《《平民ê基督传》》

 | | | 转寄

Tē Jī koàn Ki-tok lâi ê sî 「Tē saⁿ chiuⁿ Sè-hàn sî」 第二卷 基督来ê时「第三章 细汉时」（4/4）

作者 Tâi-e̍k:Ko Tek-chiong, Siu-tèng: Chng Hūi-phêng&Lîm Chùn-io̍k 2021.07.18

Lán tio̍h bián-kióng lán ê sim-su, lâi lī-khui hit-ê tùi kó͘-chá í-lâi pún ū, iā chia̍p-chia̍p chhut-hiān ê éng-oán ê Kiáⁿ ê su-siúⁿ, chò-hóe lâi siūⁿ, sòa lâi hián-bêng chò chi̍t-ê sè-hàn gín-á ê I-é-su, sī án-chóaⁿ khiā-khí tī Na-cha-lia̍t lâi sū-hāu i ê lāu-bú, ū khì kang-tiûⁿ khioh khau-to-hoe, sòa lâi khòaⁿ i sī án-chóaⁿ tiàm tī chē-chē gín-á ê tiong-kan, tī koe-chhī-・ni̍h lâi chhit-thô, hit-khoán gín-á sè-kài ê bô piàn-khoán ê iû-hì.

Tī gín-á ê sè-kài só͘ teh chhit-thô ê hoat-tō͘, sī-bô siáⁿ-mi̍h piàn-khoán, che m̄-chai lán bat siūⁿ-・tio̍h bô? Siu-sī keng-kòe kúi-nā sè-kí, iáu-koh tī gín-á ê sè-kài só͘ teh chhit-thô-・ê, só͘ teh gîm-・ê, sī lóng bô hun-pia̍t kó͘-kim, tùi Ba-bel thah hit sî, kàu tī hiān-kim lóng sī chi̍t-iūⁿ. Só͘-í lán tōa-bīn thang thiaⁿ-tio̍h nn̄g-chheng nî chêng Na-cha-lia̍t ê gín-á só͘ teh gîm ê si, kóng, "goán tùi lín pûn ta̍t-á, lín bô thiàu-bú; goán bat pi-ai, lín bô tûi heng." Ū chi̍t ji̍t I-é-su kah ha̍k-seng giâm-siok teh tâm-lūn ê sî, i ū siūⁿ-tio̍h chi̍t kù si, kóng,"goán tùi lín pûn ta̍t-á, lín bô thiàu-bú; goán bat pi-ai, lín bô tûi heng."put-kò i sī ín-khí sè-hàn ê sî só͘ koàn-sì teh gîm ê si ê chi̍t chat niā-niā. Khó-sioh lán bē-tàng thiaⁿ-kìⁿ i ēng siáⁿ-mi̍h tiāu teh gîm, lán chí-ū thiaⁿ-kìⁿ Na-cha-lia̍t gín-á só͘ teh gîm ê si ê ōe niā-niā. Góa ta̍k-pái khòaⁿ-tio̍h gín-á tī ke-lō͘-・ni̍h teh gîm-si, chhit-thô ê sî, bô chi̍t pái bô siūⁿ-tio̍h chit kù, í-ki̍p I-é-su teh chhit-thô ê chêng-kéng.

