《《平民ê基督传》》

 | | | 转寄

Tē it koàn Tī Κhí-thâu 第一卷 Tī起头「第三章 世界有teh thèng候」之三

作者 Tâi-e̍k:Ko Tek-chiong, Siu-tèng: Chng Hūi-phêng&Lîm Chùn-io̍k 2021.02.14

Su-to-a ha̍k-phài ê tiat-ha̍k-chiá ū phah-khui lâng ê sim, lâi kà-sī hó ê tō-lí kóng,"Tio̍h kiû hó ê tek-hēng, tio̍h thiaⁿ liông-sim ê siaⁿ, in-ūi liông-sim sī chi̍t chióng lāi-chāi ê sîn. Tōa-bīn tī liông-sim ê pōe-āu, ū bó͘ úi-tāi ê sîn tī-.leh. Chóng-.sī sûi-jiân bô kóng, ia̍h sī tio̍h thiaⁿ liông-sim ê siaⁿ."chāi īⁿ-kàu-tô͘, che kám bô sǹg-chò sī ko-siōng súi-súi ê thāi-tō͘?

Khak-si̍t, Siōng-tè ū put-sî teh pang-chō͘ lâng ê sim lâi bat hó ê kà-sī. Hit-ê só͘ beh lâi chò sè-kan ê kng ê, iû-goân ū teh chiò-kng tī in ê sim-lāi.

Kó͘-chá hiah-ê su-sióng-ka í-keng ū chīn in siōng tōa ê ló͘-le̍k. Chóng-.sī in só͘ ló͘-le̍k ê, lóng sī lí-lūn, ha̍k-soat nā-tiāⁿ. In bô thang chhin-chhiūⁿ Iû-thài lâng ê khoán-sit, ū kian-kò͘ ê kin-ki, thang lâi khí-chō in ê chong-kàu. Tùi án-ne, in ê siōng-kôan ê ló͘-le̍k sī lóng kui tī khang-khang, in ê lí-lūn, ha̍k-soat sī bô la̍t thang pang-chō͘ lâng lâi jím-siū chit-ê bô pêⁿ-tháⁿ ê jîn-seng, in hiah-ê súi-súi ê ha̍k-soat, khak-si̍t bē-tàng giú it-poaⁿ lâng ê sim. In ke̍k-le̍k hoat-hui lán lâng ka-kī ê lí-sèng, lâi beh su-siúⁿ chong-kàu ê tō-lí, iáu-kú in ê kiat-kio̍k sī sit-pāi.

In sī sit-pāi, tú-tú gōa-pang lâng chhin-chhiūⁿ án-ne teh cháu-chhōe chin kng ê sî ――tú-tú tng lán lâng khò ka-kī ê ló͘-le̍k sit-pāi ê sî ――tú-tú tī chit-ê sè-kài sú-siōng ê gûi-ki ê sî, Ki-tok lâi-lîm kàu sè-kan, che kám m̄ sī ē-tàng hō͘ lán chù-ì ê sū?

Taⁿ lâi kóng-khí cho͘-chit bûn-bêng ê sè-kài hit-ê tē-saⁿ ê bîn-cho̍k, Iû-thài lâng sī án-chóaⁿ? Tōa bīn ū lâng beh sio-cheⁿ kóng, nā-sī Hi-lī-nî lâng á-.sī Lô-má lâng, kiám-chhái thang kóng sī ū teh kî-thāi ê sim tī-.leh, m̄-koh khióng-kiaⁿ sī Iû-thài lâng, bô-lūn siáⁿ khóan,khó-lêng sī kò͘-chi̍p, hêng-ge̍k, bô ū hoaⁿ-hí ài gêng-chiap Ki-tok ê lîm-kàu ê sim.

Lán thang siūⁿ, che kóng liáu ē ū khah kòe-thâu. Lán kan-ta khòaⁿ-kìⁿ I-é-su tī Sin-iok tiong só͘ kong-kek ê hián-hiān ê sū-si̍t, chiū án-ne lâi phòaⁿ-tòan in sī kò͘-chip, gâu khǹg phian-kiàn ê Iû-thài lâng. Chhiáⁿ lán tio̍h ē kì-tit tī Iû-thài lâng ê tiong-kan, ū chē-chē chin hó ê lâng, ū liáu-kái I-é-su chiū-sī oân-sêng Kū-iok ê sian-ti só͘ teh ī-giân ê, sòa lâi chiâⁿ-chò goân-sí sî-tāi ê kàu-hōe, siōng chá ê chò tē-it kèng-khiân ê sìn-tô͘.

