《《平民ê基督传》》

 | | | 转寄

Tē Jī koàn Ki-tok lâi ê sî 「Tē jī chiuⁿ Chhù-lí Kàng-tàn」 第二卷 基督来ê时「第二章 处女降诞」（2/4）

作者 Tâi-e̍k:Ko Tek-chiong, Siu-tèng: Chng Hūi-phêng&Lîm Chùn-io̍k 2021.04.11

Chū-jiân chit-ê kò͘-sū, sī ti̍t-chiap tùi Mâ-lí-ah, á-・sī kan-chiap tùi Mâ-lí-ah ê chhin-lâng, tōa bīn Iô-ha-neh, á-・sī tùi Mâ-lí-ah hiah-ê kèng-khiân ê hū-jîn-lâng phōaⁿ lâi thiaⁿ-kìⁿ ê. Siōng chá ha̍k-seng án-chóaⁿ lâi thoân-pò hit-ê siau-sit, lán lóng m̄-chai pòaⁿ-hāng. Tong-sî ê kàu-hōe só͘ boán-chiok ê chèng-kì sī siáⁿ-mi̍h khoán, lán mā sī lóng m̄-chai. Lán chí-ū chai-iáⁿ,"I-é-su ê lāu-bú Mâ-lí-ah ū kah i ê hiaⁿ-tī saⁿ-kap tòa."Koh chai-iáⁿ tī bô kúi nî ê tiong-kan, chit-ê siau-sit ū piàn thoân tī choân Pa-le̍k-su-teng; iū-koh chai-iáⁿ chit-ê siau-sit, tī bô kúi nî kú, ū piàn-chò chi̍t-ê kháu thôaⁿ tī in tiong-kan, iā chit-ê siau-sit chiâⁿ-chò kháu thôaⁿ liáu-āu, Má-thài chiah gia̍h pit lâi kì-chài, iā Lū-ka chiah sòa kì-chài koh-khah siông-sè tī chheh-・ni̍h. Lán chí-ū chai tong-sî ê kàu-hōe ū chhut-pán chiah-ê hok-im-su lâi piáu-bêng In ê sìn-gióng, sòa kā chit-ê sìn-gióng lâi pīⁿ ji̍p tī chá-chá ê Sìn-keng ê lāi-bīn. Tī-chia ū Lô-má lâng óa tī Chú-āu 100 nî, in teh kiâⁿ-sé-lé ê sî só͘ teh ēng ê Sìn-keng, tī hit lāi-tiong, ū chi̍t kù teh kóng,"Τùi Sèng Sîn lâi hoâi-īn, tùi chāi-sek-lí Mâ-lí-ah lâi chhut-sì."í-āu tī ta̍k sî-tāi ê kàu-hōe lóng bô piàn-ōaⁿ, iā lóng bô iô-tāng, ū kì-chài chit-ê sū-si̍t tī In ê Sìn-keng, lâi siông-sè soat-bêng i ê hòa-sin ê tiong-sim ê kà-sī. Kàu hiān-kim tī thong sè-kài ta̍k só͘-chāi ê kàu-hōe, to lóng sī ū kà-sī In ê kiáⁿ-jî, tio̍h sìn i ê hòa-sin ê tō-lí, sòa kiò in tio̍h àm-liām kóng, "góa sìn I-é-su Ki-tok, î-it ê Chú, to̍h sī tùi Sèng Sîn ê koân-lêng tâu-thai, tùi chāi-sek-lí Mâ-lí-ah chhut-sì."

Chit sî lán ài chiàu sì-chiàⁿ ê sūn-sī lâi khòaⁿ ha̍k-seng ū án-chóaⁿ lâi keng-giām i ê chhù-lí Kàng-tàn ê sū-si̍t. Chèng ha̍k-seng siōng chá sī ū tit-tio̍h tōa ê khak-sìn lâi keng-giām-・tio̍h Ki-tok ê sîn-sèng. To̍k-to̍k lán ū jīn Ki-tok sī sîn, sī Siōng-tè, hit sî lán chiah ū thang gī-lūn i ê chhù-lí Kàng-tàn ê būn-tê. Lán nā-sī bô ū jīn Ki-tok sī sîn, chū-jiân i ê chhù-lí Kàng-tàn ê sū, sī khòaⁿ-chò bô ì-sù. Lán chí-ū ē hiáu-tit lâi chông-pài hit-ê seng thiⁿ ê Ki-tok, lâi khòaⁿ i chò sī Siōng-tè, hit sî chiah ē tit-tio̍h cha̍p-hun ê khak-sìn, lâi bêng-pe̍k Mâ-lí-ah só͘-ū thiaⁿ-kìⁿ hit-ê sîn-sèng, koh sîn-pì ê ōe, kóng,"Sèng Sîn beh lîm-kàu lí, chì-koân-・ê ê koân-lêng beh tì-ìm lí, só͘-í tùi lí seⁿ ê, beh chheng chò sèng, chò Siōng-tè ê kiáⁿ."Tùi án-ne, chhin-chhiūⁿ só-sî ê hû-ha̍p tī só ê khoán-sit, hit sî i ê chhù-lí Kàng-tàn ê sū-si̍t, lán chiah ē khòaⁿ-chò sī ū hû-ha̍p tī i ê sîn-sèng, ū oân-sêng i ê sîn-sèng, chiâⁿ-chò hō͘ lâng ē-thang sìn tit ê sū-si̍t.