Tōa-bīn i só͘ ín-khí ê lē, sī tī bô ì-sek ê tiong-kan, tùi i chò gín-á ê kì-ek lâi tit-tio̍h-・ê, che lán ū-sî khióng-kiaⁿ khah bô chù-ì-・tio̍h. Phì-jū lâi kóng, lán ū khòaⁿ-kìⁿ chi̍t-ê gín-á bat sè-jī kā ka-la̍uh ê chhek-chiáu-á hû chiūⁿ siū-・ ni̍h, iā sim-lāi ū kám-chhiok tio̍h Siōng-tè ê chiàu-kò͘, sòa siūⁿ kóng,"nā m̄-sī Siōng-tè ê ì-sù, liân chi̍t chiah sè-sè ê chhek-chiáu-á iā bōe ka-la̍uh tē."lán ū khòaⁿ-kìⁿ chi̍t-ê chò-kang-lâng ê hū-jîn-lâng, khiā-khí tī Na-cha-lia̍t sè-keng ê kang-tiûⁿ lāi, ū sit-lo̍h chi̍t-ê gîn á, to̍h sī i khòaⁿ-chò chin ta̍t-chîⁿ-・ê, to̍h"tiám teng, sàu chhù, khîn-khîn chhōe kàu tio̍h."lán ū khòaⁿ-kìⁿ chi̍t-ê hū-jîn-lâng, teh niû saⁿ táu ê mī-hún, lâi chún-pī chi̍t lé-pài kú só͘ tio̍h su-iàu ê pháng. Hit-ê hū-jîn-lâng ê ka-têng sī sè-sè, só͘-í saⁿ táu sī kàu-gia̍h thang chò chi̍t lé-pài ê lō͘-ēng. Hit-ê hū-jîn-lâng ū lām tām-po̍h kàⁿ tī hit-ê tiong-kan. Κoh ū chi̍t-ê sè-hàn gín-á bē pí chàu-thâu khah-koân, ū chhun i ê chhiú, chiān-tang-chiān-sai, sòa chia̍p-chia̍p mn̄g kóng, che sī siáⁿ-mi̍h, sī án-chóaⁿ chò, sī ūi-tio̍h siáⁿ in-toaⁿ chiah chò. Tng I-é-su teh kóng,"thian-kok chhin-chhiūⁿ kàⁿ, hū-jîn-lâng the̍h khì khǹg tī saⁿ táu ê mī-hún ê lāi-bīn, kàu lóng hoat-kàⁿ."hit-sî lán thang phah-sǹg, I-é-su ū siūⁿ-tio̍h chò gín-á ê keng-giām chiah tio̍h. Lán khah siông ū hut-lio̍k chē-chē gín-á sî-tāi hiah-ê khah tōa-chân ê sū, iáu-koh chhin-chhiūⁿ chit-khoán sè-sè hāng ê sū, tian-tò sī put-sî-khek tī sim-lāi!

Chit-ê gín-á I-é-su lîm-kàu sè-kan, m̄-sī ū chê-pī ê tì-sek tī-・leh. Liân koan-hē i ê chong-kàu ê būn-tê iā tio̍h ài ha̍k-si̍p. Chóng-・sī beh ha̍k-si̍p chit khoán būn-tê, i ê kong-hāu, tōa-pō͘-hūn sī chāi beh ha̍k-si̍p ê gín-á ê thâu-náu, nā-sī án-ne, chhì siūⁿ, chit-ê gín-á I-é-su só͘ ha̍k-si̍p ê siáⁿ khoán.

Lūn chong-kàu i siōng chá ê tì-sek, bián-kóng, sī tùi i ê lāu-bú lâi tit-tio̍h-・ê. Sui-jiân lán chai, Iû-thài-lâng sī lāu-pē teh tam-tng gín-á it-chhè ê chek-jīm, iáu-koh lūn chong-kàu ê sū, tùi Siōng-tè ê un-sù, beh hō͘ thong sè-kài chò lāu-bú ê lâng lâi tam-tng chit-ê sù-bēng. Ta̍k àm Mâ-lí-ah beh hē eⁿ-á I-é-su khì khùn ê sî, ū kà-sī i kî-tó, ū tùi i kóng-khí Pē Siōng-tè ê sū, koh tī i ê sim-lāi ū ēng choân cheng-sîn, lâi su-siúⁿ tī I-é-su ê thâu-chêng só͘ an-pâi ê thian-hūn, chhì siūⁿ hit-khoán sî-kan, sī sîn-sèng kàu siáⁿ khoán! Mâ-lí-ah ah! Chèng hū-jîn-lâng bē-tàng tam-tng lí só͘ tam-tng-・ê. Tī chèng hū-jîn-lâng ê tiong-kan, lí ū tit-tio̍h in-tián! Chin khó-sioh, chē-chē hū-jîn-lâng kah gín-á bô ū chit chióng ê keng-giām!