Lán nā chhâ-khó tong-sî ê tù-chok, chiū ē chai ū chē-chē chhim-tîm ê Iû-thài lâng, bô koh-iūⁿ Hi-lī-nî lâng á-.sī Lô-má lâng, iû-goân sī-bô boán-chiok in ê chong-kàu. Hiah-ê lī-khui Pa-le̍k-su-teng sì-kè iû-le̍k tī gōa-kok ê Iû-thài lâng ū chiap-chhiok tio̍h pa̍t kok ê bîn-cho̍k, soah put-chí tông-chêng in ê ha̍k-būn, tùi án-ne ū khui-khoah in ê gán-kài. In í-keng thoat-chhut Pa-le̍k-su-teng ê pâi gōa ê sim-su. In chhin-bi̍t lâi kah gōa-pang ê pêng-iú chò-hóe khiā-khí, tùi án-ne ū kám-kak in ê Iû-thài-kàu, nā-sī bē-tàng iông-ín gōa-pang lâng, chiū khak-si̍t bē-tàng chiâⁿ-chò choân jîn-lūi ê chong-kàu. Siat-sú nā kóng, I-é-ho-bah chí-ū sī I-su-la-el chi̍t bîn-cho̍k ê Siōng-tè, í-gōa ê sè-kài ê lâng, chí-ū tio̍h keng-iû I-su-la-el lâng ê chhiú, thàn in ê kat-lé, thàn só͘ bô ài ê chē-chē oh-tit tam-tng ê kui-kí, chiah thang chhin-kīn i, chhin-chhiūⁿ chit khóan ì-sù, sī chin khùn-lān ê sū. Tùi án-ne, lán ū khòaⁿ-kìⁿ chē-chē Iû-thài lâng ê tù-chok, koat-ì ū khǹg khah khoah-tōa ê ǹg-bāng beh lâi tiâu-hô in ê chong-kàu, chiâⁿ-chò chi̍t-ê sè-kài ê chong-kàu, lâi lī-ek choân jîn-lūi.

Siat-sú Iû-thài-kàu, to ū hiah ko-siōng ê sîn-ha̍k, nā ē-tit thang khui hoe lâi chiâⁿ-chò chi̍t-ê úi-tāi ê sè-kài ê chong-kàu, hō͘ choân jîn-lūi, bô hun-pia̍t Iû-thài á-.sī gōa-pang, Hi-lī-nî á-.sī iá-bân ê, lô͘-po̍k á-.sī chū-iû ê, lóng thang tit-tio̍h Siōng-tè ê un-tián, sī chin bān-hēng! Kî-si̍t chē-chē chhim-tîm ê Iû-thài lâng chai, che tú-tú sī Kū-iok chèng sian-ti só͘ khòaⁿ ê ī-siōng, chiū-sī ū chi̍t ji̍t Me-sí-iah beh lîm-kàu, tùi Iû-thài ê kin-châng beh hoat-hiān chi̍t lúi sè-kài ê chong-kàu ê tōa lúi ê hoe, thang lâi chiok-hok choân jîn-lūi.

Lán tī-chia iáu ū chi̍t hāng tio̍h siūⁿ. Lūn lu̍t-hoat, chhin-chhiūⁿ Páu-lô hit-khóan jia̍t-sêng cheng-sîn ê lâng teh-khòaⁿ, sī í-keng kū khì ê mi̍h. Chiàu Páu-lô ê ì-sù, lu̍t-hoat sī ē bô khì, lu̍t-hoat put-kò sī chiām-sî, sī chò gín-á ê kàu-su, ín-chhōa lâng chiū-kīn Ki-tok. Tī i teh kò-pe̍k hoán-hóe chêng ê cheng-sîn siōng ê chhiⁿ-chhám ê tàu-cheng, hit kù ōe ê tiong-kan, ū piáu-sī hō͘ lán chai, ū chē-chē jia̍t-sêng ê Iû-thài lâng cháiⁿ-iūⁿ ū chhin-chhiūⁿ i ê khoán-sit, teh cháu-chhōe khòaⁿ ū sím-mi̍h khah ū ǹg-bāng ê lō͘ thang chhin-kīn Siōng-tè. Chāi hit téng-hō lâng, in chhōe-tio̍h Ki-tok sī chi̍t-ê thang hoaⁿ-hí ê hoat-kiàn.

