《《平民ê基督传》》

 | | | 转寄

Jī koàn Tē jī chiuⁿ Chhùlí Kàngtàn 二卷第二章 处女降诞

作者 Tâi e̍k:Ko Tekchiong,Siutēng Lîm Chùnio̍k & Chng Hūiphêng 2024.03.17

Tē jī chiuⁿ Chhùlí Kàngtàn
Ūitio̍h chitê būntê, tī kīnlâi ū chiâⁿchò itpoaⁿ ê gīlūn, iā siôngsiông seⁿchhut putan kah giâugî ê liāmthâu. Só͘í tīchia lán ài ke siá chi̍t chiuⁿ, lâi kántan lūnkhí lán ê Chú ê chhùlí Kàngtàn ê sū.

Tùi chitê būntê, si̍tchāi m̄sī kanta bīsìnchiá teh giâugî hitê sūsi̍t niāniā, liân tī Kitoktô͘ ê tiongkan, to iûgoân ū chēchē lâng teh chútiuⁿ kóng, che sī bô koanhē tī lán teh sìn Iésu sī sînsèng, soah iaukiû chit chân tio̍h pàng hēteh, khòaⁿchò bētàng koattēng ê būntê, iā soah chútiuⁿ kóng, lán tio̍h tùi lán ê Sìnkeng lâi santû chit kù, "I tùi Sèng Sîn ê koânlêng tâuthai, tùi chāiseklí Mâlíah chhutsì" ê ōe khílâi, ǹgbāng thang kiámchió lâng ê giâugî.

Lán hoānsè thang sìniōng in, lâi khòaⁿ In ê ìsù sī sêngsi̍t, iáukoh lán ài chísī in chai, chit chióng bô bûnbêng ê thāitō͘, sī putchí ū súnhāi, koh ū chhògō͘ tī・leh. Lán bô líiû thang kóng, che sī sìchiàⁿ ê susiúⁿ. Kîsi̍t chit chióng susiúⁿ, kàu bóe tiāⁿtio̍h sī ē énghióng tī lán teh sìn Iésu sī sînsèng. Kàuhōe hiahni̍h chùtiōng lâi kìchài chitê sūsi̍t tī in ê Sìnkeng, to m̄sī bô intoaⁿ tī・leh. Inūi kòekhì ê le̍ksú, ū chísī lán chai chi̍t hāng ê kàsī, kóng, hoānnā lâng sitlo̍h Chú ê chhùlí Kàngtàn ê sìngióng, to̍h sī sitlo̍h hòasin ê kàulí ê tiongsim chio̍h.

Lūn chitê tōa ê būntê, lán beh lâi kánlio̍k kóng, sī chin ûilân ê sū. Putkò chhiáⁿ iôngún góa lâi chhìkhòaⁿ, thâu chi̍t hāng lâi kóngkhí hitê le̍ksútek ê chênghêng, piáubêng chitê kàulí, siáⁿsū chiah ē lâi hē tī Sìnkeng ê lāitiong; tējī hāng, lâi gīlūn tī kináji̍t, lâng ū ánchóaⁿ teh hoántùi, teh giâugî chittiám; tēsaⁿ hāng, lán ài lâi chútiuⁿ siáⁿsū bô pósiú chit tiâu ê tōlí, tī lán ê sìngióng ê lāibīn, sī bē ēngtit ê intoaⁿ.

Taⁿ lán thâu chi̍t hāng, lâi lūn hitê le̍ksútek ê chênghêng. Tng lán ê Chú chāisè ê tiongkan, chèng ha̍kseng sī koattoàn m̄bat siūⁿtio̍h chitê būntê. In nāsī iáubōe liáukái Kitok sī sîn, chūjiân chit chióng sū, in khòaⁿliáu sī put ha̍plí, chin kîkoài, bētàng sìn tit ê sū. Chiàu sèngchheh só͘ kóng, Mâlíah ū "kā itchhè ê sū kì tī sim・ni̍h." lán chai Mâlíah sī kèngkhiân, sī tiāmchutchut ê hūjînlâng, só͘í hō͘ lán thang sìn, hoānsè tûkhì tùi ke̍k sió pō͘hūn ê chìchhin ê lâng ígōa, Mâlíah lóng bô lō͘chhut chitê tāichì. I beh thài ē leh? Chhì siūⁿ lâng lóng iáu tehkhòaⁿ Iésu sī chi̍tê lâng niāniā ê sî, chhinchhiūⁿ chit chióng ê būntê, i lâi khàm ba̍t teh, lóng bô kóngkhí, che kám m̄sī chin súi, chūjiân ê thāitō͘? Mâlíah kám ē bē kìtit i só͘ huniok ê, chin chheⁿkiaⁿ ê kankhó͘ ê chêng kéng? Siatsú nā m̄sī Mâlíah iûgoân sī íkeng ū liáukái Kitok sī sîn, íki̍p i ê chhùlí Kàngtàn ê tōa ê ìgī, i kám beh kā chit chióng, chiàu lâng khòaⁿ tiāⁿtio̍h sībô ìsù, m̄bat ê kenggiām, lâi tùi hitkhoán kāu giâugî ê sèkài lō͘chhut?

Lán chai chèng ha̍kseng tī khíthâu teh kah Iésu kaupôe, lóng sī khòaⁿ i chò chi̍tê lâng niāniā. Si̍tchāi che bêngbêng mā sī Siōngtè ê ìsù, Iésu iûgoân sī ài lâng ánne khoánthāi i. I ū chúnchò chi̍tê lâng, lâi tittio̍h in ê thiàⁿthàng, khimgióng kah chunkèng ê sim. Putkò in ê sim sī ū chiāmchiām chìnji̍p khah chhim, chòeāu sòa seⁿkhí kîī kah kiaⁿhiâⁿ ê liāmthâu, simlāi sòa putchí bêloān, m̄chai I sī siáⁿ lâng. Chèng ha̍kseng sòa lóng m̄chai iáⁿ tio̍h ánchóaⁿ lâi susiúⁿ I. Iésu māsī bô pangchō͘ in ê khùila̍t, m̄nā sī ánne, sīmchì sòa únba̍t, bô ài lâng chai I sī sîn. Liân in ū kámchhiok・tio̍h I ê sînsèng ê chi̍tsutá ê kng ê sî, I iā m̄ chún in lâi kóngkhí. Liân tī piàn iôngmāu ê kenggiām āu, I mā iáu teh hoanhù in tio̍h chēngchēng thènghāu kàu tī "Jînchú tùi sílâng tiong koh oa̍h・khílâi" ê ji̍t, chiah thang kóngkhí I sī sîn. Putkò hitê sî íkeng pekkīn tī Ii ê lîmchiong, I chiah ū piáubêng púnsin kóng,"Lín tio̍h sìn Siōngtè, ia̍h tio̍h sìn Góa.""Góa kah Góa ê Pē sī chi̍tê.""Sèng Sîn to̍h sī Góa tùi Pē só͘ chhe・ê, beh lîmkàu lín.""ū chi̍t ji̍t, Góa beh lâi símphòaⁿ oa̍hlâng, sílâng."

Chóng・sī kàu tī Iésu ê kohoa̍h, kengkòe hitê òbiāu ê sìcha̍p ji̍t, seng thiⁿ, koh Sèng Sîn lîmkàu liáuāu, chèng ha̍kseng chiah chiap tio̍h chin huisiông tōa ê khésī, lâi cha̍phun liáukái tī kîī ê saⁿ nî kú tiàm Pale̍ksuteng Hitê kah in chòhóe sengoa̍h ê, sī siáⁿ lâng, to̍h sī bêngpe̍k tútú sī chiàu ēbīn in só͘ kóng ê."tō ū chiâⁿchò jio̍kthé khiākhí tī lán tiongkan, ū intián kah chinlí móamóa, koh góa bat khòaⁿkìⁿ I ê êngkng, chhinchhiūⁿ to̍kseⁿ kiáⁿ tùi Pē só͘ tit ê êngkng."