Iû-thài-lâng tùi tī gín-á ê chong-kàu hùn-liān, sī te̍k-pia̍t put-chí ū koan-sim tī-・leh. Liân tī hit-ê Ī-kàu ê só͘-chāi, lāu-pē sī Ī-kàu, lāu-bú sī Iû-thài ê ka-têng, lán ē kì-tit hit-ê siàu-liân ê Tî-mó͘-theh ê hó siau-sit, kóng,"i tùi sè-hàn í-keng bat hiah-ê sèng-chheh."gín-á tú-tú teh o̍h kóng-ōe ê sî, to̍h sòa kà-sī in chong-kàu ê sū. I-é-su ū ha̍k-si̍p "Shema" che tú-tú sī chhin-chhiūⁿ lán ê Sìn-keng. Lūn si, I-é-su ū ha̍k-si̍p Siōng-tè khah kán-tan ê Si-phian. Lūn le̍k-sú, i ū ha̍k-si̍p Siōng-tè sī án-chóaⁿ ín-chhōa I-su-la-el lâng ê kò͘-sū, liân tī i tú-chiah sè-sè-hàn, bē ha̍k-si̍p siáⁿ-mi̍h ê í-chêng, ta̍k-pái beh hoa̍h-ji̍p mn̂g lāi ê sî, put-sî to ū khòaⁿ-kìⁿ hit-ê ū siá sèng-chheh ê ōe, ut-teh ê chóa, tèng tī mn̂g-khiā, sī teh piáu-bêng Siōng-tè ū chiàu-kò͘ I-su-la-el ke ê kì-hō.

Chiu-ûi it-chhè ê sū-bu̍t, lóng sī kà-sī I-é-su chai-bat i ê chong-kàu ê sū-si̍t. Bô-lūn sī An-hioh-ji̍t ê saⁿ tǹg, An-hioh-ji̍t ê teng-hóe, múi lé-pài-ji̍t só͘ chhut-se̍k ê hōe-tn̂g, múi nî ê chiok-tián, siu-koah ê cheh-kî, chi̍t-chiu kan ê chè-ji̍t, sio̍k-chōe ê ji̍t, í-ki̍p pôaⁿ-kòe-cheh, to̍h sī chèng-lâng tī ta̍k nî tio̍h lī-khui kò͘-hiong, chiūⁿ Ê-lú-sa-lèm só͘ teh hù ê cheh, chhì siūⁿ che chāi Mâ-lí-ah ê kiáⁿ I-é-su khòaⁿ-liáu siáⁿ khoán! Lóng sī ē hō͘ i siūⁿ-tio̍h Siōng-tè ê ì-sù ū hiah-nih ún-ba̍t tī pêng-siông ê seng-oa̍h. Chhin-chhiūⁿ án-ne, I-é-su ū chiàu lâng ê khoán-sit chiām-chiām tōa, ji̍t-ji̍t ióng-chòng, tì-hūi chhiong-móa, Siōng-tè ê in-tián kah i chò-hóe tī-・leh."i ê tì-hūi kah nî-hòe ná ke-thiⁿ, Siōng-tè kah lâng ná thiàⁿ i."

I-é-su kàu tī la̍k hòe ê sî, chiàu Iû-thài-lâng ê hong-sio̍k, tio̍h ài hù sûi lâng ê siâⁿ-chhī ê hōe-tn̂g ê siáu-ha̍k, lâi siū hiong-chhoan ê La̍h-bí （ sian-siⁿ ）ê kà-sī. Tong-sî Iû-thài-lâng sī put-chí khòaⁿ-tiōng chit chióng ê o̍h-tn̂g. Chiàu kui-kí, ta̍k só͘-chāi lóng tio̍h ài ū o̍h-tn̂g thang hō͘ gín-á siū kàu-io̍k. Kàu cha̍p hòe ûi-chí, lóng sī ēng sèng-chheh chò kàu-kho-su lâi hō͘ in tha̍k.