Tī sî chit-ê sū chiah bêng-hián? Chit-ê sū m̄ sī keng-kòe chē-chē nî kú, kàu ū sî-kan thang hoat-seng chē-chē thoân-soat ê sî chiah bêng-hián. M̄-sī! Chit-ê sū sī tú-tú tī Chú koh-o̍ah liáu, sûi-sî bêng-hián. Tek-kok ū chi̍t ūi ha̍k-chiá, kiò-chò Há-luh-ná-khuh (AdolfvonHarnack), i sī tē-it chai bat goân-sí Ki-tok-kàu ê le̍k-sú, i pún-sin khiok sī m̄ sìn chhù-lí Kàng-tàn ê sū-si̍t, iáu-koh ū sêng-jīn lâi chú-tiuⁿ kóng, chit-ê chhù-lí Kàng-tàn ê sìn-gióng, sī óa tē-it sè-kí bóe ta̍k só͘-chāi ê Ki-tok-tô͘ kiōng thong só͘ sìn ê, só͘-í lán tio̍h sêng-jīn, chit-ê chhù-lí Kàng-tàn ê sìn-gióng sī tùi tī Chú koh-o̍ah liáu ê sî khí, kàu tī tē-it sè-kí bóe ê tiong-kan, tī Pa-le̍k-su-teng só͘ hoat-seng ê.

Ū siáⁿ-mi̍h lâng thang chò lán ê kiàn-chèng? chū-jiân sī khiā-khí tī hit sî-tāi ê lâng thang chò lán ê kiàn-chèng. In-ūi hit sî-tāi ê lâng chiah ē-thang phòaⁿ-toàn hit sî-tāi ê le̍k-sú-tek ê sū-si̍t, í-gōa bô pa̍t-tiâu-lō͘. Taⁿ lūn i ê chhù-lí Kàng-tàn ê sū, lán chai hiah-ê khiā-khí tī hit sî-tāi beh lâi phòaⁿ-toàn hit-ê chèng-kì ê lâng, sī ū chhim-sìn, sīm-chì sòa siá hit-ê sū-si̍t tī In ê chheh-・ni̍h, lâi chiâⁿ-chò ū koân-ui ê chheh, kóng-khí In ê Chú ê kò͘-sū. Chhin-chhiūⁿ án-ne, in khak-si̍t sī ū chhim-sìn, mā sòa ū siá bêng chit-ê sū-si̍t.

Má-thài kah Lū-ka ū sêng-jīn in, put-kò sī teh kì-su̍t hit sî ê kàu-hōe ê sìn-gióng, chiah ū siá chit-ê chhù-lí Kàng-tàn ê sū tī In ê hok-im-su, sòa kā in chhut-pán, lâi sêng-jīn hiah-ê hok-im-su sī si̍t-chāi teh kì-si̍t In ê sìn-gióng ê chheh. Lán kan-ta tùi chit-ê si̍t-chêng, to̍h í-keng ū-kàu gia̍h ê chèng-kì tī-・leh. Khó-sioh lâng chē-chē sī hut-lio̍k chit-tiám. Che kî-si̍t sī ū tōa ê chhò-gō͘ tī-・leh. Lán nā tha̍k hit-khoán tī-teh hoán-tùi chhù-lí Kàng-tàn ê chheh liáu, hoān-sè ē khí giâu-gî ê sim, teh-beh siūⁿ kóng, án-chóaⁿ kan-ta Má-thài kah Lū-ka ū kiàn-chèng chit-ê sū niā-niā, iā ū-sî ē sòa siūⁿ kóng, In ê chheh sī kah-ná chhin-chhiūⁿ teh siá in pún-sin ê ha̍k-soat, ǹg-bāng kàu-hōe thang kā in chiap-la̍p. Tiāⁿ-tio̍h ǹg-bāng lán bô ū chit khoán ê chhò-gō͘ tī-・leh. Lán tio̍h khak-si̍t chai, kî-si̍t in put-kò sī teh kì-su̍t kàu-hōe ê sìn-gióng niā-niā. Chhiáⁿ lán ē kì-tit ē-bīn chit kù ōe, M̄-sī in-ūi chhù-lí Kàng-tàn ê sū-si̍t ū kì-chài tī hok-im-su, só͘-í kàu-hōe chiah sìn. Hoán-tńg sī in-ūi kàu-hōe ū sìn chhù-lí Kàng-tàn ê sū-si̍t, só͘-í in chiah ū kì-chài tī hok-im-su. Tī Má-thài kah Lū-ka ê pōe-āu sī ū choân kàu-hōe tī-・leh.