Lūn lâng teh sìn Iésu sī sîn, che sī choânjiân bô koanhē tī I ê chhùlí Kàngtàn ê sūsi̍t. Inūi tī chèng ha̍kseng ê tiongkan, tōapō͘hūn sī lóng m̄ chaiiáⁿ chitê sūsi̍t, iā suijiân in lóng bô thiaⁿkìⁿ pí in só͘ kenggiām ê, koh khah chá ê siáⁿmi̍h sū, in ê sìngióng mā sī bōe iôchoah, iûgoân mā sī ē hiáutit kòpe̍k kóng,"goán chai, Siōngtè ê Kiáⁿ ū lîmkàu sèkan." Chitê sūsi̍t sī tī láuchá ê tiongkan ū giâmgiâm khàm ba̍t, putkò kàu tī itpoaⁿ ê khìhun íkeng chúnpī piān thang sêngsiū, hit sî chitê sūsi̍t chiah lō͘hiān, só͘í chhì siūⁿ, hit sî in ê sìngióng kám m̄ sī chīnchāi kiankò͘ koh oânchoân? inūi lūn chhùlí Kàngtàn ê sū, tī íchêng in khòaⁿliáu sībô siáⁿmi̍h ìsù tī・leh, Chóng・sī chit sî hitê ìsù sī putchí bêng. Chitê sūsi̍t ū tùi I ê sînsèng ê òbiāu, lâi tûkhì chēchē hūnloān ê būntê. Chitê sūsi̍t sī ū hûha̍p tī I ê hòasin ê sūsi̍t, chhinchhiūⁿ sósî ê hûha̍p tī só ê khoánsit kāngkhoán iūⁿ.

Chūjiân chitê kò͘sū, sī ti̍tchiap tùi Mâlíah, á・sī kanchiap tùi Mâlíah ê chhinlâng, tōabīn Iôhaneh, á・sī tùi Mâlíah hiahê kèngkhiân ê hūjînlâng phōaⁿ lâi thiaⁿkìⁿ ê. Siōng chá ha̍kseng ánchóaⁿ lâi thoânpò hitê siausit, lán lóng m̄chai pòaⁿhāng. Tongsî ê kàuhōe só͘ boánchiok ê chèngkì sī siáⁿmi̍h khoán, lán mā sī lóng m̄chai. Lán chíū chaiiáⁿ,"Iésu ê lāubú Mâlíah ū kah i ê hiaⁿtī saⁿkap tòa."Koh chaiiáⁿ tī bô kúi nî ê tiongkan, chitê siausit ū piàn thoân tī choân Pale̍ksuteng; iūkoh chaiiáⁿ chitê siausit, tī bô kúi nî kú, ū piànchò chi̍tê kháuthôaⁿ tī in tiongkan, iā chitê siausit chiâⁿchò kháuthôaⁿ liáuāu, Máthài chiah gia̍h pit lâi kìchài, iā Lūka chiah sòa kìchài kohkhah siôngsè tī chheh・ni̍h. Lán chíū chai tongsî ê kàuhōe ū chhutpán chiahê hokimsu lâi piáubêng In ê sìngióng, sòa kā chitê sìngióng lâi pīⁿ ji̍p tī cháchá ê Sìnkeng ê lāibīn. Tīchia ū Lômá lâng óa tī Chúāu 100 nî, in teh kiâⁿsélé ê sî só͘ teh ēng ê Sìnkeng, tī hit lāitiong, ū chi̍t kù teh kóng,"Τùi Sèng Sîn lâi hoâiīn, tùi chāiseklí Mâlíah lâi chhutsì."íāu tī ta̍k sîtāi ê kàuhōe lóng bô piànōaⁿ, iā lóng bô iôtāng, ū kìchài chitê sūsi̍t tī in ê Sìnkeng, lâi siôngsè soatbêng I ê hòasin ê tiongsim ê kàsī. Kàu hiānkim tī thong sèkài ta̍k só͘chāi ê kàuhōe, to lóng sī ū kàsī in ê kiáⁿjî, tio̍h sìn I ê hòasin ê tōlí, sòa kiò in tio̍h àmliām kóng, "góa sìn Iésu Kitok, îit ê Chú, to̍h sī tùi Sèng Sîn ê koânlêng tâuthai, tùi chāiseklí Mâlíah chhutsì."

Chit sî lán ài chiàu sìchiàⁿ ê sūnsī lâi khòaⁿ ha̍kseng ū ánchóaⁿ lâi kenggiām i ê chhùlí Kàngtàn ê sūsi̍t. Chèng ha̍kseng siōng chá sī ū tittio̍h tōa ê khaksìn lâi kenggiām・tio̍h Kitok ê sînsèng. To̍kto̍k lán ū jīn Kitok sī sîn, sī Siōngtè, hit sî lán chiah ū thang gīlūn i ê chhùlí Kàngtàn ê būntê. Lán nāsī bô ū jīn Kitok sī sîn, chūjiân i ê chhùlí Kàngtàn ê sū, sī khòaⁿchò bô ìsù. Lán chíū ē hiáutit lâi chôngpài hitê seng thiⁿ ê Kitok, lâi khòaⁿ I chò sī Siōngtè, hit sî chiah ē tittio̍h cha̍phun ê khaksìn, lâi bêngpe̍k Mâlíah só͘ū thiaⁿkìⁿ hitê sînsèng, koh sînpì ê ōe, kóng,"Sèng Sîn beh lîmkàu lí, Chìkoân・ê ê koânlêng beh tììm lí, só͘í tùi lí seⁿ ê, beh chheng chò sèng, chò Siōngtè ê Kiáⁿ."Tùi ánne, chhinchhiūⁿ sósî ê hûha̍p tī só ê khoánsit, hit sî I ê chhùlí Kàngtàn ê sūsi̍t, lán chiah ē khòaⁿchò sī ū hûha̍p tī I ê sînsèng, ū oânsêng I ê sînsèng, chiâⁿchò hō͘ lâng ēthang sìn tit ê sūsi̍t.

Tī sî chitê sū chiah bênghián? Chitê sū m̄ sī kengkòe chēchē nî kú, kàu ū sîkan thang hoatseng chēchē thoânsoat ê sî chiah bênghián. M̄sī! Chitê sū sī tútú tī Chú kohoa̍h liáu, sûisî bênghián. Tekkok ū chi̍t ūi ha̍kchiá, kiòchò Háluhnákhuh (AdolfvonHarnack), i sī tēit chai bat goânsí Kitokkàu ê le̍ksú, i púnsin khiok sī m̄ sìn chhùlí Kàngtàn ê sūsi̍t, iáukoh ū sêngjīn lâi chútiuⁿ kóng, chitê chhùlí Kàngtàn ê sìngióng, sī óa tēit sèkí bóe ta̍k só͘chāi ê Kitoktô͘ kiōng thong só͘ sìn ê, só͘í lán tio̍h sêngjīn, chitê chhùlí Kàngtàn ê sìngióng sī tùi tī Chú kohoa̍h liáu ê sî khí, kàu tī tēit sèkí bóe ê tiongkan, tī Pale̍ksuteng só͘ hoatseng ê.

Ū siáⁿmi̍h lâng thang chò lán ê kiànchèng? chūjiân sī khiākhí tī hit sîtāi ê lâng thang chò lán ê kiànchèng. Inūi hit sîtāi ê lâng chiah ēthang phòaⁿtoàn hit sîtāi ê le̍ksútek ê sūsi̍t, ígōa bô pa̍ttiâulō͘. Taⁿ lūn I ê chhùlí Kàngtàn ê sū, lán chai hiahê khiākhí tī hit sîtāi beh lâi phòaⁿtoàn hitê chèngkì ê lâng, sī ū chhimsìn, sīmchì sòa siá hitê sūsi̍t tī in ê chheh・ni̍h, lâi chiâⁿchò ū koânui ê chheh, kóngkhí in ê Chú ê kò͘sū. Chhinchhiūⁿ ánne, in khaksi̍t sī ū chhimsìn, mā sòa ū siá bêng chitê sūsi̍t.