Chhin-chhiūⁿ án-ne, lán thang sióng-siōng, I-é-su chò sè-hàn gín-á ê sî, ū kah i ê hiaⁿ-tī chí-mōe sio chhōa chiūⁿ-o̍h. Iā thang sióng-siōng, i ū chò gín-á lâi kah i ê tâng-phōaⁿ chò-hóe chē tī pho͘ chng ê tē ê téng-bīn, tāi-ke ûi pòaⁿ îⁿ hêng tī sian-siⁿ ê bīn-chêng, lâi teh ha̍k-si̍p Siōng-tè ê ōe. Ah! lán khah siông sī chin ló͘- tūn bōe-hiáu kà-sī gín-á bat sèng-chheh! Góa teh kî-koài hiah-ê teh kà-sī I-é-su ê lāu La̍h-bí, m̄-chai sī siáⁿ-mi̍h khoán-sit ê lâng?

Kàu I-é-su khah ē-hiáu tha̍k ê sî, i só͘ chhin-kīn, lia̍h-chò sī tē-it iàu-kín ê chheh, to̍h sī Kū-iok sèng-chheh. Iû-thài-lâng ê sian-siⁿ tùi sèng-chheh ê tiong-kan, lâi pian-chi̍p sio̍k tī gín-á só͘ tio̍h tha̍k, lâi chò In ê lō͘-ēng, chhin-chhiūⁿ Chhòng-sè-kì ê kò͘-sū hit-khoán. Lán ài khah āu-lâi chiah lâi siūⁿ chit pún sèng-chheh tùi tī chit-ê tī-teh tōa-hàn ê gín-á I-é-su ê ì-gī kàu siáⁿ khoán. Tī-chia, lán put-kò sī ài tōa-tōa lâi chú-tiuⁿ, i tī sè-hàn só͘ siū ê kàu-io̍k ê tiong-sim ki-chhó͘, to̍h sī sêng-siū sèng-chheh ê kám-hòa. Tōa ǹg-bāng lán ta̍k-ê ka-têng iû-goân ē chhin-chhiūⁿ án-ne!

Chóng-・sī chāi i teh-khòaⁿ, tī Siōng-tè ê sè-kài it-chhè ê hiān-siōng, lóng sī sèng, koh thang chò kà-sī ê lō͘-ēng. Lâng ê chhiú só͘ siá-・ê ē ( sèng-chheh ) í-gōa, tī I-é-su ê sin-piⁿ ū chê-choân súi-・ê, m̄-sī lâng ê chhiú só͘ siá ê ē tī-・leh. Hit-ê ōe to̍h sī Pē Siōng-tè ê tōa-chū-jiân, bô kóng-ōe ê si-koa. Tùi chit-ê tōa-chū-jiân, Pē Siōng-tè ū sî-siông teh tùi I-é-su kóng-ōe. Lán chai, I-é-su ū te̍k-pia̍t ê ì-sek, chai-iáⁿ Siōng-tè put-sî kah i chò-hóe tī-・leh. Chīn-chāi ò-biāu, súi koh kî-koài ê sū-si̍t, to̍h sī liân I-é-su iáu-bōe ū khùi-la̍t thang siūⁿ ê í-chêng, Siōng-tè to̍h í-keng ū kah chit-ê eⁿ-á ê sim-sîn teh óng-lâi.