Siat-sú lán nā si̍t-chāi ē kì-tit í-siōng só͘ kóng chit-ê si̍t-chêng, ia̍h ē chiàu lán ê siông-sek lâi phòaⁿ-toàn, lán to̍h khah m̄-bián hùi liáu sî-kan lâi siūⁿ, Ki-tok-tô͘ só͘ teh hoâi-gî, só͘ khòaⁿ-chò tē-it khùn-lân ê būn-tê. Ū Ki-tok-tô͘ sī bat teh sio-chèⁿ kóng, thài-thó Sin-iok kî-tha ê tù-chiá, tùi i ê chhù-lí Kàng-tàn ê sū, lóng bô kiàn-chèng siáⁿ-mi̍h?

Chit sî, chhiáⁿ iông-ín góa lâi thó-lūn chit-tiám. Lán chiām-sî-kú m̄-bián siūⁿ hit-khoán bô sìn-gióng ê lâng ê hoán-tùi ê ōe, Ki-tok-tô͘ ê tiong-kan ū lâng só͘ teh giâu-gî, khòaⁿ-chò sī tē-it thang chheⁿ-kiaⁿ ê khùn-lân ê tiám, to̍h sī kóng, Má-khó bô kì-chài chhù-lí Kàng-tàn ê sū-si̍t, Iô-ha-neh mā-sī bô. Páu-lô tī i hiah-ni̍h chē koàn ê phoe-sìn ê tiong-kan, liân chi̍t tiuⁿ mā bô teh kóng khí chit-ê sū-si̍t. Che kám m̄-sī teh àm-sī lán chai, in sī lóng bô sìn i ê chhù-lí Kàng-tàn ê sū-si̍t? Ū-iáⁿ, lán nā-sī bô chim-chiok siūⁿ, chit khoán ê hoán-tùi ê ōe, lán thiaⁿ-liáu sī chhin-chhiūⁿ chin thang chheⁿ-kiaⁿ ê khoán.


自然chit-ê故事，是直接tùi马利亚，á是间接tùi马利亚ê 亲人，大面约翰，á是tùi马利亚hiah-ê敬虔ê妇人人伴来听见ê。Siōng早学生án怎来传报hit-ê消息，咱lóng m̄知半项。当时ê教会所boán-chiok ê证据是啥物款，咱mā是lóng m̄知。咱只有知影，「耶稣ê老母马利亚有kah伊ê兄弟相kap tòa。」Koh知影tī无几年ê中间，chit-ê消息有遍传tī全巴勒斯坦；又koh知影chit-ê消息，tī无几年久，有变做一个口传tī in中间，也chit-ê消息成做口传了后，马太chiah gia̍h笔来记载，也路加才续记载koh-khah详细tī册里。咱只有知当时ê教会有出版chiah-ê福音书来表明In ê信仰，续kā chit-ê信仰来编入tī早早ê信经ê内面。Tī-chia有罗马人óa tī主后100年，in teh行洗礼ê时所teh用ê信经，tī hit内中，有一句teh讲：「Τùi圣神来怀孕，tùi在室女马利亚来出世。」以后tī ta̍k时代ê教会lóng无变换，也lóng无摇动，有记载chit-ê事实tī In ê信经，来详细说明伊ê化身ê中心ê教示。到现今tī thong世界ta̍k所在ê教会，to lóng是有教示In ê kiáⁿ儿，tio̍h信伊ê化身ê道理，续叫in tio̍h 暗念讲：「我信耶稣基督，唯一ê主，to̍h是tùi圣神ê权能投胎，tùi在室女马利亚出世。」