Máthài kah Lūka ū sêngjīn in, putkò sī teh kìsu̍t hit sî ê kàuhōe ê sìngióng, chiah ū siá chitê chhùlí Kàngtàn ê sū tī in ê hokimsu, sòa kā in chhutpán, lâi sêngjīn hiahê hokimsu sī si̍tchāi teh kìsi̍t in ê sìngióng ê chheh. Lán kanta tùi chitê si̍tchêng, to̍h íkeng ūkàu gia̍h ê chèngkì tī・leh. Khósioh lâng chēchē sī hutlio̍k chittiám. Che kîsi̍t sī ū tōa ê chhògō͘ tī・leh. Lán nā tha̍k hitkhoán tīteh hoántùi chhùlí Kàngtàn ê chheh liáu, hoānsè ē khí giâugî ê sim, tehbeh siūⁿ kóng, ánchóaⁿ kanta Máthài kah Lūka ū kiànchèng chitê sū niāniā, iā ūsî ē sòa siūⁿ kóng, in ê chheh sī kahná chhinchhiūⁿ teh siá in púnsin ê ha̍ksoat, ǹgbāng kàuhōe thang kā in chiapla̍p. Tiāⁿtio̍h ǹgbāng lán bô ū chit khoán ê chhògō͘ tī・leh. Lán tio̍h khaksi̍t chai, kîsi̍t in putkò sī teh kìsu̍t kàuhōe ê sìngióng niāniā. Chhiáⁿ lán ē kìtit ēbīn chit kù ōe, M̄sī inūi chhùlí Kàngtàn ê sūsi̍t ū kìchài tī hokimsu, só͘í kàuhōe chiah sìn. Hoántńg sī inūi kàuhōe ū sìn chhùlí Kàngtàn ê sūsi̍t, só͘í in chiah ū kìchài tī hokimsu. Tī Máthài kah Lūka ê pōeāu sī ū choân kàuhōe tī・leh.

Siatsú lán nā si̍tchāi ē kìtit ísiōng só͘ kóng chitê si̍tchêng, ia̍h ē chiàu lán ê siôngsek lâi phòaⁿtoàn, lán to̍h khah m̄bián hùi liáu sîkan lâi siūⁿ, Kitoktô͘ só͘ teh hoâigî, só͘ khòaⁿchò tēit khùnlân ê būntê. Ū Kitoktô͘ sī bat teh siochèⁿ kóng, thàithó Siniok kîtha ê tùchiá, tùi I ê chhùlí Kàngtàn ê sū, lóng bô kiànchèng siáⁿmi̍h?

Chit sî, chhiáⁿ iôngún góa lâi thólūn chittiám. Lán chiāmsîkú m̄bián siūⁿ hitkhoán bô sìngióng ê lâng ê hoántùi ê ōe, Kitoktô͘ ê tiongkan ū lâng só͘ teh giâugî, khòaⁿchò sī tēit thang chheⁿkiaⁿ ê khùnlân ê tiám, to̍h sī kóng, Mákhó bô kìchài chhùlí Kàngtàn ê sūsi̍t, Iôhaneh māsī bô. Páulô tī i hiahni̍h chē koàn ê phoesìn ê tiongkan, liân chi̍t tiuⁿ mā bô teh kóng khí chitê sūsi̍t. Che kám m̄sī teh àmsī lán chai, in sī lóng bô sìn I ê chhùlí Kàngtàn ê sūsi̍t? Ūiáⁿ, lán nāsī bô chimchiok siūⁿ, chit khoán ê hoántùi ê ōe, lán thiaⁿliáu sī chhinchhiūⁿ chin thang chheⁿkiaⁿ ê khoán.

Tēit tāiseng ài lán bêngbêng ē kìtit ê, to̍h sī kàuhōe ū chiapla̍p Máthài kah Lūka ê hokimsu, ū sêngjīn in ê hokimsu sī si̍tchāi teh kì su̍t in ê sìngióng ê chheh, só͘í tùi chitê si̍tchêng lán thang chai, tī ta̍k só͘chāi ê Kitoktô͘, sī lóng ū sìn I ê chhùlí Kàngtàn ê sūsi̍t. Nāsī ánne, Mákhó ánchóaⁿ bô kìchài? Lán nā hiankhui Mákhó ê chheh, to̍h chai i ê tōa bo̍ktek, sī chíū teh kóng khí Iésu ê kong senggâi niāniā. Lí khòaⁿ! Mákhó tùi thâu to̍h sī kóngkhí Iésu ê sélé, íki̍p I tī Galílaiah thoântō ê sū. Mákhó sī koattoàn bô kóngkhí khah chá ê siáⁿmi̍h siausit. Chóng・sī lūn Lūka ê bo̍ktek, sī ánchóaⁿ?Tútú sī chiàu i púnsin só͘ kiànchèng・ê kóng, i sī beh kiànchèng i ê Chú "Τùi khíthâu lóng chóng ê sū."che to̍h sī kah Mákhó ū tōatōa kohiūⁿ ê só͘chāi. Kîsi̍t Mákhó sī bô beh tùi hitê siōng khíthâu kàu tī siōng lō͘bóe ê sūsi̍t, sûi chi̍t hāng lâi kiànchèng Kitok ê choân sengoa̍h.

Taⁿ Iôhaneh siáⁿsū bô kóngkhí? Lán m̄chai. Chóng・sī lán tio̍h ē kìtit, i khaksi̍t sī ū siôngsiông teh tha̍k Máthài, íki̍p Lūka ê hokimsu, iā i mā sī chai tongsî ê kàuhōe to lóng ū chiapla̍p I ê chhùlí Kàngtàn ê sūsi̍t, iūkoh i ê bo̍ktek chíū sī beh pó͘chhiong kîî ê hokimsu, chiah lâi gia̍h pit lâi siá pa̍tlâng só͘ bô siá tio̍h ê sūsi̍t, chittiám lán sī íkeng kóng liáu. Siatsú nāsī kóng ánne, iáubōe ū thang chò cha̍phun ê ìntap, chhiáⁿ lán koh chùì chi̍t hāng. Iôhaneh to̍h sī tùi thiⁿ・ni̍h ê hongbīn, m̄sī tùi tē・ni̍h ê hongbīn, lâi tehkhòaⁿ Kitok ê chhutsì. I khiok sī iûgoân ū teh kìchài Kitok ê chhutsì, putkò i sībô kóngkhí Iésu Kitok ū chhutsì tī iûthài ê Bia̍tléhèm, hoántǹg sī ū kóng, Iésu ū ánchóaⁿ tùi hitê khahkoân ê sèkài, lâi chhutsì tī chitê sèkan. Che to̍h sī i ê thâusū só͘ teh káng lūn Kitok ê chhutsì ê, kîsi̍t tútú sī kah Máthài íki̍p Lūka ê thâusū sio ittì tī・leh. Iôhaneh ū kóng,"Τī khíthâu ū tō, tō sī kah Siōngtè chòhóe tī・leh, tō to̍h sī Siōngtè I ū tōchiâⁿ jio̍kthé khiākhí tī lán tiongkan, koh goán bat khòaⁿkìⁿ I ê êngkng." lán tùi chit kù ōe, kám thang kóng Iôhaneh sī chhinchhiūⁿ ū teh hoántùi tongsî ê kàuhōe ê sìngióng?

