是kantaⁿ因为ánne nātiāⁿ。马利亚有看tio̍h chitê gín'á耶稣亲像有显出淡薄koh样ê容貌，他ê目chiu有发出新异ê光彩tī leh。马利亚是teh生惊，耶稣稳当有经验tio̍h啥物奇异ê事chiah tio̍h！

是lah!耶稣有经验tio̍h耶路撒冷，他kakī ê Pôaⁿ过节，他ê父ê圣殿，káng千万人phak拜tī上帝ê面前，以及kah拉比做伙谈论ê情景。圣册tùi tī路尾chit层有不止看重，所以虽然无记载到gōani̍h详细，thang hō͘咱知hitê情景，不过咱lóng免侥疑，chitê tāichì是伊ê真要紧ê经验。M̄管啥款，chitê gín'á耶稣tī伊ê心神有得tio̍h新异ê经验chiah tio̍h。

圣册有记耶稣赴chitê头一pái ê Pôaⁿ过节ê故事，来phah破他ê少年时代，hitê长长恬静ê历史；确实chitê故事是有teh指示他ê生涯中ê转机。

马利亚遣责耶稣，问讲：「Kiáⁿ ah，你啥事款待阮到ánne？」Chit句kám m̄是当然ê话？设使来讲，有啥物妇人人烦恼几nā日久，来chhōe她所失落ê细kiáⁿ，心内幻想ta̍k等号ê事，后来忽然间chhōe tio̍h伊，看见伊ê gín'á心内欢欢喜喜，lóng无想tio̍h父母ê艰苦，hit时做父母ê人，kám m̄是tiāⁿtio̍h犹原beh照ánne来问伊ê kiáⁿ？做老母ê人是真可怜，事事是真gâu挂虑。马利亚是kah chēchē妇人人仝款，是bē理解她ê细kiáⁿ tī心内所teh活动ê hit款神秘ê思想。

耶稣tùi他ê老母所应chit句话，是咱头一pái听见他所讲ê话，有记载tī圣册内ê。Tùi他所应chit句话，hō͘咱thang知，马利亚所常有án怎用súisúi ê精神teh教示耶稣bat父上帝ê事。Chit句有teh暗示，马利亚大面是已经有tùi耶稣讲起他ê神秘tek ê出世，以及tùi上帝他所有ê特别关系。他to̍h是应讲：「啥事chhōe我，kám m̄知我应该tī我ê父ê厝？」

总是chit句话，其实是iáu有teh表示koh khah深ê意思tī leh。他应ánne，是表明他已经有小khóa teh离开马利亚，是表明他有抱hit款连马利亚to也是bē tàng理解ê思想tī leh。咱thang用敬虔ê念头来推想，chit时耶稣是已经有脱出hitê永远ê世界ê半意识ê精神状态，tī他ê心内已经有感触tio̍h一屑á ê光，来明白他本身是有khah koh样tī周围ê人，有khah koh样tī hiahê kah伊做伙teh chhitthô ê gín'á，以及培养他大汉ê父母。Chitê gín'á耶稣ê精神ê发达，是渐渐ê事，人所bē tàng看见ê，是亲像春天时ê细丛树teh suh伊ê树汁起来顶面仝款。却有时tī人ê精神ê发达上，犹原bat tú tio̍h chēchē pái ê转机。咱若是回顾咱做gín'á ê状态，咱犹原ē记得，到tī十二岁ê中间，mā是有经验tio̍h chēchē pái hit款严肃ê转机，to̍h是tī hit款ê时chūn，上帝有tī暗静ê中间，来访问咱少年人ê心神，也咱ê大兄mā lóng m̄知半项。在hit款普通人ê十二岁ê gín'á，to有hit款ê经验，所以咱确信，tī hitê有壮严koh ē感动人ê Pôaⁿ过节ê一周间，chitê神童耶稣，是稳当得tio̍h深深ê经验chiah tio̍h。

他ê老母马利亚的确是有一屑á感触tio̍h chitê事实，因为咱有读tio̍h讲：「In m̄知他所kā in讲ê他。他ê老母有kā chiahê话lóng记tī心里。」亲像tī khah后来，咱所ē thang看见ê，论他ê老母ê bē了解他ê事，其实m̄是kantaⁿ chit pái niāniā。Tī khah后来他不时tio̍h孤立，无人thang理解他ê心思，这是bē tàng闪避ê事实。总是连chit时，耶稣to是túchiah十二岁niāniā，to̍h已经有小khóa感觉tio̍h他ê孤独、无聊ê念头，这是耶稣ê孤独ê生活ê起源。

Tùi tī以上所讲chiahê，hō͘咱koh khah ài注意tī chit句短短ê话，to̍h是讲：「耶稣to̍h kah in落去到拿撒勒，来顺从in。」设使，耶稣也是一个普通ê自然人ê gín'á来讲，亲像他hit款有深沉高尚ê思想，以及经验tī leh，他稳当是khah无意向tī hit款无趣味ê庄脚ê生活chiah tio̍h。伊kám m̄是ài kah hiahê大先生做伙 tiàm tī耶路撒冷？伊kám m̄是ài自ánne tiàm tī他ê父ê厝，来学习做「他ê父ê工」ê大ê教示？设使他果然自ánne tiàm tī hia，免侥疑，咱mā是稳当ē想出chēchē好听koh敬虔ê理由，thang来辩明。总是chitê神童耶稣知，也续指示咱知，人单纯来顺服父母，从事hit款无khòaⁿ活ê事业，tī父ê面前有时iáu koh khah是高尚、神圣ê事。咱是不止bē忍受人生无khòaⁿ活ê路站；所以khah好咱tio̍h知，hit款ê路站，是他所beh担当ê天分。

Chit时在耶稣teh看，伊ê单纯ê日常ê生活，是teh做「他ê父ê工。」因为他chit chūn，túchiah是十二岁，也他ê单纯ê家庭生活，以及tùi父母所tio̍h尽ê孝顺，无侥疑，是siōng好ê准备，thang做他将来ê路用。Tī他ê生活，无有非自然ê经验，á是有thang显出他是有大人ê气慨，来hō͘人phō͘-tháⁿ，á是惊惶ê款式tī leh。青年ê生活，他ê发达是tio̍h有自然，有规矩，有康健，有活气ê款式。Chitê做gín'á ê耶稣，犹原是tī无人注意tio̍h ê中间，渐渐来大汉ê。大面chit时伊mā是m̄知影上帝ê意思，是ài他tī后来tio̍h尽他ê义务来照顾他ê守寡ê老母马利亚，所以chiah来引chhōa他去tiàm tī hitê偏僻ê庄脚，来孝顺他ê序大人khah加十八年久。亲像ánne，tī他ê心内khǹg新ê问题，tī他ê目chiu khǹg新ê奇怪，chitê gín'á耶稣有倒tńg去in tau拿撒勒，tī hia来得tio̍h合宜ê准备，thang完成他临到世间为tio̍h咱，以及咱ê拯救ê事业。