Góa gia̍h ba̍k lâi khòaⁿ tiàu tī góa ê tha̍k-chheh-keng, hit-ê Na-cha-lia̍t ê tē-tô͘ ê sî, góa sim-lāi teh siūⁿ, chò gín-á ê I-é-su ū piàn-kiâⁿ tī hit-ê chheng-chhái ê soaⁿ-io, Siōng-tè só͘ chhut-hiān ê súi-súi ê chū-jiân ê tiong-kan, lâi koan-siúⁿ Siōng-tè só͘ chhòng-chō ê chheⁿ-chhùi ê soaⁿ-niá, chhiò-iông ê khe-chúi, í-ki̍p Siōng-tè só͘ chhòng-chō ê ji̍t-thâu, sī án-chóaⁿ teh khí-lâi phó͘-chiò sè-kan, koh iā tī âng-âng chhàn-lān lâi chhiâ lo̍h tōa hái ê chúi tiong; sòa lâi khòaⁿ Siōng-tè só͘ chhòng-chō ê hoe-ba̍k, chiáu-chiah, cháu-siù, sòa khoài-lo̍k lâi thiàⁿ-sioh in, iā kám-kak Pē ū iû-goân khoài-lo̍k lâi thiàⁿ-sioh in. Lán nā khòaⁿ tī khah āu-lâi, I-é-su teh ín-khí chū-jiân-kài ê mi̍h, it-chhè lóng hō͘ lán kám-kak Siōng-tè sī tiàm tī bān-mi̍h ê āu-bīn, teh khòaⁿ-kò͘ bān-mi̍h. Siōng-tè ū thiàⁿ-thàng hiah-ê teh tiô thiàu tī khòng-iá ê sè-sè chiah ê iûⁿ-á. Siōng-tè ū khòaⁿ-kò͘ hiah-ê sit-bê khó-liân ê iûⁿ. Siōng-tè ū teh iúⁿ-chhī thiⁿ-tiong ê poe-chiáu, in bô tio̍h bôa, bô pháng-cheh (cheh/chek). Siōng-tè ū teh chiàu-kò͘ hit chiah ka-la̍uh tē ê chhek-chiáu-á. Soaⁿ-・ ni̍h ê chháu-ba̍k, Siōng-tè ū hō͘ i chhēng kàu-gia̍h. Siōng-tè ū chiàu i ê sim só͘ hoaⁿ-hí, lâi chng-thāⁿ soaⁿ-・ni̍h ê iá-hoe, só͘-í "tng Só͘-lô-móng ke̍k kiâⁿ-ngó͘ (hâng-ngó͘) ê sî, i só͘ chhēng-・ê, m̄ ta̍t tio̍h chit chióng hoe ê chi̍t lúi."Na-cha-lia̍t ê choh-sit-lâng, iā be̍h-á-chí tī hn̂g-・ni̍h ê sî, chò gín-á ê I-é-su khòaⁿ-kìⁿ, sûi-sî bêng-pe̍k bān-mi̍h ê sòng-sit sī chāi tī Siōng-tè, iā hit-ê chéng-chí ê hoat-seng sī chhin-chhiūⁿ sîn-jiah ê khoán-sit,"khí-thâu sī ng, āu-lâi ū sūi, koh āu-lâi, sūi to̍h kiat-chiâⁿ ngó͘-kok."

Tī sè-kài tû-liáu I-é-su í-gōa, kám iáu ū pa̍t-ê gín-á bat hióng-lo̍k chū-jiân, thiàⁿ-sioh chū-jiân, iā tī chū-jiân ê tiong-kan, hiah bêng lâi khòaⁿ-kìⁿ Siōng-tè, kàu chhin-chhiūⁿ chit-ê Na-cha-lia̍t ê gín-á? Chhì siūⁿ, lán nā ē-thang chhin-chhiūⁿ án-ne lâi pôe-ióng lán ê sè kiáⁿ, kám m̄-sī chin hó! Nā ē-tit thang khòaⁿ-kìⁿ Siōng-tè ū teh ūn-hêng tī chū-jiân, ēng kiaⁿ-ùi ê liām-thâu lâi koan-khòaⁿ chhiū-ba̍k teh puh-íⁿ, sòa ē chai, lán nā siong-hāi chi̍t chiah sè-sè chiah ê chiáu-á, á-・sī ēng kha lâi thún-ta̍h soaⁿ-・ni̍h ê hoe-ba̍k, sī siat-to̍k lán ê Chú Siōng-tè ê miâ, lán siūⁿ siáⁿ khoán! chhì siūⁿ, tī gín-á ê chong-kàu seng-oa̍h, nā ē-thang hō͘ in ē-hiáu siūⁿ-tio̍h chit-ê chhin-chhiat ê Siōng-tè, ū chhin-chhiūⁿ án-ne hiah-ni̍h sî-siông teh chhin-kīn tī in, che kám m̄-sī chū-jiân chin thang hoaⁿ-hí ê sū! Iáu bōe-ū sè-kan ê kan-khó͘ kah chōe-ok ê ì-sek, lâi teh chhui-pek I-é-su ê sim ê í-chêng, khak-si̍t i sī chi̍t-ê hēng-hok jî, khiā-khí tī Na-cha-lia̍t lâi hióng-siū hit-ê chū-iû, tan-sûn ê sè-hàn ê seng-oa̍h.