Iā Páulô sī ánchóaⁿ? khósioh chēchē lâng lóng bē kìtit thang siūⁿ kóng, lūn Kitok ê senggâi ê sū, to sī I íki̍p chèng sùtô͘ ta̍k ji̍t só͘ teh soatkà ê, siáⁿsū choânjiân bô khòaⁿkìⁿ Páulô ū siá Kitoktoān leh? kîsi̍t Páulô tùi Kitok ê senggâi sī ū i ê tiāⁿtio̍h ê phiauchún tī・leh. I chheng hō chitê piauchún kóng, sī "góa ê hokim." chhinchhiūⁿ ū thoânkáng,"Lín tio̍h ē kìtit tùi Tabi̍t ê āutāi só͘ chhut ê Iésu Kitok, I tùi sílâng tiong kohoa̍ho̍ah, tútú chiàu góa ê hokim."

I ta̍k ji̍t to lóng sī teh thôaⁿ hitê hokim, Kitok ê senggâi, iáukoh lán lóng bô khòaⁿkìⁿ i ū gia̍h pit lâi siá i ê toānkì. Só͘í lán thang siūⁿ, i teh soatkà ê tiongkan, sī lóng m̄bat thôaⁿ chhùlí Kàngtàn ê tōlí, che sī bētàng giâugî ê sū. Chóng・sī tī chia iáu ū chi̍t hāng chin tiōngiàu, chin hiánbêng ê sūsi̍t, lán tio̍h ē kìtit. Suijiân Páulô sībô siá i ê hokimsu, iáukoh Páulô ê ha̍kseng, i só͘ chhinbi̍t ê tângphōaⁿ Lūka, tng kah Páulô chòtīn ê sî, ū siá chi̍t pún hokimsu. Lūka kah Páulô tāike sio chhinbi̍t teh kaupôe ê hit kúi nî ê tiongkan, i ū nn̄g koàn oânkó tī・leh. Chi̍t kńg sī Páulô ê thoântō ê líhêng kì, to̍h sī āulâi i ū chhutpán chiâⁿchò Sùtô͘ Hêngtoān. Κoh chi̍t kńg, sī kohkhah pópòe, tiōngiàu ê, to̍h sī i tī āulâi ū chhutpán, chiâⁿchò i ê Chú ê toānkì. Lán thang sìn, Páulô ū kéngsoán i lâi chò hitê kang; iā thang sìn, Páulô ū pangchō͘ Lūka, ū kah i chòhóe chò hitê kang; iā lán mā sī chai chit pún hokimsu ū hiánchhut Páulô ê kàsī tī・leh. Só͘í chho͘tāi kàuhōe ū chhengho͘ chit pún kiòchò sī Páulô ê hokimsu. Tīchia ū tējī sèkí nn̄gūi ê kàuhū, só͘ kiànchèng ê ōe; chi̍t ūi sī Gó͘luh(Gaul) ê Îlênî(Irenaeus), ū kóng,"Lūka ū kā Páulô só͘ thoân ê hokim lâi kìchài tī chheh・ni̍h;"koh chi̍t ūi sī Ahuilēka ê Tektōli (Tertullian) ông ū kóng,"Lūka ê lūipiat khah siông sī thàn Páulô ê." Chhiáⁿ lán tio̍h ē kìtit, chit pún Lūka hokimsu, to̍h sī te̍kpia̍t ū chùtiōng Iésu ê chhùlí Kàngtàn ê sūsi̍t!

Lán tùi ísiōng só͘ kóng ê si̍tchêng lâi khòaⁿ, thang chai suijiân chèng phoesìn ê tiongkan, lóng tiāmtiām bô kóngkhí chhùlí Kàngtàn ê sūsi̍t, mā m̄sī tiōngiàu ê būntê. Chèng phoesìn sī khah hántit lūnkhí Kitok ê senggâi, inūi chèng phoesìn lóng sī ūitio̍h te̍kpia̍t ê sū iû, teh gīlūn tī hit sî te̍kpia̍t hoatseng ê būntê, lâi siá ê te̍kpia̍t ê chheh. Lūn I ê chhùlí Kàngtàn ê sū, sī bêngbêng lóng m̄ bat chò būntê hō͘ lâng teh gīlūn, só͘í Páulô chiah lóng bô kóngkhí chitê sūsi̍t.

Ísiōng lán íkeng kóngkhí Kitoktô͘ ê hoâigî chiá, só͘ khòaⁿchò sī tēit khùnlân ê tiám, to̍h sī lūnkhí Siniok sèngchheh khah chē ê tùchiá lóng sī tiāmtiām bô kóngkhí ê sū. Chhìmn̄g, che kám ūkàu gia̍h gûihiám thang iôchoah lán ê Sèngkeng? Biánkóng hiahê bô sìngióng ê lâng, sī ài kánlio̍k itchhè ê būntê, kóng,"chhùlí Kàngtàn sī tī jînlūi kenggiām tiong m̄bat tútio̍h ê sū."chúnchò ūiáⁿ lâi kóng, Kitok mā sībô siôngsiông chhutsì. Sèngchheh só͘ chútiuⁿ ê sī kóng, nn̄g hāng pêⁿpêⁿ sī siāng sî só͘ hoatseng ê sūsi̍t; iā nn̄g hāng sūsi̍t sī sio kiatliân tī・leh. Chit chióng ōe khiok sī bētàng tittio̍h hitkhoán bô sìngióng ê lâng hoaⁿhí thiaⁿ, Chóng・sī che sī ū khùila̍t thang phahphòa kah Kitoktô͘ só͘ beh sio chengpiān ê tiám. Lán sī bô beh hitkhoán bô sìnsim ê lâng chòhóe piānlūn. Inūi lâng nā bô sìn Kitok sī sîn, chūjiân chitê būntê chāi i tehkhòaⁿ, sībô ìsù, sī bētàng sìn tit ê sū.

Taⁿ chòeāu lán ài lâi kóngkhí, bô pósiú chitê kàsī tī lán Kitoktô͘ ê sìngióng ê lāibīn, sī bōe ēngtit ê líiû. Ū Kitoktô͘, khiok sī ke̍k sió sò͘ bat teh iaukiû kóng, lán tio̍h tùi lán ê Sìnkeng lâi santû chit kù,"I tùi Sèng Sîn ê koânlêng tâuthai, tùi chāiseklí Mâlíah chhutsì" ê ōe khílâi, ǹgbāng ēthang hō͘ hiahê chiâⁿsi̍t teh giâugî ê lâng khah pêngan.

Lūnkhí lâng ài giâugî I ê chhùlí Kàngtàn ê sū, khiok m̄sī kīntāi sinsin ê tāichì. C hitkhoán giâugî sǹg sī chū cháchá siatli̍p kàuhōe ê sî, to̍h íkeng ū lah. Chhinchhiūⁿ chū cháchá to̍h íkeng ū chi̍tê īⁿtoan chiá, kiòchò Khélínsahsuh(Cerin thus), to̍h sī Iôhaneh só͘ teh kongkek ê, i sī íkeng ū teh giâugî chittiám. Íāu tī ta̍k sîtāi mā sī siôngsiông ū khòaⁿkìⁿ hitkhoán lâng tī・leh. Hiānkim chūjiân mā sī ū nò͘! Putkò tī chit tiongkan ū chi̍t hāng chengchha tī・leh. Cháchêng lóng sī kàuhōe gōa ê lâng, lóng sī hiahê bô sìn Kitok sī sîn ê lâng, tī teh giâugî siochèⁿ I ê chhùlí Kàngtàn ê sūsi̍t. Só͘í Kitok ê sînsèng kah I ê chhùlí Kàngtàn ê sūsi̍t, in lóng sī sioliân chòhóe teh siochèⁿ. In nā m̄ sī pêⁿpêⁿ chiapla̍p, to̍h sī pêⁿpêⁿ kīchoa̍t. Chóng・sī hiānkim sī khah ài hunkhui lâi siūⁿ. Ū ê lâng chi̍t bīn sī ū sìn Kitok sī sîn, ia̍h chi̍t bīn sī chúchhiòng chhùlí Kàngtàn ê sū, sī tio̍h pànghē teh, khòaⁿchò sī bētàng káikoat ê būntê.