Chit时咱ài照四正ê顺序来看学生有án怎来经验伊ê处女降诞ê事实。众学生siōng早是有得tio̍h大ê确信来经验-・tio̍h基督ê神圣。独独咱有认基督是神，是上帝，hit时咱chiah有thang议论伊ê处女降诞ê问题。咱若是无有认基督是神，自然伊ê处女降诞ê事，是看做无意思。咱只有ē晓得来崇拜hit-ê升天ê基督，来看伊做是上帝，hit时chiah ē得tio̍h十分ê确信，来明白马利亚所有听见hit-ê神圣，koh神秘ê话，讲：「圣神beh临到你，至koân-・ê ê权能beh致荫你，所以tùi你生ê，beh称做圣，做上帝ê kiáⁿ。」Tùi án-ne，亲像锁匙ê符合tī锁ê款式，hit时伊ê处女降诞ê事实，咱chiah ē看做是有符合tī伊ê神圣，有完成伊ê神圣，成做hō͘人ē-thang信得ê事实。

Tī时chit-ê事chiah明显?Chit-ê事m̄是经过chē-chē年久，到有时间thang发生chē-chē传说ê时chiah明显。M̄是！Chit-ê事是tú-tú tī主koh活了，随时明显。德国有一位学者，叫做Há-luh-ná-khuh(AdolfvonHarnack)，伊是第一知bat原始基督教ê历史，伊本身却是m̄信处女降诞ê事实，iáu-koh有承认来主张讲，chit-ê处女降诞ê信仰，是óa第一世纪尾ta̍k所在ê基督徒共通所信ê，所以咱tio̍h承认，chit-ê处女降诞ê信仰是tùi tī主koh活了ê时起，到tī第一世纪尾ê中间，tī巴勒斯坦所发生ê。

有啥物人thang做咱ê见证?自然是khiā起tī hit时代ê人thang做咱ê见证。因为hit时代ê人chiah ē-thang判断hit时代ê历史tek ê事实，以外无别条路。Taⁿ论伊ê处女降诞ê事，咱知hiah-ê khiā起tī hit时代beh来判断hit-ê证据ê人，是有深信，甚至续写hit-ê事实tī In ê册里，来成做有权威ê册，讲起In ê主ê故事。亲像án-ne，in确实是有深信，mā续有写明chit-ê事实。

马太kah路加有承认in，不过是teh记述hit时ê教会ê信仰，chiah有写chit-ê处女降诞ê事tī In ê福音书，续kā in出版，来承认hiah-ê福音书是实在teh记实In ê信仰ê册。咱kan-ta tùi chit-ê实情，to̍h已经有够额ê证据tī-・leh。可惜人chē-chē是忽略chit点。这其实是有大ê错误tī-・leh。咱若读hit款tī-teh反对处女降诞ê册了，hoān-sè ē起侥疑ê心，teh-beh想讲，án怎kan-ta马太kah路加有见证chit-ê事niā-niā，也有时会续想讲，In ê册是kah-ná亲像teh写in本身ê学说，ǹg望教会thang kā in接纳。Tiāⁿ-tio̍h ǹg望咱无有chit款ê错误tī-・leh。咱tio̍h确实知，其实in不过是teh记述教会ê信仰niā-niā。请咱ē记得下面chit句话：M̄是因为处女降诞ê事实有记载tī福音书，所以教会才信。反转是因为教会有信处女降诞ê事实，所以in chiah有记载tī福音书。Tī马太kah路加ê背后是有全教会tī-・leh。

设使咱若实在ē记得以上所讲chit-ê实情，亦会照咱ê常识来判断，咱to̍h khah m̄免费了时间来想，基督徒所teh怀疑，所看做第一困难ê问题。有基督徒是bat tehsio-chèⁿ讲，thài-thó新约其他ê着者，tùi伊ê处女降诞ê事，lóng无见证啥物?

Chit时，请容允我来讨论chit点。咱暂时久m̄免想hit款无信仰ê人ê反对ê话，基督徒ê中间有人所teh侥疑，看做是第一thang生惊ê困难ê点，to̍h是讲，马可无记载处女降诞ê事实，约翰mā是无。保罗tī伊hiah-ni̍h济卷ê phoe信ê中间，连一张mā无teh讲起chit-ê事实。这kám m̄是teh暗示咱知，in是lóng无信伊ê处女降诞ê事实?有影，咱若是无chim-chiok想，chit款ê反对ê话，咱听了是亲像真thang生惊ê款。