咱tio̍h勉强咱ê心思，来离开hit-ê tùi古早以来本有，也chia̍p-chia̍p出现ê永远ê Kiáⁿ ê思想，做伙来想，续来显明做一个细汉gín-á ê耶稣，有án怎khiā起tī拿撒勒来侍候伊ê老母，有去工场拾khau刀花，续来看伊有án怎tiàm tī chē-chē gín-á ê中间，tī街市-・里来chhit-thô，hit款gín-á世界ê无变款ê游戏。

Tī gín-á ê世界所teh chhit-thô ê法度，是无啥物变款，这m̄知咱bat想-・tio̍h无？虽是经过几nā世纪，iáu-koh tī gín-á ê世界所teh chhit-thô-・ê，所teh吟-・ê，是lóng无分别古今，tùi巴别塔hit时，到tī现今lóng是一样。所以咱大面thang听tio̍h两千年前拿撒勒ê gín-á所teh吟ê诗，讲： 「阮tùi lín pûn笛á，lín无跳舞； 阮bat悲哀，lín无tûi胸。」 有一日耶稣kah学生严肃teh谈论ê时，伊有想tio̍h一句诗，讲：「阮tùi lín pûn笛á，lín无跳舞；阮bat悲哀，lín无tûi胸。」不过伊是引起细汉ê时所惯势teh吟ê诗ê一节niā-niā。可惜咱bē-tàng听见伊用啥物调teh吟，咱只有听见拿撒勒gín-á所teh吟ê诗ê话niā-niā。我ta̍k-pái看tio̍h gín-á tī街路-・里teh吟诗、chhit-thô ê时，无一pái无想tio̍h chit句，以及耶稣teh chhit-thô ê情景。

大面伊所引起ê例，是tī无意识ê中间，tùi伊做gín-á ê记忆来得tio̍h-・ê，che咱有时恐惊khah无注意-・tio̍h。譬喻来讲，咱有看见一个gín-á bat细腻kā ka-la̍uh ê粟鸟á扶上siū-・里，也心内有感触tio̍h上帝ê照顾，续想讲：「若m̄是上帝ê意思，连一只细细ê粟鸟á也bōe ka-la̍uh地。」咱有看见一个做工人ê妇人人，khiā起tī拿撒勒细间ê工场内，有失落一个银á，to̍h是伊看做真值钱-・ê，to̍h「点灯、扫厝，勤勤chhōe到tio̍h。」咱有看见一个妇人人，teh量三斗ê面粉，来准备一礼拜久所tio̍h需要ê pháng。Hit-ê妇人人ê家庭是细细，所以三斗是够额thang做一礼拜ê路用。Hit-ê妇人人有lām淡薄酵tī hit-ê中间。Κoh有一个细汉gín-á bē比灶头khah高，有伸伊ê手，chiān东chiān西，续chia̍p-chia̍p问讲，这是啥物，是án怎做，是为tio̍h啥因端才做。当耶稣teh讲：「天国亲像酵，妇人人the̍h去khǹg tī三斗ê面粉ê内面，到lóng发酵。」hit时咱thang phah算，耶稣有想tio̍h做gín-á ê经验chiah tio̍h。咱khah常有忽略chē-chē gín-á时代hiah-ê khah大层ê事，iáu-koh亲像chit款细细项ê事，颠倒是不时刻tī心内！