Chitkhoán chhinchhiat ê kèbô͘, choanchoan sī ūitio̍h thiàⁿthàng hoâigî chiá chiah lâi siūⁿ ê, sī ǹgbāng Kitoktô͘ ê sînkeng hō͘ lâng khah khoài thang sìn. Kîsi̍t che sī bōe ē ê sū. Kitoktô͘ ê Sìnkeng sī koattoàn bētàng chhòng hō͘ i khah iôngī sìn. Inūi Kitoktô͘ só͘ sìn ê, to̍h sī choân útiū kan chòe tēit thang chheⁿkiaⁿ, ûilân sìn ê sū, to̍h sī sìn kóng, Siōngtè ū chiâⁿchò lâng! tō ū chiâⁿ jio̍kthé!

Lán ài lán ê Sìnkeng, hō͘ lâng khah khoài thang sìn! Bē lah! Lán só͘ khòalū ê, sī hitkhoán chhinchhiat ê kèbô͘, m̄sī ē hō͘ lâng khah khoài sìn lán ê Sìnkeng, hoántńg sī ē hō͘ lâng tútio̍h kohkhah ohtit ê būntê. Inūi nā ánne, āulâi tekkhak beh ū chēchē susióngka koh gīlūn kóng, ánchóaⁿ Siōngtè ē chiâⁿchò lâng? Hoānnā ū chhimtîm ê susióngka tiāⁿtio̍h sī ē tútio̍h chit chióng ê būntê, iā soah ài chhutla̍t chhìkhòaⁿ ēthang káikoat bōe. Chhinchhiūⁿ kó͘chá ū chi̍tê īⁿtoan chiá, sī m̄ jīn chhùlí Kàngtàn ê sū, iā i ū chīn só͘ē ê khùila̍t lâi chhìkhòaⁿ, siūⁿ kóng,"Τī thiⁿ・ni̍h ê Kitok, tī kaisat Thêpíliû ê cha̍pgō͘ nî, ū tùi hitê koânkoân ê só͘chāi lo̍hlâi, kā púnsin kah hit sî óa saⁿcha̍p hòe ê tē・ni̍h ê Iésu kiatliân chiâⁿchò itthé."chhinchhiūⁿ chit khoán ê siatsióng, beh lâi pó͘chhiong chhùlí Kàngtàn ê sū, lán siūⁿ siáⁿ khoán? Che sī in chòe siān ê só͘ chò, ígōa ū chēchē īⁿtoan chiá ū chhutla̍t teh chhìkhòaⁿ, Chóng・sī bô ū khah hó ê káisoeh. Chhì siūⁿ, kám iáu ū siáⁿmi̍h khah hó ê hoattō͘ thang lâi kiànchèng hō͘ lâng chi̍t bīn ēthang sìn Kitok ê hòasin, iā koh chi̍t bīn ēthang hó͘jīn i ê chhùlí Kàngtàn ê sūsi̍t. Chhinchhiūⁿ ánne, lán teh kóng khí ài kā Sìnkeng chhòng hō͘ iôngī thang sìn, che kîsi̍t sībô ìgī ê ōe.

Lán ū thiaⁿkìⁿ lâng teh kóng, suijiân Iésu si̍tchāi sī Iôséhuh kah Mâlíah lâi seⁿ ê kiáⁿ, ēng ánne, Siōngtè mā sī ēthang lâi oânsêng I ê hòasin ê sūgia̍p. Chúnchò ūiáⁿ lâi kóng, chāi Siōngtè khiok sī bûsó͘ putlêng. Chóng・sī chitê chhùlí Kàngtàn ê sūsi̍t, to ū lâng teh chòchèng, ánchóaⁿ lán kóng bōe? Chāi Siōngtè che mā sī iôngī, thang ēng ánne lâi oânsêng I ê hòasin ê sūgia̍p. Chóng・sī chāi lán che kám sī pêⁿpêⁿ iôngī thang sìn ê sū? Góa teh kîkoài, ánchóaⁿ lán ài kakī thuichhek Siōngtè ê ìsù? Ia̍h ánchóaⁿ bô beh chiapla̍p kàuhōe íki̍p sèngchheh só͘ chútiuⁿ Siōngtè só͘ū chò ê sū? Chhinchhiūⁿ sósî ê hûha̍p tī só ê khoánsit, I ê chhùlí Kàngtàn sī ū hûha̍p tī I ê hòasin ê sūsi̍t, ánchóaⁿ lán m̄ sìn?

Ittēng m̄thang! kîsi̍t chit nn̄gê kàulí, i ê chûnbông tiāⁿtio̍h sī sio kiatliân. Lán ū kenggiām tio̍h chēchē ê sūsi̍t, lóng sī piáusī ánne. Ín chi̍tê lē lâi kóng, Tekkok ū chi̍t ūi sînha̍k ka, i ū kàsī ha̍kseng, chi̍t bīn sìn hòasin ê tōlí, ia̍h koh chi̍t bīn bô jīn chhùlí Kàngtàn ê sūsi̍t. Chóng・sī kiatkio̍k hiahê ha̍kseng, nā m̄ sī pêⁿpêⁿ pósiú chit nn̄g tiâu ê tōlí, to̍h sī pêⁿpêⁿ pàngsak. Chi̍t pêng ê lâng sī ná chìnji̍p tī chhim ê só͘chāi, lâi liáukái Kitok sī sîn, simlāi tittio̍h tōa ê chhuipek lâi pósiú I ê chhùlí Kàngtàn ê sūsi̍t. Κoh chi̍t pêng ê lâng sī pêⁿpêⁿ kīchoa̍t chit nn̄g tiâu ê tōlí, soah chiâⁿchò chi̍tê îit sîn lūnchiá (Unitanian).

Che sī chēchē kenggiām, só͘ū chísī lán chai ê kiatlūn. Nn̄g tiâu ê tōlí, sī kiâⁿ siāng tiâu ê ūnmiā. Só͘í lâng nā ài kiànsiat hitkhoán chiatthiong ê sìngióng, khǹg chiatthiong ê thāitō͘, beh lâi susiúⁿ Kitokkàu, sī hoántńg hō͘ i piànchò bô la̍t ê chongkàu, koh iā sī putchí bô thòtòng ê hoattō͘.

Chit sî ài lán m̄bián koh gīlūn koanhē lán ê Chú ê ha̍ksoat, chhiáⁿ chòhóe lâi siūⁿ, lán só͘ thiàⁿ ê Chú ê jînkeh. Chhiáⁿ lán ēng kîī kah kèngùi ê liāmthâu lâi siūⁿ I ê hòasin ê òbiāu ê tōlí, to̍h sī kóng, tō ū chiâⁿ jio̍kthé! Siōngtè ū chiâⁿchò lâng! Hitê bat àⁿ lo̍hlâi thiàⁿ lán, iā lán iûgoân ū thiàⁿ I ê, to̍h sī Kitok, sī Siōngtè ê éngoán ê sèng Kiáⁿ, sī tùi kó͘chá ílâi pún ū ê, chia̍pchia̍p chhuthiān. Chhì siūⁿ, chū chá só͘ kenggiām ê Kiùchú tàn, ta̍kpái nā siūⁿtio̍h Kitok ū chhutsì lâi chò eⁿá, hit sî tī hitê tansûn ê sìngióng ê lāitiong, kám m̄ sī ū khoàilo̍k kah pêngan tīteh? kòekhì bô ū khòaⁿkìⁿ siáⁿmi̍h, tī chionglâi mā sī bô ū siáⁿmi̍h ēthang khílâi iôchoah chitê sūsi̍t. Nn̄g chheng nî kú, kàuhōe só͘ kiànchèng ê, iūkoh kàuhōe éngoán só͘ beh sòa chiaplâi kiànchèng ê, to̍h sī kóng,"góa sìn I to̍kseⁿ ê Kiáⁿ, lán ê Chú Iésu Kitok. I tùi Sèng Sîn ê koânlêng tâuthai, tùi chāiseklí Mâlíah chhutsì."







