《《平民ê基督传》》

 | | | 转寄

Tē it koàn Tī Κhí-thâu 第一卷 Tī起头「第三章 世界有teh thèng候」之二

作者 Tâi-e̍k:Ko Tek-chiong, Siu-tèng: Chng Hūi-phêng&Lîm Chùn-io̍k 2021.02.07

Chhiáⁿ lâi khòaⁿ Lô-má lâng, in bô kah chhin-chhiūⁿ Hi-lī-nî lâng ê hú-pāi. In sī ū ióng-kám, chhut-miâ ê bîn-cho̍k, ū thang khoa-kháu i ê koân-pèng, sè-le̍k í-ki̍p i ê sêng-kong. Chóng-.sī chē-chē ê le̍k-sú-ka, iû-goân ū chí-sī lán chai, tī hit-ê êng-hôa chhàn-lān ê seng-oa̍h ê ē-bīn ū hú-pāi ê só͘ chò tī-.leh. In ê ka-têng seng-oa̍h sī bōe-tàng hêng-iông ê chhiⁿ-chhám. Pō-gio̍k kah chân-jím sī móa sì-kè. Chèng peh-sèⁿ ê tō-tek seng-o̍ah sit-lo̍h, chiâⁿ-chò chhin-chhiūⁿ khîm-siù ê khoán-sit, sèng-chêng chân-jím. In tē-it hoaⁿ-hí ê gô͘-lo̍k, chiū-sī tī hì-hn̂g tiong khòaⁿ lâng si̍t-chāi sio thâi chò sim-sek, che sī chin-chiàⁿ khó-ò͘ⁿ ê sū! In ê lô͘-lē ê chè-tō͘ sī kok-ka siū chiù-chó͘ ê gôan-in. Tī Lô-má ê ke-lō͘ chiūⁿ, saⁿ lâng tiong, nn̄g lâng sī lô͘-châi; hū-jîn-lâng saⁿ lâng tiong, nn̄g lâng sī lú-pī; sī chò chú lâng ê phû-sò ê jio̍k-io̍k ê tùi-chhiú. Chò lâng ê lô͘-châi sī tiàm tī chhiⁿ-chhám ê kéng-gū. Ki-tok-kàu kàu Lô-má ê sî, tī lô͘-châi ê tiong-kan, hiah-ê chin pháiⁿ ê, ū pāi-hoāi Lô-má. In ū ēng sin ê khoán, bô chèng-keng ê chōe-ok lâi pāi-hoāi in ê chú-lâng kah in ê āu-tāi. Lô-má ê choân sēng ê chheng-liân só͘-ū it-chhè ê jia̍t-chêng, lóng sī sú-iōng tī siâ-ok ê seng-oa̍h. Tì-kàu Lô-má ê siàu-liân tī bōe tōa-hàn í-chêng, in ê sin-thé chiū chiām-chiām soe-lám, sim-sîn ià-siān, sèng-chêng pāi-hoāi. Tī Chú-āu óa pòaⁿ sè-kí, Páu-lô ū chí-sī hit-ê chêng-hêng tī Lô-má jîn-sū, hit-ê hō͘ lâng ē chheⁿ-kiaⁿ ê thâu chi̍t chiuⁿ ê lāi-bīn. Siōng-tè ū chiàu in sim-lāi ê su-io̍k, lâi kau-hù in tī bô chheng-khì. In sûi-jiân ū chē-chē úi-tāi thang khoa-kháu ê sū, m̄-koh Lô-má ê siā-hōe, tùi tī ê kô-kô lâm-lí lâi khòaⁿ, sǹg-chò sī-bô thang Ǹǹg-bāng ê siā-hōe, bô Siōng-tè ê siā-hōe. Bô-lūn sím-mi̍h sî-chūn, in tī khó͘-lān, tī oàn-hūn jîn-seng, tī-teh him-bō͘ gī ê sî, tû-liáu hit-ê lú-sîn Lô-má í-ki̍p hiah-ê hō͘ lâng ho̍k-sāi chò sîn-bêng ê hông-tè í-gōa, to bô ū Siōng-tè thang kî-kiû. Lán pún-sin nā lâi tiàm tī hit-ê chêng kéng, chhì siūⁿ lán ê kám-sióng siáⁿ khóan.