Chit-ê gín-á耶稣临到世间，m̄是有齐备ê智识tī-・leh。连关系伊ê宗教ê问题也tio̍h ài学习。总是beh学习chit款问题，伊ê功效，大部分是在beh学习ê gín-á ê头脑，若是án-ne，试想，chit-ê gín-á耶稣所学习ê啥款。

论宗教伊siōng早ê智识，免讲，是tùi伊ê老母来得tio̍h-・ ê。虽然咱知，偤太人是老父teh担当gín-á一切ê责任，iáu-koh论宗教ê事，tùi上帝ê恩赐，beh hō͘ thong世界做老母ê人来担当chit-ê使命。Ta̍k暗马利亚beh下婴á耶稣去困ê时，有教示伊祈祷，有tùi伊讲起父上帝ê事，koh tī伊ê心内有用全精神，来思想tī耶稣ê头前所安排ê天分，试想hit款时间，是神圣到啥款！马利亚ah!众妇人人bē-tàng担当你所担当-・ê。Tī众妇人人ê中间，你有得tio̍h恩典！真可惜，chē-chē妇人人kah gín-á无有chit种ê经验！

偤太人tùi tī gín-á ê宗教训练，是特别不止有关心tī-・leh。连tī hit-ê异教ê所在，老父是异教，老母是偤太ê家庭，咱ē记得hit-ê少年ê提摩太ê好消息，讲：「伊tùi细汉已经bat hiah-ê圣册。」gín-á tú-tú teh学讲话ê时，to̍h续教示in宗教ê事。耶稣有学习「Shema」这tú-tú是亲像咱ê信经。论诗，耶稣有学习上帝khah简单ê诗篇。论历史，伊有学习上帝有án怎引chhōa以色列人ê故事，连tī伊tú-chiah细细汉，bē学习啥物ê以前，ta̍k-pái beh 伐(hoa̍h)入门内ê时，不时to有看见hit-ê有写圣册ê话，ut-teh ê纸，钉tī门khiā，是teh表明上帝有照顾以色列家ê记号。

周围一切ê事物，lóng是教示耶稣知bat伊ê宗教ê事实。无论是安息日ê三顿，安息日ê灯火，每礼拜日所出席ê会堂，每年ê祝典，收割ê节期，一周间ê祭日，赎罪ê日，以及pôaⁿ过节，to̍h是众人tī ta̍k年tio̍h离开故乡，上耶路撒冷所teh赴ê节，试想这在马利亚ê kiáⁿ耶稣看了啥款！Lóng是ē hō͘伊想tio̍h上帝ê意思有hiah-nih隐密tī平常ê生活。亲像án-ne，耶稣有照人ê款式渐渐大，日日勇壮，智慧充满，上帝ê恩典kah伊做伙 tī-・leh。「伊ê智慧kah年岁ná加添，上帝kah人ná疼伊。」

耶稣到tī六岁ê时，照偤太人ê风俗，tio̍h ài赴随人ê城市ê会堂ê小学，来受乡村ê拉比（先生）ê教示。当时偤太人是不止看重chit种ê学堂。照规矩，ta̍k所在lóng tio̍h ài有学堂thang hō͘ gín-á受教育。到十岁为止，lóng是用圣册做教科书来hō͘ in读。

亲像án-ne，咱thang想像，耶稣做细汉gín-á ê时，有kah伊ê兄弟姊妹相chhōa上学。iā thang想像，伊有做gín-á来kah伊ê同伴做伙坐tī铺砖ê地ê顶面，大家围半圆形tī先生ê面前，来teh学习上帝ê话。Ah!咱khah常是真鲁钝bōe晓教示gín-á bat圣册！我teh奇怪hiah-ê teh教示耶稣ê老拉比，m̄知是啥物款式ê人？

到耶稣khah ē晓读ê时，伊所亲近，掠做是第一要紧ê册，to̍h是旧约圣册。偤太人ê先生tùi圣册ê中间，来编辑属tī gín-á所tio̍h读，来做In ê路用，亲像创世记ê故事hit款。咱ài khah后来chiah来想chit本圣册tùi tī chit-ê tī-teh大汉ê gín-á耶稣ê意义到啥款。Tī-chia，咱不过是ài大大来主张，伊tī细汉所受ê教育ê中心基础，to̍h是承受圣册ê感化。大ǹg望咱ta̍k-ê家庭犹原会亲像án-ne!