第二章 处女降诞


为tio̍h chit-ê问题，tī近来有成做一般ê议论，也常常生出不安kah侥疑ê念头。所以tī-chia咱ài加写一章，来简单论起咱ê主ê处女降诞ê事。 Tùi chit-ê问题，实在m̄是kan-ta未信者teh侥疑hit-ê事实niā-niā，连tī基督徒ê中间，to犹原有chē-chē人teh主张讲，这是无关系tī咱teh信耶稣是神圣，soah要求chit层tio̍h放hē-teh，看做bē-tàng决定ê问题，也soah主张讲，咱tio̍h tùi咱ê信经来删除chit句，「伊tùi圣神ê权能投胎，tùi在室女马利亚出世」ê话起来，ǹg望thang减少人ê侥疑。

咱hoān-sè thang信用in，来看In ê意思是诚实，iáu-koh咱ài指示in知，chit种无文明ê态度，是不止有损害，koh有错误tī-・leh。咱无理由thang讲，这是四正ê思想。其实chit种思想，到尾tiāⁿ-tio̍h是ē影响tī咱teh信耶稣是神圣。教会hiah-ni̍h注重来记载chit-ê事实tī In ê信经，to m̄是无因端tī-・leh。因为过去ê历史，有指示咱知一项ê教示，讲，凡若人失落主ê处女降诞ê信仰，to̍h是失落化身ê教理ê中心石。

论chit-ê大ê问题，咱beh来简略讲，是真为难ê事。不过请容允我来试看，头一项来讲起hit-ê历史tek ê情形，表明chit-ê教理，啥事chiah ē来下tī信经ê内中；第二项，来议论tī今á日，人有án怎teh反对，teh侥疑chit点；第三项，咱ài来主张啥事无保守chit条ê道理，tī咱ê信仰ê内面，是bē用得ê因端。

Taⁿ咱头一项，来论hit-ê历史tek ê情形。当咱ê主在世ê中间，众学生是决断m̄-bat想tio̍h chit-ê问题。In若是iáu未了解基督是神，自然chit种事，in看了是不合理，真奇怪，bē-tàng信得ê事。照圣册所讲，马利亚有「kā一切ê事记tī心里。」咱知马利亚是敬虔，是恬chut-chut ê妇人人，所以hō͘咱thang信，hoān-sè除去tùi极小部分ê至亲ê人以外，马利亚lóng无露出chit-ê tāi-chì。伊beh thài ēleh?试想人lóng iáu teh看耶稣是一个人niā-niā ê时，亲像chit种ê问题，伊来盖密teh，lóng无讲起，这kám m̄是真súi，自然ê态度?马利亚kám ē bē记得伊所婚约ê，真生惊ê艰苦ê情景?设使若m̄是马利亚犹原是已经有了解基督是神，以及伊ê处女降诞ê大ê意义，伊kám beh kā chit种，照人看tiāⁿ-tio̍h是无意思，bōe-ēê经验，来对hit款kāu侥疑ê世界露出?

咱知众学生tī起头teh kah耶稣交陪，lóng是看伊做一个人niā-niā。实在这明明mā是上帝ê意思，耶稣犹原是ài人án-ne款待伊。伊有准做一个人，来得tio̍h In ê疼痛，钦仰kah尊敬ê心。不过In ê心是有渐渐进入khah深，最后续生起奇异kah惊惶ê念头，心内续不止迷乱，m̄知伊是啥人。众学生续lóng m̄知影tio̍h án怎来思想伊。耶稣mā是无帮助In ê气力，m̄-nā是án-ne，甚至续隐密，无ài人知伊是神。连in有感触-・tio̍h伊ê神圣ê一屑á ê光ê时，伊也m̄准in来讲起。连tī变容貌ê经验后，伊mā iáu teh吩咐in tio̍h静静thèng候到tī「人子tùi死人中koh活起来」ê日，chiah thang讲起伊是神。不过hit-ê时已经逼近tī伊ê临终，伊chiah有表明本身讲，「Lín tio̍h信上帝，亦 tio̍h信我。」「我kah我ê父是一个。」「圣神to̍h是我tùi父所差ê，beh临到lín。」「有一日，我beh来审判活人、死人。」

总是到tī耶稣ê koh活，经过hit-ê奥妙ê四十日，升天，koh圣神临到了后，众学生才接tio̍h真非常大ê启示，来十分了解tī奇异ê三年久tiàm巴勒斯坦Hit-ê kah in做伙生活ê，是啥人，to̍h是明白tú-tú是照下面in所讲ê。「道有成做肉体khiā起tī咱中间，有恩典kah真理满满，koh我bat看见伊ê荣光，亲像独生kiáⁿ tùi父所得ê荣光。」

论人teh信耶稣是神，这是全然无关系tī伊ê处女降诞ê事实。因为tī众学生ê中间，大部分是lóng m̄知影chit-ê事实，也虽然in lóng无听见比in所经验ê，koh khah早ê啥物事，In ê信仰mā是bōe摇choah，犹原mā是ē晓得告白讲：「阮知，上帝ê kiáⁿ有临到世间。」Chit-ê事实是tī老早ê中间有严严盖密，不过到tī一般ê空气氛已经准备便thang承受，hit-时chit-ê事实chiah才露hiān，所以试想，hit时iIn ê信仰kám m̄是尽在坚固koh完全?因为论处女降诞ê事，tī以前in看了是无啥物意思tī-・leh，总是chit时 hit-ê意思是不止明。Chit-ê事实有tùi伊ê神圣ê奥妙，来除去chē-chē混乱ê问题。Chit-ê事实是有符合tī伊ê化身ê事实，亲像锁匙ê符合tī锁ê款式仝款样。

自然chit-ê故事，是直接tùi马利亚，á是间接tùi马利亚ê 亲人，大面约翰，á是tùi马利亚hiah-ê敬虔ê妇人人伴来听见ê。Siōng早学生án怎来传报hit-ê消息，咱lóng m̄知半项。当时ê教会所boán-chiok ê证据是啥物款，咱mā是lóng m̄知。咱只有知影，「耶稣ê老母马利亚有kah伊ê兄弟相kap tòa。」Koh知影tī无几年ê中间，chit-ê消息有遍传tī全巴勒斯坦；又koh知影chit-ê消息，tī无几年久，有变做一个口传tī in中间，也chit-ê消息成做口传了后，马太chiah gia̍h笔来记载，也路加才续记载koh-khah详细tī册里。咱只有知当时ê教会有出版chiah-ê福音书来表明iIn ê信仰，续kā chit-ê信仰来编入tī早早ê信经ê内面。Tī-chia有罗马人óa tī主后100年，in teh行洗礼ê时所teh用ê信经，tī hit内中，有一句teh讲：「Τùi圣神来怀孕，tùi在室女马利亚来出世。」以后tī ta̍k时代ê教会lóng无变换，也lóng无摇动，有记载chit-ê事实tī In ê信经，来详细说明伊ê化身ê中心ê教示。到现今tī thong世界ta̍k所在ê教会，to lóng是有教示iIn ê kiáⁿ儿，tio̍h信伊ê化身ê道理，续叫in tio̍h 暗念讲：「我信耶稣基督，唯一ê主，to̍h是tùi圣神ê权能投胎，tùi在室女马利亚出世。」