Su-to-a学派ê哲学者有phah开人ê心，来教示好ê道理讲，「Tio̍h求好ê德行，tio̍h听良心ê声，因为良心是一种内在ê神。大面tī良心ê背后，有某伟大ê神tī-.leh。总是虽然无讲，ia̍h是tio̍h听良心ê声。」在异教徒，这kám无算做是高尚súi-súi ê态度?

确实，上帝有不时teh帮助人ê心来bat好ê教示。Hit-ê所beh来做世间ê光ê，犹原有teh照光tī in ê心内。

古早hiah-ê思想家已经有尽in siōng大ê努力。总是in所努力ê，lóng是理论、学说nā-tiāⁿ。In无thang亲像偤太人ê款式，有坚固ê根基，thang来起造in ê宗教。Tùi án-ne，in ê上高ê努力是lóng归tī空空，in ê理论，学说是无力thang帮助人来忍受chit-ê无平坦ê人生，in hiah-ê súi-súi ê学说，确实bē-tàng giú一般人ê心。In极力发挥咱人家己ê理性，来beh思想宗教ê道理，iáu-kú in ê结局是失败。

In是失败，tú-tú外邦人亲像án-ne teh走chhōe真光ê时――tú-tú当咱人靠家己ê努力失败ê时――tú-tú tī chit-ê世界史上ê危机ê时，基督来临到世间，这kám m̄是ē-tàng hō͘咱注意ê事?

Taⁿ来讲起组织文明ê世界hit-ê第三ê民族，偤太人是án怎？大面有人beh相争讲，若是希利尼人á是罗马人，kiám-chhái thang讲是有teh期待ê心tī-.leh，m̄-koh恐惊是偤太人，不论啥款，可能是固执、横逆，无有欢喜ài迎接基督ê临到ê心。

咱thang想，这讲了ē有khah过头。咱kan-ta看见耶稣tī新约中所攻击ê显现ê事实，就án-ne来判断in是固执，gâu劝偏见ê偤太人。请咱tio̍h ē记得tī偤太人ê中间，有chē-chē真好ê人，有了解耶稣就是完成旧约ê先知所teh预言ê，续来成做原始时代ê教会，siōng早ê做第一敬虔ê信徒。

咱若查考当时ê着作，就会知有chē-chē深沈ê偤太人，无koh-iūⁿ希利尼人á是罗马人，犹原是无满足in ê宗教。Hiah-ê离开巴勒斯坦四界游历tī外国ê偤太人有接触tio̍h别国ê民族，soah不止同情in ê学问，tùi án-ne有开阔in ê眼界。In已经脱出巴勒斯坦ê排外ê心思。In亲密来kah外邦ê朋友做伙khiā起，tùi án-ne有感觉in ê偤太教，若是bē-tàng容允外邦人，就确实bē-tàng成做全人类ê宗教。设使若讲，耶和华只有是以色列一民族ê上帝，以外ê世界ê人，只有tio̍h经由以色列人ê手，趁in ê割礼，趁所无ài ê chē-chē oh得担当ê规矩，才thang亲近伊，亲像chit款意思，是真困难ê事。Tùi án-ne，咱有看见chē-chē偤太人ê着作，决意有khǹg khah阔大ê ǹg望beh来调和in ê宗教，成做一个世界ê宗教，来利益全人类。

设使偤太教，to有hiah高尚ê神学，若会得thang开花来成做一个伟大ê世界ê宗教，hō͘全人类，无分别偤太á是外邦，希利尼á是野蛮ê，奴仆á是自由ê，lóng thang得tio̍h上帝ê恩典，是真万幸！其实chē-chē深沈ê偤太人知，这tú-tú是旧约众先知所看ê异象，就是有一日弥赛亚beh临到，tùi偤太ê根丛beh发现一蕊世界ê宗教ê大蕊ê花，thang来祝福全人类。

咱tī-chia犹有一项tio̍h想。论律法，亲像保罗hit款热诚精神ê人teh看，是已经旧去ê物。照保罗ê意思，律法是ē无去，律法不过是暂时，是做gín-á ê教师，引chhōa人就近基督。Tī伊teh告白反悔前ê精神上ê凄惨ê斗争，hit句话ê中间，有表示hō͘咱知，有chē-chē热诚ê偤太人怎样有亲像伊ê款式，teh走chhōe看有啥物khah有ǹg望ê路thang亲近上帝。在hit等号人，in chhōe-tio̍h基督是一个thang欢喜ê发见。