Chóng-.sī che m̄ sī lán só͘ tio̍h chù-ì ê siōng iàu-kín ê tiám, in-ūi che sī ī-kàu tiong ê siông-sū. Lán só͘ tio̍h chù-ì ê siōng iàu-kín ê tiám, chiū-sī tī Lô-má lâng ê tiong-kan ū chē-chē chin hó sim ê lâng, lóng thó-ià hit-ê chêng-hêng. Só͘-í tī tong-sî, hoān-nā ū thê-ko siā-hōe tō-tek, bô-lūn siáⁿ khóan ê ūn-tōng, to lóng siū chin tōa ê hoan-gêng. Κoh tī chiah-ê īⁿ-kàu-tô͘ ê tiong-kan, iû-goân sī ū chē-chē súi ê jîn-keh chiá tī-.leh. Lán ē kì-tit khah āu-lâi tī Sin-iok tiong ū kì-chài kúi-nā miâ ê Lô-má ê pah-chóng, in chiap-chhiok tio̍h Ki-tok-kàu ê sî, sim-lāi cháiⁿ-iūⁿ ê loān-bō͘ i. Khòaⁿ-tio̍h hiah-ê su-siúⁿ ê chí-tō chiá, ū cháiⁿ-iūⁿ teh thòng-hūn hit sî ê siā-hōe chōng-thāi, che sū-si̍t, lán thiaⁿ-liáu lóng kah in chò-hóe siong-sim. Chit-ê sî-tāi chē-chē tiat-ha̍k-chiá, lóng teh cháu-chhōe chin-lí, tui-kiû khòaⁿ ū sím-mi̍h thang chò hêng-ûi ê chí-tō gôan-lí. Chèng lâng chiām-chiām chìn-pō͘, thoat-chhut hit-ê gû-gōng bô teh siūⁿ ê sî-kî. Chèng lâng í-keng lóng khó͘-sim teh su-siúⁿ. In-ūi chèng lâng khòaⁿ-kìⁿ in ê siā-hōe, sī-bô koh-iūⁿ Hi-lī-nî lâng ê siā-hōe, lóng bô ū sîn-bêng tī-.leh. Tùi án-ne, in ū ke̍k-le̍k koat-ì teh chhōe khòaⁿ ū sím-mi̍h sîn-bêng thang lâi tui-kiû in ê chong-kàu seng-oa̍h. In ū káng-kiù liông-sim ê ò-biāu ê tō-lí, ū sêng-jīn i ê koân-ui. Só͘-í āu-lâi tī in tiong-kan ū chi̍t lâng kiat-lūn kóng,"liông-sim sī chi̍t chióng lāi-chāi ê sîn."Chit chióng su-siúⁿ chāi īⁿ-kàu-tô͘ sǹg-chò sī chi̍t-ê oán-tāi ê chìn-pō͘.

请来看罗马人，in无kah亲像希利尼人ê腐败。In是有勇敢、出名ê民族，有thang夸口伊ê权柄、势力以及伊ê成功。总是chē-chē ê历史家，犹原有指示咱知，tī hit-ê荣华灿烂ê生活ê下面有腐败ê所做tī-.leh。In ê家庭生活是bōe-tàng形容ê凄惨。暴虐kah残忍是满四界。众百姓ê道德生活失落，成做亲像禽兽ê款式，性情残忍。In第一欢喜ê娱乐，就是tī戏园中看人实在相thâi做sim-sek，这是真正可恶ê事！In ê奴隶ê制度是国家受咒诅ê原因。Tī罗马ê街路上，三人中，两人是奴才；妇人人三人中，两人是女婢；是做主人ê浮躁ê肉欲ê对手。做人ê奴才是tiàm tī凄惨ê境遇。基督教到罗马ê时，tī奴才ê中间，hiah-ê真pháiⁿ ê，有败坏罗马。In有用新 ê款，无正经ê罪恶来败坏in ê主人kah in ê后代。罗马ê全盛ê青年所有一切ê热情，lóng是使用tī邪恶ê生活。致到罗马ê少年tī bōe大汉以前，in ê身体就渐渐衰lám，心神厌倦，性情败坏。Tī主后óa半世纪，保罗有指示hit-ê情形tī罗马人士，hit-ê hō͘人ē生惊ê头一章ê内面。上帝有照in心内ê私欲，来交付in tī无清气。In虽然有chē-chē伟大thang夸口ê事，m̄-koh罗马ê社会，tùi tī个个ê男女来看，算做是无thang ǹg望ê社会，无上帝ê社会。无论啥物时chūn，in tī苦难，tī怨恨人生，tī-teh欣慕义ê时，除了hit-ê女神罗马以及hiah-ê hō͘人服事做神明ê皇帝以外，to无有上帝thang祈求。咱本身若来tiàm tī hit-ê情景，试想咱ê感想啥款。

总是这m̄是咱所tio̍h注意ê siōng要紧ê点，因为这是异教中ê常事。咱所tio̍h注意ê siōng要紧ê点，就是tī罗马人ê中间有chē-chē真好心ê人，lóng讨厌hit-ê情形。所以tī当时，凡若有提高社会道德，无论啥款ê运动，to lóng受真大ê欢迎。Κoh tī chiah-ê异教徒ê中间，犹原是有chē-chē súi ê人格者tī-.leh。咱ē记得khah后来tī新约中有记载kúi-nā名ê罗马ê百总，in接触tio̍h基督教ê时，心内怎样ê恋慕伊。看tio̍h hiah-ê思想ê指导者，有怎样teh痛恨hit时ê社会状态，这事实，咱听了lóng kah in做伙伤心。Chit-ê时代chē-chē哲学者，lóng teh走chhōe真理，追求看有啥物thang做行为ê指导原理。众人渐渐进步，脱出hit-ê愚戆无teh想ê时期。众人已经lóng苦心teh思想。因为众人看见in ê社会，是无koh-iūⁿ希利尼人ê社会，lóng无有神明tī-.leh。Tùi án-ne，in有极力决意teh chhōe看有啥物神明thang来追求in ê宗教生活。In有讲究良心ê奥妙ê道理，有承认伊ê权威。所以后来tī in中间有一人结论讲，「良心是一种内在ê神。」Chit种思想在异教徒算做是一个远大ê进步。