Chit时咱ài照四正ê顺序来看学生有án怎来经验伊ê处女降诞ê事实。众学生siōng早是有得tio̍h大ê确信来经验-・tio̍h基督ê神圣。独独咱有认基督是神，是上帝，hit时咱chiah有thang议论伊ê处女降诞ê问题。咱若是无有认基督是神，自然伊ê处女降诞ê事，是看做无意思。咱只有ē晓得来崇拜hit-ê升天ê基督，来看伊做是上帝，hit时chiah ē得tio̍h十分ê确信，来明白马利亚所有听见hit-ê神圣，koh神秘ê话，讲：「圣神beh临到你，至koân-・ê ê权能beh致荫你，所以tùi你生ê，beh称做圣，做上帝ê kiáⁿ。」Tùi án-ne，亲像锁匙ê符合tī锁ê款式，hit时伊ê处女降诞ê事实，咱chiah ē看做是有符合tī伊ê神圣，有完成伊ê神圣，成做hō͘人ē-thang信得ê事实。

Tī时chit-ê事chiah明显?Chit-ê事m̄是经过chē-chē年久，到有时间thang发生chē-chē传说ê时chiah明显。M̄是！Chit-ê事是tú-tú tī主koh活了，随时明显。德国有一位学者，叫做Há-luh-ná-khuh(AdolfvonHarnack)，伊是第一知bat原始基督教ê历史，伊本身却是m̄信处女降诞ê事实，iáu-koh有承认来主张讲，chit-ê处女降诞ê信仰，是óa第一世纪尾ta̍k所在ê基督徒共通所信ê，所以咱tio̍h承认，chit-ê处女降诞ê信仰是tùi tī主koh活了ê时起，到tī第一世纪尾ê中间，tī巴勒斯坦所发生ê。

有啥物人thang做咱ê见证?自然是khiā起tī hit时代ê人thang做咱ê见证。因为hit时代ê人chiah ē-thang判断hit时代ê历史tek ê事实，以外无别条路。Taⁿ论伊ê处女降诞ê事，咱知hiah-ê khiā起tī hit时代beh来判断hit-ê证据ê人，是有深信，甚至续写hit-ê事实tī iIn ê册里，来成做有权威ê册，讲起iIn ê主ê故事。亲像án-ne，in确实是有深信，mā续有写明chit-ê事实。

马太kah路加有承认in，不过是teh记述hit时ê教会ê信仰，chiah有写chit-ê处女降诞ê事tī In ê福音书，续kā in出版，来承认hiah-ê福音书是实在teh记实In ê信仰ê册。咱kan-ta tùi chit-ê实情，to̍h已经有够额ê证据tī-・leh。可惜人chē-chē是忽略chit点。这其实是有大ê错误tī-・leh。咱若读hit款tī-teh反对处女降诞ê册了，hoān-sè ē起侥疑ê心，teh-beh想讲，án怎kan-ta马太kah路加有见证chit-ê事niā-niā，也有时会续想讲，In ê册是kah-ná亲像teh写in本身ê学说，ǹg望教会thang kā in接纳。Tiāⁿ-tio̍h ǹg望咱无有chit款ê错误tī-・leh。咱tio̍h确实知，其实in不过是teh记述教会ê信仰niā-niā。请咱ē记得下面chit句话：M̄是因为处女降诞ê事实有记载tī福音书，所以教会才信。反转是因为教会有信处女降诞ê事实，所以in chiah有记载tī福音书。Tī马太kah路加ê背后是有全教会tī-・leh。

设使咱若实在ē记得以上所讲chit-ê实情，亦会照咱ê常识来判断，咱to̍h khah m̄免费了时间来想，基督徒所teh怀疑，所看做第一困难ê问题。有基督徒是bat tehsio-chèⁿ讲，thài-thó新约其他ê着者，tùi伊ê处女降诞ê事，lóng无见证啥物?

Chit时，请容允我来讨论chit点。咱暂时久m̄免想hit款无信仰ê人ê反对ê话，基督徒ê中间有人所teh侥疑，看做是第一thang生惊ê困难ê点，to̍h是讲，马可无记载处女降诞ê事实，约翰mā是无。保罗tī伊hiah-ni̍h济卷ê phoe信ê中间，连一张mā无teh讲起chit-ê事实。这kám m̄是teh暗示咱知，in是lóng无信伊ê处女降诞ê事实?有影，咱若是无chim-chiok想，chit款ê反对ê话，咱听了是亲像真thang生惊ê款。

第一tāi先ài咱明明ē记得ê，to̍h是教会有接纳马太kah路加ê福音书，有承认In ê福音书是实在teh记述In ê信仰ê册，所以tùi chit-ê实情咱thang知，tī ta̍k所在ê基督徒，是lóng有信伊ê处女降诞ê事实。若是án-ne，马可án怎无记载?咱若掀开马可ê册，to̍h知伊ê大目的，是只有teh讲起耶稣ê kong生涯niā-niā。你看！马可tùi头to̍h是讲起耶稣ê洗礼，以及伊tī加利利传道ê事。马可是决断无讲起khah早ê啥物消息。总是论路加ê目的，是án怎?Tú-tú是照伊本身所见证ê讲，伊是beh见证伊ê主「Τùi起头lóng总ê事。」这to̍h是kah马可有大大koh样ê所在。其实马可是无beh tùi hit-ê上起头到tī上路尾ê事实，随一项来见证基督ê全生活。

Taⁿ约翰啥事无讲起?咱m̄知。总是咱tio̍h ē记得，伊确实是有常常teh读马太，以及路加ê福音书，也伊mā是知当时ê教会to lóng有接纳伊ê处女降诞ê事实，又koh伊ê目的只有是beh补充其余ê福音书，chiah来gia̍h笔来写别人所无写tio̍h ê事实，chit点咱是已经讲了。设使若是讲án-ne，iáu未有thang做十分ê应答，请咱koh注意一项。约翰to̍h是tùi天里ê方面，m̄是tùi地里ê方面，来teh看基督ê出世。伊却是犹原有teh记载基督ê出世，不过伊是无讲起耶稣基督有出世tī偤太ê伯利恒，反转是有讲，耶稣有án怎tùi hit-ê khah高ê世界，来出世tī chit-ê世间。这to̍h是伊ê头序所teh讲论基督ê出世ê，其实tú-tú是kah马太以及路加ê头序相一致tī-・leh。约翰有讲：「Τī起头有道，道是kah上帝做伙 tī-・leh，道to̍h是上帝伊道有成肉体khiā起tī咱中间，koh阮bat看见伊ê荣光。」咱tùi chit句话，kám thang讲约翰是亲像有teh反对当时ê教会ê信仰?

也保罗是án怎?可惜chē-chē人lóng bē记得thang想讲，论基督ê生涯ê事，to是伊以及众使徒ta̍k日所teh说教ê，啥事全然无看见保罗有写基督传leh?其实保罗tùi基督ê生涯是有伊ê tiāⁿ-tio̍h ê标准tī-・leh。伊称号chit-ê标准讲，是「我ê福音。」亲像有传讲：「Lín tio̍h ē记得tùi大卫ê后代所出ê耶稣基督，伊tùi死人中koh活，tú-tú照我ê福音。」

伊ta̍k日to lóng是teh传hit-ê福音，基督ê生涯，iáu-koh咱lóng无看见伊有gia̍h笔来写伊ê传记。所以咱thang想，伊teh说教ê中间，是lóng m̄-bat传处女降诞ê道理，这是bē-tàng侥疑ê事。总是tī chia iáu有一项真重要，真显明ê事实，咱tio̍h ē记得。虽然保罗是无写伊ê福音书，iáu-koh保罗ê学生，伊所亲密ê同伴路加，当kah保罗做阵ê时，有写一本福音书。路加kah保罗大家相亲密teh交陪ê hit几年ê中间，伊有两卷完稿tī-・leh。一卷是保罗ê传道ê旅行记，to̍h是后来伊有出版成做使徒行传。Κoh一卷，是koh-khah宝贝、重要ê，to̍h是伊tī后来有出版，成做伊ê主ê传记。咱thang信，保罗有拣选伊来做hit-ê工；也thang信，保罗有帮助路加，有kah伊做伙做hit-ê工；也咱mā是知chit本福音书有显出保罗ê教示tī-・leh。所以初代教会有称呼chit本叫做是保罗ê福音书。Tī-chia有第二世纪两位ê教父，所见证ê话；一位是Gó͘-luh(Gaul) ê Î-lê-nî(Irenaeus)，有讲：「路加有kā保罗所传ê福音来记载tī册里；」koh一位是A-hui-lē家 ê Tek-tō-li(Tertullian)王有讲：「路加ê类别khah常是趁保罗ê。」请咱tio̍h ē记得，chit本路加福音书，to̍h是特别有注重耶稣ê处女降诞ê事实！