总是在伊teh看，tī上帝ê世界一切ê现象，lóng是圣，koh thang做教示ê路用。人ê手所写-・ê会(圣册)以外，tī耶稣ê身边有齐全súi-・ ê，m̄是人ê手所写ê会tī-・leh。Hit-ê话to̍h是父上帝ê大自然，无讲话ê诗歌。Tùi chit-ê大自然，父上帝有时常teh tùi耶稣讲话。咱知，耶稣有特别ê意识，知影上帝不时kah伊做伙 tī-・leh。尽在奥妙，súi koh奇怪ê事实，to̍h是连耶稣iáu未有气力thang想ê以前，上帝to̍h已经有kah chit-ê婴á ê心神teh往来。

我gia̍h目来看吊tī我ê读册间，hit-ê拿撒勒ê地图ê时，我心内teh想，做gín-á ê耶稣有遍行tī hit-ê清彩ê山腰，上帝所出现ê súi-súi ê自然ê中间，来观赏上帝所创造ê青翠ê山岭，笑容ê溪水，以及上帝所创造ê日头，有án怎teh起来普照世间，koh也tī红红灿烂来斜落大海ê水中；续来看上帝所创造ê花木、鸟只、走兽，续快乐来疼惜in，iā感觉父有犹原快乐来疼惜in。咱若看tī khah后来，耶稣teh引起自然界ê物，一切lóng hō͘咱感觉上帝是tiàm tī万物ê后面，teh看顾万物。上帝有疼痛hiah-ê teh tiô跳tī旷野ê细细只ê羊á。上帝有看顾hiah-ê失迷可怜ê羊。上帝有teh养饲天中ê飞鸟，in无tio̍h磨，无纺绩(cheh/chek)。上帝有teh照顾hit只ka-la̍uh地ê粟鸟á。山-・里ê草木，上帝有hō͘伊穿够额。上帝有照伊ê心所欢喜，来粧thāⁿ山-・里ê野花，所以「当所罗门极行伍(hâng-ngó͘)ê时，伊所穿-・ê，m̄值tio̍h chit种花ê一蕊。」拿撒勒ê作穑人，掖麦á-chí tī园-・里ê时，做gín-á ê耶稣看见，随时明白万物ê丧失是在tī上帝，iā hit-ê种chí ê发生是亲像神迹ê款式，「起头是秧，后来有穗，koh后来，穗to̍h结成五谷。」

Tī世界除了耶稣以外，kám iáu有别ê gín-á bat享乐自然，疼惜自然，iā tī自然ê中间，hiah明来看见上帝，到亲像chit-ê拿撒勒ê gín-á？试想，咱若ē-thang亲像án-ne来培养咱ê细kiáⁿ，kám m̄是真好！若会得thang看见上帝有teh运行tī自然，用惊畏ê念头来观看树木teh puh-íⁿ，续ē知，咱若伤害一只细细只ê鸟á，á是用脚来thún踏山-・里ê花木，是亵渎咱ê主上帝ê名，咱想啥款！试想，tī gín-á ê宗教生活，若ē-thang hō͘ in ē晓想tio̍h chit-ê亲切ê上帝，有亲像án-ne hiah-ni̍h时常teh亲近tī in，这kám m̄是自然真thang欢喜ê事！Iáu未有世间ê艰苦kah罪恶ê意识，来teh催逼耶稣ê心ê以前，确实伊是一个幸福儿，khiā起tī拿撒勒来享受hit-ê自由、单纯ê细汉ê生活。