咱tùi以上所讲ê实情来看，thang知虽然众phoe信ê中间，lóng恬恬无讲起处女降诞ê事实，mā m̄是重要ê问题。众phoe信是khah罕得论起基督ê生涯，因为众phoe信lóng是为tio̍h特别ê事由，teh议论tī hit时特别发生ê问题，来写ê特别ê册。论伊ê处女降诞ê事，是明明lóng m̄-bat做问题hō͘人teh议论，所以保罗才lóng无讲起chit-ê事实。

以上咱已经讲起基督徒ê怀疑者，所看做是第一困难ê点，to̍h是论起新约圣册khah chē ê着者lóng是恬恬无讲起ê事。试问，这kám有够额危险thang摇choah咱ê圣经?免讲hiah-ê无信仰ê人，是ài简略一切ê问题，讲：「处女降诞是tī人类经验中m̄-bat tú-tio̍h ê事。」准做有影来讲，基督mā是无常常出世。圣册所主张ê是讲，两项平平是siāng时所发生ê事实；也两项事实是相结连tī-・leh。Chit种话却是bē-tàng得tio̍h hit款无信仰ê人欢喜听，总是这是有气力thang phah破kah基督徒所beh相争辩ê点。咱是无beh hit款无信心ê人做伙辩论。因为人若无信基督是神，自然chit-ê问题在伊teh看，是无意思，是bē-tàng信得ê事。

Taⁿ最后咱ài来讲起，无保守chit-ê教示tī咱基督徒ê信仰ê内面，是bōe用得ê理由。有基督徒，却是极小数bat teh要求讲，咱tio̍h tùi咱ê信经来删除chit句，「伊tùi圣神ê权能投胎，tùi在室女马利亚出世」ê话起来，ǹg望ē-thang hō͘ hiah-ê 成实teh侥疑ê人khah平安。

论起人ài侥疑伊ê处女降诞ê事，却m̄是近代新新ê tāi-chì。Chit款侥疑算是自早早设立教会ê时，to̍h已经有lah。亲像自早早to̍h已经有一个异端者，叫做Khé-lín-sah-suh(Cerin thus)，to̍h是约翰所teh攻击ê，伊是已经有teh侥疑chit点。以后tī ta̍k时代mā是常常有看见hit款人tī-・leh。现今自然mā是有nò͘！不过tī chit中间有一项精差tī-・leh。早前lóng是教会外ê人，lóng是hiah-ê无信基督是神ê人，tī teh侥疑sio-chèⁿ伊ê处女降诞ê事实。所以基督ê神圣kah伊ê处女降诞ê事实，in lóng是相连做伙teh sio-chèⁿ。In若m̄是平平接纳，to̍h是平平拒绝。总是现今是khah ài分开来想。有ê人一面是有信基督是神，亦一面是主倡处女降诞ê事，是tio̍h放下teh，看做是bē-tàng解决ê问题。

Chit款亲切ê计谋，专专是为tio̍h疼痛怀疑者chiah来想ê，是ǹg望基督徒ê神经hō͘人khah快thang信。其实这是bōe会ê事。基督徒ê信经是决断bē-tàng chhòng hō͘伊khah容易信。因为基督徒所信ê，to̍h是全宇宙间最第一thang生惊，为难信ê事，to̍h是信讲，上帝有成做人！道有成肉体！

咱ài咱ê信经，hō͘人khah快thang信！Bē lah!咱所挂虑ê，是hit款亲切ê计谋，m̄是ē hō͘人khah快信咱ê信经，反转是ē hō͘人tú-tio̍h koh-khah oh得ê问题。因为若án-ne，后来的确beh有chē-chē思想家koh议论讲，án怎上帝会成做人?凡若有深沈ê思想家tiāⁿ-tio̍h是ē tú-tio̍h chit种ê问题，也soah ài出力试看ē-thang解决bōe。亲像古早有一个异端者，是m̄认处女降诞ê事，也伊有尽所会ê气力来试看，想讲：「Τī天里ê基督，tī该撒Thê-pí-liû ê十五年，有tùi hit-ê高高ê所在落来，kā本身kah hit时óa三十岁ê地里ê耶稣结连成做一体。」亲像chit款ê设想，beh来补充处女降诞ê事，咱想啥款?这是in最善ê所做，以外有chē-chē异端者有出力teh试看，总是无有khah好ê解说。试想，kám iáu有啥物khah好ê法度thang来见证hō͘人一面ē-thang信基督ê化身，也koh一面ē-thang否非认伊ê处女降诞ê事实。亲像án-ne，咱teh讲起ài kā信经chhòng hō͘容易thang信，这其实是无意义ê话。

咱有听见人teh讲，虽然耶稣实在是约瑟kah马利亚来生ê kiáⁿ，用án-ne，上帝mā是ē-thang来完成伊ê化身ê事业。准做有影来讲，在上帝却是无所不能。总是chit-ê处女降诞ê事实，to有人teh做证， án怎咱讲bōe?在上帝这mā是容易，thang用án-ne来完成伊ê化身ê事业。总是在咱这kám是平平容易thang信ê事?我teh奇怪，án怎咱ài ka-kī推测上帝ê意思?亦án怎无beh接纳教会以及圣册所主张上帝所有做ê事?亲像锁匙ê符合tī锁ê款式，伊ê处女降诞是有符合tī伊ê化身ê事实，án怎咱m̄信?

一定m̄-thang!其实chit两个教理，伊ê存亡tiāⁿ-tio̍h是相结连。咱有经验tio̍h chē-chē ê事实，lóng是表示án-ne。引一个例来讲，德国有一位神学家，伊有教示学生，一面信化身ê道理，亦koh一面无非认处女降诞ê事实。总是结局hiah-ê学生，若m̄是平平保守chit两条ê道理，to̍h是平平放sak。一pêng ê人是ná进入tī深ê所在，来了解基督是神，心内得tio̍h大ê催逼来保守伊ê处女降诞ê事实。Κoh一pêng ê人是平平拒绝chit两条ê道理，soah成做一个唯一神论者(Unitanian)。

这是chē-chē经验，所有指示咱知ê结论。两条ê道理，是行siāng条ê运命。所以人若ài建设hit款折衷(chiat-thiong)ê信仰，khǹg折衷ê态度，beh来思想基督教，是反转hō͘伊变做无力ê宗教，koh也是不止无妥当ê法度。

Chit时 ài咱m̄免koh议论关系咱ê主ê学说，请做伙来想，咱所疼ê主ê人格。请咱用奇异kah敬畏ê念头来想伊ê化身ê奥妙ê道理，to̍h是讲，道有成肉体！上帝有成做人！Hit-ê bat àⁿ落来疼咱，也咱犹原有疼伊ê，to̍h是基督，是上帝ê永远ê圣kiáⁿ，是tùi古早以来本有ê，chia̍p-chia̍p出现。试想，自早所经验ê救主诞，ta̍k-pái若想tio̍h基督有出世来做婴á，hit时tī hit-ê单纯ê信仰ê内中，kám m̄是有快乐kah平安tī-teh ?过去无有看见啥物，tī将来mā是无有啥物ē-thang起来摇choah chit-ê事实。两千年久，教会所见证ê，又koh教会永远所beh续接来见证ê，to̍h是讲：「我信伊独生ê kiáⁿ，咱ê主耶稣基督。伊tùi圣神ê权能投胎，tùi在室女马利亚出世。」